स तस्य मध्ये भवनस्य वानरो । लता गृहामः चित्र गृहान् निशा गृहान् । जगाम सीताम् प्रति दर्शन उत्सुको । न च एव ताम् पश्यति चारु दर्शनाम् ॥१॥
द्वादशः सर्गः 5.12
Press ▶ below to listen to the whole sarga, ▶ beside a verse for that verse alone, or a word to hear it from there.
स चिन्तयाम् आस ततो महा कपिः । प्रियाम् अपश्यन् रघु नन्दनस्य ताम् । ध्रुवम् नु सीता म्रियते यथा न मे । विचिन्वतो दर्शनम् एति मैथिली ॥२॥
सा राक्षसानाम् प्रवरेण बाला । स्व शील सम्रक्षण तत् परा सती । अनेन नूनम् प्रतिदुष्ट कर्मणा । हता भवेद् आर्य पथे परे स्थिता ॥३॥
विरूप रूपा विकृता विवर्चसो । महा आनना दीर्घ विरूप दर्शनाः । समीक्ष्य सा राक्षस राज योषितो । भयाद् विनष्टा जनक ईश्वर आत्मजा ॥४॥
सीताम् अदृष्ट्वा हि अनवाप्य पौरुषम् । विहृत्य कालम् सह वानरैः चिरम् । न मे अस्ति सुग्रीव समीपगा गतिः । सुतीक्ष्ण दण्डो बलवामः च वानरः ॥५॥
दृष्टम् अन्तः पुरम् सर्वम् दृष्ट्वा रावण योषितः । न सीता दृश्यते साध्वी वृथा जातो मम श्रमः ॥६॥
किम् नु माम् वानराः सर्वे गतम् वक्ष्यन्ति सम्गताः । गत्वा तत्र त्वया वीर किम् कृतम् तद् वदस्व नः ॥७॥
अदृष्ट्वा किम् प्रवक्ष्यामि ताम् अहम् जनक आत्मजाम् । ध्रुवम् प्रायम् उपेष्यन्ति कालस्य व्यतिवर्तने ॥८॥
किम् वा वक्ष्यति वृद्धः च जाम्बवान् अन्गदः च सः । गतम् पारम् समुद्रस्य वानराः च समागताः ॥९॥
अनिर्वेदः श्रियो मूलम् अनिर्वेदः परम् सुखम् । अनिर्वेदो हि सततम् सर्व अर्थेषु प्रवर्तकः ॥१०॥
करोति सफलम् जन्तोः कर्म यच् च करोति सः । तस्माद् अनिर्वेद कृतम् यत्नम् चेष्टे अहम् उत्तमम् ॥११॥
अदृष्टामः च विचेष्यामि देशान् रावण पालितान् । आपान शाला विचिताः तथा पुष्प गृहाणि च ॥१२॥
चित्र शालाः च विचिता भूयः क्रीडा गृहाणि च । निष्कुट अन्तर रथ्याः च विमानानि च सर्वशः ॥१३॥
इति संचिन्त्य भूयो अपि विचेतुम् उपचक्रमे । भूमी गृहामः चैत्य गृहान् गृह अतिगृहकान् अपि ॥१४॥
उत्पतन् निपतमः च अपि तिष्ठन् गच्चन् पुनः क्वचित् । अपावृण्वमः च द्वाराणि कपाटानि अवघट्टयन् ॥१५॥
प्रविशन् निष्पतमः च अपि प्रपतन्न् उत्पतन्न् अपि । सर्वम् अपि अवकाशम् स विचचार महा कपिः ॥१६॥
चतुर् अन्गुल मात्रो अपि न अवकाशः स विद्यते । रावण अन्तः पुरे तस्मिन् यम् कपिर् न जगाम सः ॥१७॥
प्राकर अन्तर रथ्याः च वेदिकः चैत्य संश्रयाः । श्वभ्राः च पुष्करिण्यः च सर्वम् तेन अवलोकितम् ॥१८॥
राक्षस्यो विविध आकारा विरूपा विकृताः तथा । दृष्टा हनूमता तत्र न तु सा जनक आत्मजा ॥१९॥
रूपेण अप्रतिमा लोके वरा विद्या धर स्त्रियः । दृटा हनूमता तत्र न तु राघव नन्दिनी ॥२०॥
नाग कन्या वर आरोहाः पूर्ण चन्द्र निभ आननाः । दृष्टा हनूमता तत्र न तु सीता सुमध्यमा ॥२१॥
प्रमथ्य राक्षस इन्द्रेण नाग कन्या बलाद्द् हृताः । दृष्टा हनूमता तत्र न सा जनक नन्दिनी ॥२२॥
सो अपश्यमः ताम् महा बाहुः पश्यमः च अन्या वर स्त्रियः । विषसाद महा बाहुर् हनूमान् मारुत आत्मजः ॥२३॥
उद्योगम् वानर इन्द्राणम् प्लवनम् सागरस्य च । व्यर्थम् वीक्ष्य अनिल सुतः चिन्ताम् पुनर् उपागमत् ॥२४॥
अवतीर्य विमानाच् च हनूमान् मारुत आत्मजः । चिन्ताम् उपजगाम अथ शोक उपहत चेतनः ॥२५॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे द्वादशः सर्गः ॥