बृहदारण्यकोपनिषद्भाष्यम् १.४.७

मन्त्रः ७மந்த்ர꞉ 7 / १७17

तद्धेदं तर्ह्यव्याकृतमासीत्तन्नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियता-सौनामायमिद्रूप इति तदिदमप्येतर्हि नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियतेऽसौनामाऽयमिदंँ रूप इति स एष इह प्रविष्टः। आ नखाग्रेभ्यो यथा क्षुरःक्षुरधानेऽवहितः स्याद्विश्वम्भरो वा विश्वम्भरकुलाये तं न प न्ति। अकृत्स्नो हि स प्राणन्नेव प्राणो नाम भवति। वदन्वाक्प ्ँश्चक्षुः श्रृण्वञ्श्रोत्रं मन्वानो मनस्तान्यस्यैतानि कर्मनामान्येव। स योऽत एकैकमुपास्ते न स वेदाकृत्स्नो ह्येषोऽत एकैकेन भवत्यात्मेत्येवोपासीतात्र ह्येते सर्वं एकं भवन्ति। तदेतत्पदनीयमस्य सर्वस्य यदयमात्मानेन ह्येतत्सर्वं वेद। यथा ह वै पदेनानुविन्देदेवं कीर्ति ्ँोकं विन्दते य एवं वेद।।७।।தத்³தே⁴த³ம் தர்ஹ்யவ்யாக்ருதமாஸீத்தந்நாமரூபாப்⁴யாமேவ வ்யாக்ரியதா-ஸௌநாமாயமித்³ரூப இதி ததி³த³மப்யேதர்ஹி நாமரூபாப்⁴யாமேவ வ்யாக்ரியதே(அ)ஸௌநாமா(அ)யமித³ம்ம்ˮ ரூப இதி ஸ ஏஷ இஹ ப்ரவிஷ்ட꞉। ஆ நகா²க்³ரேப்⁴யோ யதா² க்ஷுர꞉க்ஷுரதா⁴நே(அ)வஹித꞉ ஸ்யாத்³விஶ்வம்ப⁴ரோ வா விஶ்வம்ப⁴ரகுலாயே தம் ந ப ந்தி। அக்ருத்ஸ்நோ ஹி ஸ ப்ராணந்நேவ ப்ராணோ நாம ப⁴வதி। வத³ந்வாக்ப ்ம்ˮஶ்சக்ஷு꞉ ஶ்ர்ருண்வஞ்ஶ்ரோத்ரம் மந்வாநோ மநஸ்தாந்யஸ்யைதாநி கர்மநாமாந்யேவ। ஸ யோ(அ)த ஏகைகமுபாஸ்தே ந ஸ வேதா³க்ருத்ஸ்நோ ஹ்யேஷோ(அ)த ஏகைகேந ப⁴வத்யாத்மேத்யேவோபாஸீதாத்ர ஹ்யேதே ஸர்வம் ஏகம் ப⁴வந்தி। ததே³தத்பத³நீயமஸ்ய ஸர்வஸ்ய யத³யமாத்மாநேந ஹ்யேதத்ஸர்வம் வேத³। யதா² ஹ வை பதே³நாநுவிந்தே³தே³வம் கீர்தி ்ம்ˮோகம் விந்த³தே ய ஏவம் வேத³।।7।।

