Viṣṇu Dharmasūtra

विष्णुधर्मसूत्र III. 26-27.

विष्णुधर्मसूत्र V. 19.

विष्णुधर्मसूत्र V. 104.

विष्णु V. 181-182. gocarma is variously defined: समस्तेन दुहेन त्रिंशद्धेनुण्डा निवर्तनम् । दश तान् येव गोचर्म सुखा महीयते ॥ बृहसृपति - व या I 210 and अपरान्ह p. 367, विष्णु V 183 एकोवृक्षौमाग्राद यमुषष्टपं नर ’ संवत्सर फलम् । गोचर्ममात्रा सा सोणी स्तोका वा यदि बा बहु . ॥ Vide also पराशर XII 49, सङ्ग्रम p 539, अपराध p. 1225 for other definitionṣ

विष्णुधर्मसूत्र V. 185; परा मा . III 233 reads जयं for फलम् .

विष्णुधर्मसूत्र V. 187. The same is ascribed to both विष्णु and कात्यायन by व्य यमा p. 341 The व्यव . नि p 130 ascribes it to अग्निमित्र .

विष्णुधर्मसूत्र 5. 189 (I. O. cat. No. 915 folio 50a ).

विष्णुधर्मसूत्र VII. 3. .

विष्णुधर्मसूत्र 15. 37; अक्रमोढा हृतश्चैव सगोत्रांश्च्युतो जायते । मनूज्वायिर्हि अक्रमोढा हृतस्तरुछ्चयी सवर्णश्च यदा पितुः । असवर्णमुझसुत प्रतिलोमप्रसूता या तस्याः पुत्रो न रिक्थभाक् । प्रासादादनमृत्यपच बभूखमाश्रे हि पित्थं त्रयदात्तृषु कार्यात् (862-864) q. by ज्ञाबनाम V. 14 p. 103, चि . द . p. 491, चि . pp 133-134, व्य . मयूख pp 163-164. The word अक्रमोढा हृतस्तरुछ्चयी is interpreted in two ways: (1) If a brāhmaṇa married a kṣatriya girl first and then married a brāhmaṇa girl, both women became अक्रमोढा (as the procedure was against Manu III 12) the son of the ksa- triya woman in such a case did not take the wealth of his father but only the son of the other woman took it. The other interpretation (given by the व्यवट्रहारांश्चय ) is based upon the doctrine of परिवेदन , for which vide H. of Dh. vol. II. pp 546-549 and Manu, III. 172. The son of a younger sister married before her elder sister and of the latter married after a younger one were both excluded from inheritance to their father. Kāt. (862) is quoted in Natha v. Chotalal 55 Boṃ 1 at p. 8.

विष्णुधर्मसूत्र 15. 40 ( यच्छुक्रादपहरेच्चांश ) Even 'apaharet' which ordinarily means 'should steal or take away' is used by Yāj. II. 138 only in the sense of 'should take or claim'. Manu (IX. 153 and 154) employs the words 'haret' and 'ādadīyāt' in the same sense. Vide also Reasoning in Manu IX. 133 and sādya (in IX. 192). Therefore the learned Judges in Dattatraya v. Govind 40 Boṃ 429 and in Bal Kesarba v. Shivsanga 34 Boṃ L. R. 1332 (at pp. 1340-41) unnecessarily enter into a long discussion on 'haret' and 'bbajet' and the several translations of these words by Golapchandra Sarkar and otherṣ

विष्णुधर्मसूत्र 15. 46.

विष्णु 16. 2; ' ब्राह्मणेन क्षत्रियायामुत्पादितः क्षत्रिय एव भवति। क्षत्रियेण वैश्यायामुत्पादितो वैश्य एव भवति । वैश्येन शूद्रायामुत्पा - दितः शूद्र एव भवति । ' शङ्ख in मिता . on या . I. 91.

विष्णुधर्मसूत्र 16. 7.

