पञ्चशत् 1 #
पू॒ष्णो व॑नि॒ष्ठुर॑न्धा॒हेः स्थू॑रगु॒दा स॒र्पान् गुदा॑भिर्. ऋ॒तून् पृ॒ष्टीभि॒र्दिवं॑ पृ॒ष्ठेन॒ वसू॑नां प्रथ॒मा कीक॑सा रु॒द्राणां᳚ द्वि॒तीया॑ ऽऽदि॒त्यानां᳚ तृ॒तीया ऽङ्गि॑रसां चतु॒र्थी सा॒द्ध्यानां᳚ पञ्च॒मी विश्वे॑षां दे॒वानाꣳ॑ ष॒ष्ठी ॥
पदपाठः (Word-by-word)
पू॒ष्णः । व॒नि॒ष्ठुः । अ॒न्धा॒हेरित्य॑न्ध-अ॒हेः । स्थू॒र॒गु॒देति॑ स्थूर - गु॒दा । स॒र्पान् । गुदा॑भिः । ऋ॒तून् । पृ॒ष्टीभि॒रिति॑ पृ॒ष्टि - भिः॒ । दिव᳚म् । पृ॒ष्ठेन॑ । वसू॑नाम् । प्र॒थ॒मा । कीक॑सा । रु॒द्राणा᳚म् । द्वि॒तीया᳚ । आ॒दि॒त्याना᳚म् । तृ॒तीया᳚ । अङ्गि॑रसाम् । च॒तु॒र्थी । सा॒द्ध्याना᳚म् । प॒ञ्च॒मी । विश्वे॑षाम् । दे॒वाना᳚म् । ष॒ष्ठी ॥
सायणभाष्यम् — not in the source edition available to this site for this anuvāka.
भट्टभास्करभाष्यम् (Bhatta Bhaskara Commentary)
1 पूष्णो वनिष्ठुः । पूर्ववत् षष्ठीनिर्दिष्टा देवता । गुदसदृशं मांसं वनिष्ठुः । अन्धाहेः स्थूरगुदा 'सर्पान् गुदाभिः' इति वक्ष्यमाणस्य अयं पुरस्तादपवादः । गुदमूलं स्थूलगुदा । कपिलकादित्वाल्लत्वविकल्पः । सर्पाः प्रसिद्धाः । गुदाः गुदभागाः । ऋतवः प्रसिद्धाः । पृष्टयो बाह्वोरुपरिस्थितान्यस्थीनि । छान्दसं सांहितिकं दीर्धत्वम् । द्यौः प्रसिद्धा । पृष्टं ग्रीवोपरिस्थितं वंशास्थि । वसूनां प्रथमा कीकसेति । ग्रीवाया आरभ्य ष्टष्ठवंशस्थितान्यस्थिगो- ळकानि क्रमेण वस्वादीनाम् ॥
इति पञ्चमे सप्तमे सप्तदशोनुवाकः ॥