தமிழ்அந்த இந்த ஜகத் அந்த சமயத்தில் (உத்பத்திக்கு முன்) அவ்யாக்ருதமாய் இருந்தது. அது நாம ரூபத்தின் சேர்க்கையால் வ்யக்தமாயிற்று, அதாவது இது இந்த பெயருடையது, இது இந்த ரூபம் உடையது என்று இவ்வாறு வ்யக்தமாயிற்று. ஆகையால் இந்த சமயத்திலும் இந்த அவ்யாகிருத வஸ்து இந்த நாமம் உடையது, இந்த ரூபம் உடையது என்று வ்யக்தமாயிற்று. அந்த(व्याकर्ता) இதில் (சரீரத்தில்) நகம் வரையிலும் பிரவேசம் செய்தார். எவ்வாறு எனில் கத்தி கத்தியின் உறையினுள் நுழைந்து மறைந்து இருப்பது போல. அல்லது விச்வத்தைத்தாங்கும் அக்னி தன்னுடைய ஆஸ்ரயமானவைகளில் (விறகு முதலியவைகளில்) மறைந்து இருக்கிறதோ அவ்வாறு ஆகும். ஆனால் அதை உலகோர் காண முடியாது. அது பூரணமற்றது. ஏன்எனில் பிராண கிரியாவாக இருப்பதாலேயே அது பிராணன், பேசுவதால் அது வாக், பார்ப்பதால் அது கண், கேட்பதால் அது காது, அது மனனம் செய்வதால் மனம். இவை எல்லாம் அதன் கர்மத்தை அனுசரித்துப் பெயர்கள். ஆகையால் இவைகளில் ஒவ்வொன்றாக உபாசனை செய்பவன் அதை அறிய மாட்டான். அது பூரணமற்றது. அது ஒவ்வொரு விசேஷணங்களுடன் கூடியதாய் இருக்கின்றது. ஆகையால் “ஆத்மா” என்று இவ்வாறு அதை உபாசனை செய், ஏன் எனில் இந்த ஆத்மாவில் தான் எல்லாம் ஒன்றாகிவிடுகிறது. அந்த ஆத்மா எல்லோராலும் அடையப்படவேண்டியது. ஏன்எனில் அது ஆத்மா. இந்த ஆத்மாவை அறிந்தால் எல்லாம் அறியப்பட்டதாகும். எவ்வாறு (பசுமுதலியைகளின்) பாதத்தின் மூலமாய் (பசுவை) அடைகிறோமோ அவ்வாறு, எவன் ஒருவன் இவ்வாறு அறிகிறானோ அவன் இதன் மூலமாய் ய†ஸையும் (புகழையும்) பிரியமானவர்களின் ஸகவாசத்தையும் அடைகின்றான்.

संस्कृतम्

தமிழ்

तद्धेदं तदिति बीजावस्थं जगात्प्रागुत्पत्तेस्तर्हि तस्मिन्काले, परोक्षत्वात्सर्वनाम्नाप्रत्यक्षाभिधानेनाभिधीयते, भूतकालसम्बन्धित्वादव्याकृतभाविनो जगतः, सुखग्रहणार्थ-मैतिह्यप्रयोगो हशब्दः। एवं ह तदा आसीदित्युच्यमाने सुखं तां परोक्षामपि जगतो बीजावस्थां प्रतिपद्यते, युधिष्द्भिरो ह किल राजासीदित्युक्ते यद्वत्। इदमिति व्याकृतनामरूपात्मकं साध्यसाधनलक्षणं यथावर्णितमभिधीयते। तदितंशब्दयोः परोक्षप्रत्यक्षावस्थस्य जगतोऽवगम्यते। तदेवेदमिदमेव च तदव्याकृतमासीदिति। अथैवं सति नासत उत्पत्तिर्न सतो विनाशः कार्यस्येत्यवधृतं भवति।தத்³தே⁴த³ம் ததி³தி பீ³ஜாவஸ்த²ம் ஜகா³த்ப்ராகு³த்பத்தேஸ்தர்ஹி தஸ்மிந்காலே, பரோக்ஷத்வாத்ஸர்வநாம்நாப்ரத்யக்ஷாபி⁴தா⁴நேநாபி⁴தீ⁴யதே, பூ⁴தகாலஸம்ப³ந்தி⁴த்வாத³வ்யாக்ருதபா⁴விநோ ஜக³த꞉, ஸுக²க்³ரஹணார்த²-மைதிஹ்யப்ரயோகோ³ ஹஶப்³த³꞉। ஏவம் ஹ ததா³ ஆஸீதி³த்யுச்யமாநே ஸுக²ம் தாம் பரோக்ஷாமபி ஜக³தோ பீ³ஜாவஸ்தா²ம் ப்ரதிபத்³யதே, யுதி⁴ஷ்த்³பி⁴ரோ ஹ கில ராஜாஸீதி³த்யுக்தே யத்³வத்। இத³மிதி வ்யாக்ருதநாமரூபாத்மகம் ஸாத்⁴யஸாத⁴நலக்ஷணம் யதா²வர்ணிதமபி⁴தீ⁴யதே। ததி³தம்ஶப்³த³யோ꞉ பரோக்ஷப்ரத்யக்ஷாவஸ்த²ஸ்ய ஜக³தோ(அ)வக³ம்யதே। ததே³வேத³மித³மேவ ச தத³வ்யாக்ருதமாஸீதி³தி। அதை²வம் ஸதி நாஸத உத்பத்திர்ந ஸதோ விநாஶ꞉ கார்யஸ்யேத்யவத்⁴ருதம் ப⁴வதி।