विष्णु 17. 8 (folio 102 a). The important portion is ‘ तत्र प्रथमं समानमातापितृका भ्रातरो गृह्णीयुः । पित्र्यवयवाधिक्येनेन प्रत्त्यासन्न - तरत्वात् । तदभावे समानमातापितृका भगिन्यो गृह्णीयुः । तासां भिन्नमातृक - भ्रात्रपेक्षाया संनिहितत्वात् । भिन्नोदराणां मात्रा भिन्नबीजानां पित्रा विप्रकर्षात् । गृह्णीयुः । ... तत्रापि प्रथमं समानपितृकाः पश्चात्समानमातृका बीजाख्य प्राधान्याल्यस्यास्तेष क्रमनियामकत्वात् । तद्यथा । एकस्य द्वे पत्न्यौ । पुत्रद्वयस्यामेकः पुत्रस्तेन जनितोऽनन्तरं च द्विपुत्रान्यपत्तिमाश्रित्य पुत्रान्तरं जनयामासेति तस्मात्त्रयः पुत्रा बभूवुः । तत्र पूर्वेयोरन्तरंनिमतीति पितृक एव प्रथमं गृह्णीयात् । तदभावे समानपितृको भिन्नोदरोपि गृह्णीयात् । बीजाप्राधान्यात् । तदभावे समानमातृको भिन्नपितृकोपि ’.

विष्णुधर्मसूत्र 20. 34-36 Compare मार्कण्डेय 23.49-51 (Venk. ed) for similar verseṣ

विष्णु 22. 82 and संवर्त 117. सर्वज्ञनारायण explains माध्वी in three ways ‘ माध्वी प्राप्तरसकतेलि केचित् । मधूकपुष्पेण मधुना वा कृता माध्वी । ’.

विष्णुधर्मसूत्र 23.46 and the 2nd is almost like आपस्तम्ब (in verse) II. 7.

विष्णुधर्मसूत्र 24. 10.

विष्णुधर्मसूत्र 25. 14 quoted by the मिताक्षरा on या . I. 86.

विष्णुधर्मसूत्र 26. 1-4.

विष्णुधर्मसूत्र 28. 40 प्राङ्नैजीबन्धनाद् द्विज : शूद्रसमो भवति । .

विष्णु 35.3 (only the first half of Manu), अग्निपु . 170. 1-2.

विष्णुधर्मसूत्र 44. 1-10.

विष्णुधर्मसूत्र 46.16; फलैस्मीत्ते फलं इति । कृच्छ्रं बिल्वैः श्रीकृच्छ्र इरिति । प्रभासेः स्यादामलकं . पुष्पकृच्छ्रं हु पुष्पक्विः । अग्निपु 171.12 Vide note 330 above for मार्कण्डेय .

विष्णुधर्मसूत्र 47. 7, q as ब्रह्मदिण्डू by प्रा . प्रकरण p 131. As to हविष्य food, vide कात्यायन ' हविष्वेषु यवा खुरूप्यासंद्ध ब्रीहेयः स्मृताः । अभावे ब्रीहिव्यंगोदस्यापि पयसापि वा । तदभावे यवान्ना वा खुरुदुष्केन वा । q. by स्मृतिच I p 163 गोभिलस्मृति I. 131 and then adds ' माषकोद्भवरौदरादि सर्वलोभै विवर्जयेत् । and गोभिल III. 114 has the verse अभावे ब्रीहेि० . On आश्व गृ . I 96 ( हविष्वं च मांसवर्जम् ) ह यनागुख्य सर्पीरोदनतण्डुलाः । सोमो मांस तथा तैलमापश्श्वैव दशेिष हु । Vide कृत्यरसाकर p. 400 and नित्याचारपद्धति (p 320) for this last verse and further details about हविष्याश .

विष्णुधर्मसूत्र 52. 14. सर्वमेव सुवर्णहरणादिसंयोगस्य विद्यमानस्य विद्यमानस्योपद्रवस्य स्थागर - सर्वस्वं कर्तव्यम् । इतस्था कृतमयाचितस्त्रपि पुनस्तद्व्यष्टीकारे तथैव स्तेयप्रसङ्गात् । विनष्टे तु द्रव्ये पुनः स्वीकाराभावात्स्वामिनैवति । ज्ञाय मक on p 77

विष्णुधर्मसूत्र 57. 16.

