त्रिचत्वारिंशः सर्गः 2.43

ततः समीक्ष्य शयने सन्नम् शोकेन पार्थिवम् । कौसल्या पुत्र शोक आर्ता तम् उवाच मही पतिम् ॥१॥

राघवो नर शार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत् । विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्ता इव हि पन्नगी ॥२॥

विवास्य रामम् सुभगा लब्ध कामा समाहिता । त्रासयिष्यति माम् भूयो दुष्ट अहिर् इव वेश्मनि ॥३॥

अथ स्म नगरे रामः चरन् भैक्षम् गृहे वसेत् । काम कारः वरम् दातुम् अपि दासम् मम आत्मजम् ॥४॥

पातयित्वा तु कैकेय्या रामम् स्थानात् यथा इष्टतः । प्रदिष्टः रक्षसाम् भागः पर्वणि इव आहित अग्निना ॥५॥

गज राज गतिर् वीरः महा बाहुर् धनुर् धरः । वनम् आविशते नूनम् सभार्यः सह लक्ष्मणः ॥६॥

वने तु अदृष्ट दुह्खानाम् कैकेय्या अनुमते त्वया । त्यक्तानाम् वन वासाय का न्व् अवस्था भविष्यति ॥७॥

ते रत्न हीनाः तरुणाः फल काले विवासिताः । कथम् वत्स्यन्ति कृपणाः फल मूलैः कृत अशनाः ॥८॥

अपि इदानीम् स कालः स्यान् मम शोक क्षयः शिवः । सभार्यम् यत् सह भ्रात्रा पश्येयम् इह राघवम् ॥९॥

श्रुत्वा एव उपस्थितौ वीरौ कदा अयोध्या भविष्यति । यशस्विनी हृष्ट जना सूच्च्रित ध्वज मालिनी ॥१०॥

कदा प्रेक्ष्य नर व्याघ्राव् अरण्यात् पुनर् आगतौ । नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्रैव पर्वणि ॥११॥

कदा अयोध्याम् महा बाहुः पुरीम् वीरः प्रवेक्ष्यति । पुरः कृत्य रथे सीताम् वृषभो गो वधूम् इव ॥१२॥

कदा प्राणि सहस्राणि राज मार्गे मम आत्मजौ । लाजैः अवकरिष्यन्ति प्रविशन्ताव् अरिम् दमौ ॥१३॥

प्रविशनौ कदाऽपियोध्याम् द्रक्ष्यामि शुभकुण्डता । उदग्रायुधनिस्त्रींशौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ॥१४॥

कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनाम् फलानि च । प्रदिशन्त्यः पुरीम् हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥१५॥

कदा परिणतः बुद्ध्या वयसा च अमर प्रभः । अभ्युपैष्यति धर्मज्ञः त्रिवर्षैव माम् ललन् ॥१६॥

निह्संशयम् मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया । पातु कामेषु वत्सेषु मातृऋणाम् शातिताः स्तनाः ॥१७॥

सा अहम् गौर् इव सिम्हेन विवत्सा वत्सला कृता । कैकेय्या पुरुष व्याघ्र बाल वत्सा इव गौर् बलात् ॥१८॥

न हि तावद् गुणैः जुष्टम् सर्व शास्त्र विशारदम् । एक पुत्रा विना पुत्रम् अहम् जीवितुम् उत्सहे ॥१९॥

न हि मे जीविते किंचित् सामर्थम् इह कल्प्यते । अपश्यन्त्याः प्रियम् पुत्रम् महा बाहुम् महा बलम् ॥२०॥

अयम् हि माम् दीपयते समुत्थितः । तनूज शोक प्रभवो हुत अशनः । महीम् इमाम् रश्मिभिर् उत्तम प्रभो । यथा निदाघे भगवान् दिवा करः ॥२१॥