तदेवम्भूतं जगदव्याकृतं सन्नामरूपाभ्यामेव नाम्ना रूपेणैव च व्याक्रियत। व्याक्रियतेति कर्मकर्तृप्रयोगात्त-त्स्वयमेवात्मैव व्याक्रियत, वि आ अक्रियत, विस्पष्टं नामरूपविशेषावधारणमर्यादां व्यक्तीभावमापद्यत सामर्थ्या-दाक्षिप्तनियन्तृकर्तृसाधनक्रियानिमित्तम्।ததே³வம்பூ⁴தம் ஜக³த³வ்யாக்ருதம் ஸந்நாமரூபாப்⁴யாமேவ நாம்நா ரூபேணைவ ச வ்யாக்ரியத। வ்யாக்ரியதேதி கர்மகர்த்ருப்ரயோகா³த்த-த்ஸ்வயமேவாத்மைவ வ்யாக்ரியத, வி ஆ அக்ரியத, விஸ்பஷ்டம் நாமரூபவிஶேஷாவதா⁴ரணமர்யாதா³ம் வ்யக்தீபா⁴வமாபத்³யத ஸாமர்த்²யா-தா³க்ஷிப்தநியந்த்ருகர்த்ருஸாத⁴நக்ரியாநிமித்தம்।

असौनामेति सर्वनाम्नाविशेषाभिधानेन नाममात्रं व्यपदिशति। देवदत्तो यज्ञदत्त इति वा नामास्य इत्यसौनामायम्। तथेदमिति शुक्लकृष्णादीनामविशेषः। इदं शुक्लमिदं कृष्णं वा रूपमस्येतीदंरूपः। तदिदमव्याकृतं वस्तु एतर्ह्येतस्मिन्नपि काले नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियते असौनामायमिदंरूप इति।அஸௌநாமேதி ஸர்வநாம்நாவிஶேஷாபி⁴தா⁴நேந நாமமாத்ரம் வ்யபதி³ஶதி। தே³வத³த்தோ யஜ்ஞத³த்த இதி வா நாமாஸ்ய இத்யஸௌநாமாயம்। ததே²த³மிதி ஶுக்லக்ருஷ்ணாதீ³நாமவிஶேஷ꞉। இத³ம் ஶுக்லமித³ம் க்ருஷ்ணம் வா ரூபமஸ்யேதீத³ம்ரூப꞉। ததி³த³மவ்யாக்ருதம் வஸ்து ஏதர்ஹ்யேதஸ்மிந்நபி காலே நாமரூபாப்⁴யாமேவ வ்யாக்ரியதே அஸௌநாமாயமித³ம்ரூப இதி।

यदर्थः सर्वशास्त्रारम्भः, यस्मिन्नविद्यया स्वाभाविक्या कर्तृक्रियाफलाध्यारोपणा कृता, यः कारणं सर्वस्य जगतः,यदात्मके नामरूपे सलिलादिव स्वच्छान्मलमिव फेनमव्याकृते व्याक्रियेते, यश्च ताभ्यां नामरूपाभ्यां विलक्षणः स्वतो नित्यशुद्धबुद्धमुक्तस्वभावः स एषोऽव्याकृते आत्मभूते नामरूपे व्याकुर्वन्ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तेषु देहेष्विह कर्मफलाश्रेयेष्व-शनायादिमत्सु प्रविष्टः।யத³ர்த²꞉ ஸர்வஶாஸ்த்ராரம்ப⁴꞉, யஸ்மிந்நவித்³யயா ஸ்வாபா⁴விக்யா கர்த்ருக்ரியாப²லாத்⁴யாரோபணா க்ருதா, ய꞉ காரணம் ஸர்வஸ்ய ஜக³த꞉,யதா³த்மகே நாமரூபே ஸலிலாதி³வ ஸ்வச்சா²ந்மலமிவ பே²நமவ்யாக்ருதே வ்யாக்ரியேதே, யஶ்ச தாப்⁴யாம் நாமரூபாப்⁴யாம் விலக்ஷண꞉ ஸ்வதோ நித்யஶுத்³த⁴பு³த்³த⁴முக்தஸ்வபா⁴வ꞉ ஸ ஏஷோ(அ)வ்யாக்ருதே ஆத்மபூ⁴தே நாமரூபே வ்யாகுர்வந்ப்³ரஹ்மாதி³ஸ்தம்ப³பர்யந்தேஷு தே³ஹேஷ்விஹ கர்மப²லாஶ்ரேயேஷ்வ-ஶநாயாதி³மத்ஸு ப்ரவிஷ்ட꞉।