विष्णुधर्मसूत्र 61. 16; एतेन प्रातःकाले भोजनोत्तरे दन्तमूलनिर्गतान्न भोजने दन्तत्वग्नानि निर्हत्यचमनं कुर्विति देवलस्मरणो - दमापि वृषत्पादनं कार्यम् । आह्निकप्र . p. 125. The अष्टाङ्गसंग्रह I. 3 also recom- mends this ' प्रातर्मुक्त्वा च यत्नादक्षयेद्दन्तधावनम् '. Vide Journal of the Ame- rican Oriental Society, vol. 52 ( for 1932 ) p. 163 ff for references to the twigs used for brushing teeth from ancient Buddhist works and Fa Hien's 'Record of Buddhist kingdoms' (Legge p. 54) for the dantakāṣṭha of Buddha.

विष्णुधर्मसूत्र 63, 1 prescribe.

विष्णुधर्मसूत्र 64. 18-24,

विष्णुधर्मसूत्र 64. 36-39.

विष्णुधर्मसूत्र 67. 33, विष्णुपुराण III. 9. 15 and III. 11. 68, वराहपुराण 170. 46 (with variations).

विष्णुधर्मसूत्र 67.43.

विष्णुधर्मसूत्र 71.84 ‘ धर्मविरुद्देौ चार्थकामौ ( परिहरेत् ) । ’ ; अनुशासन 111.18-19 ‘ धर्मस्यार्थश्व कामश्व त्रितयं जीविते फलम् । एतत्त्रययसमायमधर्ममर्पिवजितम् ' ॥ विष्णुपुराण III. 11. 7 परित्यजेदर्थकामौ धर्मपीडाकरी चूप । धर्मसमृपयसुखोपर्द्रक लोकविद्धुमेव च ॥

विष्णुधर्मसूत्र 73. 17-19 आचम्यो - दब्बु परादाय त्रिश्रयप्य शनैरसृतं । पञ्चसूव्वं नमस्कुर्य्यात् पितृनेव च मन्त्रविद् ।। मनु III, 217. The मन्त्र is पृथिवी दर्व्विरसिता दृषि : स्थामुपदस्ता ता पृथिवी दर्व्विरसिता दृषि स्थामुपदस्ता पद्मास्रग्निभिरिधि पृथिवीभुजीवीसो ये चात्र स्वामन्येपा ते स्वधा . In the other two mantras in honour of पितमहि and प्रपितामह substitute अन्तरिक्षं and द्यौ : for पृथिवी , वायु : and सूर्य : for अग्नि : wherever necessary. The meaning is ‘the earth is a ladle giving inexhaustible gratificatioṇ’ &c. The काठकगृह्य (63. 14) provides ‘ पृथिवी दर्व्विरिति निरपरं कुर्व्वात् ’ and the कौशिकागृह्य (88. 8-10) also mention the three mantras uttered at the time of offering the three pindas (viz. पृथिवी दर्व्विरसिता , अन्तरिक्षं दर्व्विरसिता , द्यौ दर्व्विरसिता ). Compare काठकसंहिता IX, 23.

विष्णुधर्मसूत्र 73.28, पद्मपुराण ( सृष्टिखण्ड 9. 117), मत्स्य 16 49-50, विष्णुधर्मोत्तर I 140.42.

विष्णुधर्मसूत्र 79.18; राजमाषमसूरांव कोद्रवान् कोद्रवकारः लोहिताद भक्ष्यनिर्वासात् श्राद्धकर्म्मणि वर्जयेत् ॥ शङ्ख 14 21 q by हेमाद्रि on श्राद्ध p. 548, who explains कोद्रवचक्र . वनफोडुवन .

विष्णुधर्मसूत्र 85. 70. The मत्स्यपुराण 207. 39 reads गोरीं साष्पुयद्धेत् स्कन्द्यौं for यजे .... मेधेन .