एकचत्वारिंशः सर्गः 2.47

प्रभातायाम् तु शर्वर्याम् पौराः ते राघवो विना । शोक उपहत निश्चेष्टा बभूवुर् हत चेतसः ॥१॥

शोकज अश्रु परिद्यूना वीक्षमाणाः ततः ततः । आलोकम् अपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुह्खिताः ॥२॥

ते विषादार्तवदना रहितास्तेन धिमता । कृपणाः करुणा वाचो वदन्ति स्म मनस्विनः ॥३॥

धिगस्तु खलु निद्राम् ताम् ययापहृतचेतसः । नाद्य पश्यामहे रामम् पृथूरस्कम् महाभुजम् ॥४॥

कथम् नाम महाबाहुः स तथाऽवितथक्रियः । भक्तम् जनम् परित्यज्य प्रवासम् राघवो गतः ॥५॥

यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान् । कथम् रघूणाम् स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनम् गतः ॥६॥

इहैव निधनम् यामो महाप्रस्थानमेव वा । रामेण रहितानाम् हि किमर्थम् जीवितम् हि नः ॥७॥

सन्ति शुष्काणि काष्ठानि प्रभूतानि महान्ति च । तैः प्रज्वाल्य चिताम् सर्वे प्रविशामोऽथ पावकम् ॥८॥

किम् व्ख्स्यामो महाबाहुरनसूयः प्रियम्वद । नीतः स राघवोऽस्माभिर्ति वक्तुम् कथम् क्षमम् ॥९॥

सा नूनम् नगरी दीना दृष्ट्वाऽस्मान् राघवम् विना । भविष्यति निरानन्दा सस्त्रीबालवयोधिका ॥१०॥

निर्यातास्तेन वीरेण सह नित्यम् जितात्मना । विहिनास्तेन च पुनः कथम् पश्याम ताम् पुरीम् ॥११॥

इतीव बहुधा वाचो बाहुमुद्यम्य ते जनाः । विलपन्तिस्म दुःखर्ता विवत्सा इव धेनवः ॥१२॥

ततः मार्ग अनुसारेण गत्वा किंचित् क्षणम् पुनः मार्ग नाशात् विषादेन महता समभिप्लुतः ॥१३॥

रथस्य मार्ग नाशेन न्यवर्तन्त मनस्विनः । किम् इदम् किम् करिष्यामः दैवेन उपहताइति ॥१४॥

ततः यथा आगतेन एव मार्गेण क्लान्त चेतसः । अयोध्याम् अगमन् सर्वे पुरीम् व्यथित सज्जनाम् ॥१५॥

आलोक्य नगरीम् ताम् च क्षयव्याकुलमानसाः । आवर्तयन्त त्ऽश्रूणि नयनैः शोकपीडितैः ॥१६॥

एषा रामेण नगरी रहिता नातिशोभते । आपगा गरुडेनेव ह्रदादुद्धृतपन्नगा ॥१७॥

चन्द्रहीनमिवाकाशम् तोयहीनमिवार्णवम् । अपश्यन्निहतानन्दम् नगरम् ते विचेतसः ॥१८॥

ते तानि वेश्मानि महाधनानि । दुःखेन दुःखोपहता विशन्तः । नैव प्रजज्ञुः स्वजनम् जनम् वा । निरीक्षमाणाः प्रविणष्टहर्षाः ॥१९॥