शङ्का- ननु अव्याकृतं स्वयमेव व्याक्रियते-त्युक्तम्, कथमिदमिदानीम् उच्यते, पर एव तु आत्माव्याकृतं व्याकुर्वन्निह प्रविष्ट इति।ஶங்கா- நநு அவ்யாக்ருதம் ஸ்வயமேவ வ்யாக்ரியதே-த்யுக்தம், கத²மித³மிதா³நீம் உச்யதே, பர ஏவ து ஆத்மாவ்யாக்ருதம் வ்யாகுர்வந்நிஹ ப்ரவிஷ்ட இதி।

समाधानम् - नैष दोषः, परस्याप्यात्मनोऽ-व्याकृतजगदात्मत्वेन विवक्षित्वात्। आक्षिप्तनियन्तृकर्तृक्रिया निमित्तं हि जगदव्याकृतं व्याक्रियतेत्यवोचाम। इदंशब्दसामानाधि-करण्याच्चाव्याकृतशब्दस्य। यथेदं जगन्नियन्त्राद्यनेककारक-निमित्तादिविशेषवद्व्याकृतम्, तथा अपरित्यक्तान्यतम-विशेषवदेव तदव्याकृतम्। व्याकृताव्याकृतमात्रं तु विशेषः।ஸமாதா⁴நம் - நைஷ தோ³ஷ꞉, பரஸ்யாப்யாத்மநோ(அ)-வ்யாக்ருதஜக³தா³த்மத்வேந விவக்ஷித்வாத்। ஆக்ஷிப்தநியந்த்ருகர்த்ருக்ரியா நிமித்தம் ஹி ஜக³த³வ்யாக்ருதம் வ்யாக்ரியதேத்யவோசாம। இத³ம்ஶப்³த³ஸாமாநாதி⁴-கரண்யாச்சாவ்யாக்ருதஶப்³த³ஸ்ய। யதே²த³ம் ஜக³ந்நியந்த்ராத்³யநேககாரக-நிமித்தாதி³விஶேஷவத்³வ்யாக்ருதம், ததா² அபரித்யக்தாந்யதம-விஶேஷவதே³வ தத³வ்யாக்ருதம்। வ்யாக்ருதாவ்யாக்ருதமாத்ரம் து விஶேஷ꞉।

