ततः सागरवेलायाम् दर्भानास्तीर्य राघवः । अञ्जलिम् प्राङ्मुखः कृत्वा प्रतिशिश्ये महोदधेः ॥१॥
एकविंशः सर्गः 6.21
Press ▶ below to listen to the whole sarga, ▶ beside a verse for that verse alone, or a word to hear it from there.
बाहुम् भुजङ्गभोगाभमुपधायारिसूदनः । मणिकाञ्चनकेयूरमुक्ताप्रवरभूषणैः ॥२॥
भुजैः परमनारीणामभिमृष्टमनेकधा ॥३॥
चन्दनागुरुभिश्चैव पुरस्तादभिसेवितम् ॥४॥
बालसूर्यप्रकाशैश्च चन्दनैरुपशोभितम् । शयने चोत्तमाङ्गेन सीतायाः शोभितम् पुरा ॥५॥
तक्षकस्येव सम्भोगम् गङ्गाजलनिषेवितम् । सम्गे युगसम्काशम् शत्रूणाम् शोकवर्धनम् ॥६॥
सुहृदाम् नन्दनम् दीर्घम् सागरान्तव्यपाश्रयम् । अस्यता च पुनः सव्यम् ज्याघातविगतत्वचम् । दक्षिणो कक्षिणम् बहुम् महापरिघसम्निभम् ॥७॥
गोसहस्रप्रदातारम् ह्युपधाय भुजम् महत् । अद्य मे मरणम् वाथ तरणम् सागरस्य वा ॥८॥
इति रामो धृतिम् कृत्वा महाबाहुर्महोदधिम् । अधिशिश्ये च विधिवत्प्रयतोऽत्र स्थितो मुनिः ॥९॥
तस्य रामस्य सुप्तस्य कुश आस्तीर्णे मही तले । नियमाद् अप्रमत्तस्य निशास् तिस्रो अतिचक्रमुः ॥१०॥
स त्रिरात्रोषितस्तत्र नयज्ञो धर्मवत्सलः । उपासत तदा रामः सागरम् सरिताम् पतिम् ॥११॥
न च दर्शयते मन्दस् तदा रामस्य सागरः । प्रयतेन अपि रामेण यथा अर्हम् अभिपूजितः ॥१२॥
समुद्रस्य ततः क्रुद्धो रामो रक्त अन्त लोचनः । समीपस्थम् उवाच इदम् लक्ष्मणम् शुभ लक्ष्मणम् ॥१३॥
अवलेपम् समुद्रस्य न दर्शयति यत् स्वयम् । प्रशमः च क्षमा चैव आर्जवम् प्रिय वादिता ॥१४॥
असामर्थ्यम् फलन्ति एते निर्गुणेषु सताम् गुणाः । आत्म प्रशंसिनम् दुष्टम् धृष्टम् विपरिधावकम् ॥१५॥
सर्वत्र उत्सृष्ट दण्डम् च लोकः सत् कुरुते नरम् । न साम्ना शक्यते कीर्तिर् न साम्ना शक्यते यशः ॥१६॥
प्राप्तुम् लक्ष्मण लोके अस्मिन् जयो वा रण मूधनि । अद्य मद् बाण निर्भिन्नैर् मकरैर् मकर आलयम् । निरुद्ध तोयम् सौमित्रे प्लवद्भिः पश्य सर्वतः ॥१७॥
भोगामः च पश्य नागानाम् मया भिन्नानि लक्ष्मण ॥१८॥
महाभोगानि मत्स्यानाम् करिणाम् च करान् इह । सशन्ख शुक्तिका जालम् समीन मकरम् शरैः ॥१९॥
अद्य युद्धेन महता समुद्रम् परिशोषये । क्षमया हि समायुक्तम् माम् अयम् मकर आलयः ॥२०॥
असमर्थम् विजानाति धिक् क्षमाम् ईदृशे जने । स दर्शयति साम्ना मे सागरो रूपमात्मनः ॥२१॥
चापम् आनय सौमित्रे शरामः च आशी विष उपमान् । समुद्रम् शोषयिष्यामि पद्भ्याम् यान्तु प्लवङ्गमाः ॥२२॥
अद्य अक्षोभ्यम् अपि क्रुद्धः क्षोभयिष्यामि सागरम् । वेलासु कृत मर्यादम् सहसा ऊर्मि समाकुलम् ॥२३॥
निर्मर्यादम् करिष्यामि सायकैर् वरुण आलयम् । महार्णवम् क्षोभयिष्ये महादानवसम्कुलम् ॥२४॥
एवम् उक्त्वा धनुष् पाणिः क्रोध विस्फारित ईक्षणः । बभूव रामो दुर्धर्षो युग अन्त अग्निर् इव ज्वलन् ॥२५॥
सम्पीड्य च धनुर् घोरम् कम्पयित्वा शरैर् जगत् । मुमोच विशिखान् उग्रान् वज्राणि इव शत क्रतुः ॥२६॥
ते ज्वलन्तो महावेगास् तेजसा सायक उत्तमाः । प्रविशन्ति समुद्रस्य सलिलम् त्रस्त पन्नगम् ॥२७॥
ततो वेगः समुद्रस्य सनक्र मकरो महान् । स बभूव महाघोरः समारुत रवस् तदा ॥२८॥
महाऊर्मि माला विततः शन्ख शुक्ति समाकुलः । सधूम परिवृत्त ऊर्मिः सहसा अभून् महाउदधिः ॥२९॥
व्यथिताः पन्नगाः च आसन् दीप्त आस्या दीप्त लोचनाः । दानवाः च महावीर्याः पाताल तल वासिनः ॥३०॥
ऊर्मयः सिन्धु राजस्य सनक्र मकरास् तदा । विन्ध्य मन्दर सम्काशाः समुत्पेतुः सहस्रशः ॥३१॥
आघूर्णित तरन्ग ओघः सम्ब्भ्रान्त उरग राक्षसः । उद्वर्तित महाग्राहः सम्वृत्तः सलिल आशयः ॥३२॥
ततस्तु तम् राघव मुग्रवेगम् । प्रकर्षमाणम् ध्मरप्रमेयम् । सौमित्रिरुत्पत्य विनिःश्वसन्तम् । मामेति चोक्त्वा धनुराललम्बे ॥३३॥
एतद्विनापि ह्युदधेस्तवार्य । सम्पत्स्यते वीरतमस्य कार्यम् । भवद्विधाः क्रोधवशम् न यान्ति । दीर्घम् भवान्पश्यतु साधुवृत्तम् ॥३४॥
अन्तर्हितैश्चापि तथान्तरिक्षे । ब्रह्मर्षिभिश्चैव सुरर्षिभिश्च । शब्दः कृतः कष्टमिति ब्रुवद्भि । र्मा मेति चोक्त्वा महता स्वरेण ॥३५॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशः सर्गः ॥