दृष्टश्च लोके विवक्षातः शब्दप्रयोगो ग्राम आगतो ग्रामः शून्य इति। कदाचित् ग्रामशब्देन निवासमात्रविवक्षायां ग्रामः शून्य इति शब्दप्रयोगो भवति, कदाचिन्निवासिजनविवक्षायामपि ग्रामशब्दप्रयोगो भवति ग्रामं च न प्रविशेदिति यथा। तद्वदिहापि जगदिदं व्याकृतमव्याकृतं चेत्यभेदविवक्षायाम् आत्मानात्मनोर्भवति व्यपदेशः। तथेदं जगदुत्पत्तिविनाशात्मकमिति केवल-जगद्व्यपदेशः। तथा“महानज आत्मा”“अस्थूलोऽनणुः” (बृ० उ० ४। ४। २२)“स एष नेति नेति”(बृ० उ० ३। ९। २६) इत्यादि केवलात्मव्यपदेशः।த்³ருஷ்டஶ்ச லோகே விவக்ஷாத꞉ ஶப்³த³ப்ரயோகோ³ க்³ராம ஆக³தோ க்³ராம꞉ ஶூந்ய இதி। கதா³சித் க்³ராமஶப்³தே³ந நிவாஸமாத்ரவிவக்ஷாயாம் க்³ராம꞉ ஶூந்ய இதி ஶப்³த³ப்ரயோகோ³ ப⁴வதி, கதா³சிந்நிவாஸிஜநவிவக்ஷாயாமபி க்³ராமஶப்³த³ப்ரயோகோ³ ப⁴வதி க்³ராமம் ச ந ப்ரவிஶேதி³தி யதா²। தத்³வதி³ஹாபி ஜக³தி³த³ம் வ்யாக்ருதமவ்யாக்ருதம் சேத்யபே⁴த³விவக்ஷாயாம் ஆத்மாநாத்மநோர்ப⁴வதி வ்யபதே³ஶ꞉। ததே²த³ம் ஜக³து³த்பத்திவிநாஶாத்மகமிதி கேவல-ஜக³த்³வ்யபதே³ஶ꞉। ததா²“மஹாநஜ ஆத்மா”“அஸ்தூ²லோ(அ)நணு꞉” (ப்³ரு0 உ0 4। 4। 22)“ஸ ஏஷ நேதி நேதி”(ப்³ரு0 உ0 3। 9। 26) இத்யாதி³ கேவலாத்மவ்யபதே³ஶ꞉।

शङ्का- ननु परेण व्याकर्त्रा व्याकृतं सर्वतो व्याप्तं सर्वदा जगत्, स कथमिह प्रविष्टः परिकल्प्यते? अप्रविष्टो हि देशः परिच्छिन्नेन प्रवेष्टुं शक्यते, यथा पुरुषेण ग्रामादिः। नाकाशेन कििञ्चन्नित्यप्रविष्टत्वात्।ஶங்கா- நநு பரேண வ்யாகர்த்ரா வ்யாக்ருதம் ஸர்வதோ வ்யாப்தம் ஸர்வதா³ ஜக³த், ஸ கத²மிஹ ப்ரவிஷ்ட꞉ பரிகல்ப்யதே? அப்ரவிஷ்டோ ஹி தே³ஶ꞉ பரிச்சி²ந்நேந ப்ரவேஷ்டும் ஶக்யதே, யதா² புருஷேண க்³ராமாதி³꞉। நாகாஶேந கிிஞ்சந்நித்யப்ரவிஷ்டத்வாத்।

सिद्धान्ती - पाषाणसर्पादिवद्धर्मान्तरेणेति चेत्। अथापि स्यात्, न पर आत्मा स्वेनैव रूपेण प्रविवेश किं तर्हि? तत्स्थ एव धर्मान्तरेणोपजायते, तेन प्रविष्ट इत्युपचर्यते। यथा पाषाणे सहजोऽन्तःस्थःसर्पो नालिकेरे वा तोयम्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - பாஷாணஸர்பாதி³வத்³த⁴ர்மாந்தரேணேதி சேத்। அதா²பி ஸ்யாத், ந பர ஆத்மா ஸ்வேநைவ ரூபேண ப்ரவிவேஶ கிம் தர்ஹி? தத்ஸ்த² ஏவ த⁴ர்மாந்தரேணோபஜாயதே, தேந ப்ரவிஷ்ட இத்யுபசர்யதே। யதா² பாஷாணே ஸஹஜோ(அ)ந்த꞉ஸ்த²꞉ஸர்போ நாலிகேரே வா தோயம்।

पूर्व-न,“तत्सृट्वा तदेवानुप्राविशत्” (तै० उ० २। ६। १) इति श्रुतेः। यः स्रष्टा स भावान्तरमनापन्न एव कार्यं सृट्वा पश्चात्प्राविशदिति हि श्रूयते। यथा भुक्त्वा गच्छतीति भुजिगमिक्रिययोः पूर्वापरकालयोरितरेतरविच्छेदोऽविशिष्टश्च कर्ता तद्वदिहापि स्यात्। न तु तत्स्थस्यैव भावान्तरोपजनन एतत्सम्भवति। न च स्थानान्तरेण वियुज्य स्थानान्तरसंयोगलक्षणः प्रवेशो निरवयवस्यापरिच्छिन्नस्य दृष्टः।பூர்வ-ந,“தத்ஸ்ருட்வா ததே³வாநுப்ராவிஶத்” (தை0 உ0 2। 6। 1) இதி ஶ்ருதே꞉। ய꞉ ஸ்ரஷ்டா ஸ பா⁴வாந்தரமநாபந்ந ஏவ கார்யம் ஸ்ருட்வா பஶ்சாத்ப்ராவிஶதி³தி ஹி ஶ்ரூயதே। யதா² பு⁴க்த்வா க³ச்ச²தீதி பு⁴ஜிக³மிக்ரியயோ꞉ பூர்வாபரகாலயோரிதரேதரவிச்சே²தோ³(அ)விஶிஷ்டஶ்ச கர்தா தத்³வதி³ஹாபி ஸ்யாத்। ந து தத்ஸ்த²ஸ்யைவ பா⁴வாந்தரோபஜநந ஏதத்ஸம்ப⁴வதி। ந ச ஸ்தா²நாந்தரேண வியுஜ்ய ஸ்தா²நாந்தரஸம்யோக³லக்ஷண꞉ ப்ரவேஶோ நிரவயவஸ்யாபரிச்சி²ந்நஸ்ய த்³ருஷ்ட꞉।

सिद्धान्ती - सावयव एव प्रवेशश्रवणादिति चेत्?ஸித்³தா⁴ந்தீ - ஸாவயவ ஏவ ப்ரவேஶஶ்ரவணாதி³தி சேத்?

पूर्व - न,“दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः” (मु० उ० २। १। २)“निष्कलं निष्क्रियम्” (श्वे० उ० ६। १९) इत्यादिश्रुतिभ्यः सर्वव्यपदेश्यधर्मविशेषप्रतिषेधश्रुतिभ्यश्च।பூர்வ - ந,“தி³வ்யோ ஹ்யமூர்த꞉ புருஷ꞉” (மு0 உ0 2। 1। 2)“நிஷ்கலம் நிஷ்க்ரியம்” (ஶ்வே0 உ0 6। 19) இத்யாதி³ஶ்ருதிப்⁴ய꞉ ஸர்வவ்யபதே³ஶ்யத⁴ர்மவிஶேஷப்ரதிஷேத⁴ஶ்ருதிப்⁴யஶ்ச।

सिद्धान्ती प्रतिबिम्बप्रवेशवदिति चेत्?ஸித்³தா⁴ந்தீ ப்ரதிபி³ம்ப³ப்ரவேஶவதி³தி சேத்?

पूर्व - न, वस्त्वन्तरेण विप्रकर्षानुपपत्तेः।பூர்வ - ந, வஸ்த்வந்தரேண விப்ரகர்ஷாநுபபத்தே꞉।

सिद्धान्ती - द्रव्ये गुणप्रवेशवदिति चेत्?ஸித்³தா⁴ந்தீ - த்³ரவ்யே கு³ணப்ரவேஶவதி³தி சேத்?

पूर्व - न, अनाश्रितत्वात्। नित्यपरतन्त्रस्यै-वाश्रितस्य गुणस्य द्रव्ये प्रवेशः उपचर्यते। न तु ब्रह्मणः स्वातन्त्र्यश्रवणात्तथा प्रवेश उपपद्यते।பூர்வ - ந, அநாஶ்ரிதத்வாத்। நித்யபரதந்த்ரஸ்யை-வாஶ்ரிதஸ்ய கு³ணஸ்ய த்³ரவ்யே ப்ரவேஶ꞉ உபசர்யதே। ந து ப்³ரஹ்மண꞉ ஸ்வாதந்த்ர்யஶ்ரவணாத்ததா² ப்ரவேஶ உபபத்³யதே।

सिद्धान्ती - फले बीजवदिति चेत्?ஸித்³தா⁴ந்தீ - ப²லே பீ³ஜவதி³தி சேத்?

पूर्व - न सावयवत्ववृद्धिक्षयोत्पत्तिविनाशादि-धर्मवत्त्वप्रसङ्गात्। न चैवं धर्मवत्त्वं ब्रह्मणः“अजोऽजरः” इत्यादि श्रुतिन्यायविरोधात्। तस्मादन्य एव संसारी परिच्छिन्न इह प्रविष्ट इति चेत्?பூர்வ - ந ஸாவயவத்வவ்ருத்³தி⁴க்ஷயோத்பத்திவிநாஶாதி³-த⁴ர்மவத்த்வப்ரஸங்கா³த்। ந சைவம் த⁴ர்மவத்த்வம் ப்³ரஹ்மண꞉“அஜோ(அ)ஜர꞉” இத்யாதி³ ஶ்ருதிந்யாயவிரோதா⁴த்। தஸ்மாத³ந்ய ஏவ ஸம்ஸாரீ பரிச்சி²ந்ந இஹ ப்ரவிஷ்ட இதி சேத்?

सिद्धान्ती - न,“सेयं देवतैक्षत” (छा० उ० ६। ३। २) इत्यारभ्य“नामरूपे व्याकरवाणि” (६। २। ३) इति तस्या एव प्रवेशव्याकरणकर्तृत्वश्रुतेः। तथा“तत्सृट्वा तदेवानुप्राविशत्” (तै० उ० २। ६। १)“स एतमेव सीमानं विदार्यैतया द्वारा प्रापद्यत” (ऐ० उ० ३। १२)“सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरो नामानि कृत्वाभिवदन्यदास्ते” “त्वं कुमार उत वा कुमारी त्वं जीर्णो दण्डेन वञ्चसि” (श्वे० उ० ४। ३)“पुरश्चक्रे द्विपदः” (बृ० उ० २। ५। १८)“रूपं रूपम्” (क० उ० २। २। ९) इति च मन्त्रवर्णान्न परादन्यस्य प्रवेशः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந,“ஸேயம் தே³வதைக்ஷத” (சா²0 உ0 6। 3। 2) இத்யாரப்⁴ய“நாமரூபே வ்யாகரவாணி” (6। 2। 3) இதி தஸ்யா ஏவ ப்ரவேஶவ்யாகரணகர்த்ருத்வஶ்ருதே꞉। ததா²“தத்ஸ்ருட்வா ததே³வாநுப்ராவிஶத்” (தை0 உ0 2। 6। 1)“ஸ ஏதமேவ ஸீமாநம் விதா³ர்யைதயா த்³வாரா ப்ராபத்³யத” (ஐ0 உ0 3। 12)“ஸர்வாணி ரூபாணி விசித்ய தீ⁴ரோ நாமாநி க்ருத்வாபி⁴வத³ந்யதா³ஸ்தே” “த்வம் குமார உத வா குமாரீ த்வம் ஜீர்ணோ த³ண்டே³ந வஞ்சஸி” (ஶ்வே0 உ0 4। 3)“புரஶ்சக்ரே த்³விபத³꞉” (ப்³ரு0 உ0 2। 5। 18)“ரூபம் ரூபம்” (க0 உ0 2। 2। 9) இதி ச மந்த்ரவர்ணாந்ந பராத³ந்யஸ்ய ப்ரவேஶ꞉।

पूर्व - प्रविष्टानामितरेतरभेदात्परानेकत्वमिति चेत्?பூர்வ - ப்ரவிஷ்டாநாமிதரேதரபே⁴தா³த்பராநேகத்வமிதி சேத்?

सिद्धान्ती - न,“एको देवो बहुधा सन् निविष्टः”“एकःसन्बहुधा विचचार”“त्वमेकोऽसि बहूननुप्रविष्टः”“एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा” (श्वे० उ० ६। ११) इत्यादि श्रुतिभ्यः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந,“ஏகோ தே³வோ ப³ஹுதா⁴ ஸந் நிவிஷ்ட꞉”“ஏக꞉ஸந்ப³ஹுதா⁴ விசசார”“த்வமேகோ(அ)ஸி ப³ஹூநநுப்ரவிஷ்ட꞉”“ஏகோ தே³வ꞉ ஸர்வபூ⁴தேஷு கூ³ட⁴꞉ ஸர்வவ்யாபீ ஸர்வபூ⁴தாந்தராத்மா” (ஶ்வே0 உ0 6। 11) இத்யாதி³ ஶ்ருதிப்⁴ய꞉।

पूर्व - प्रवेश उपपद्यते नोपपद्यत इति तिष्द्भतु तावत्। प्रविष्टानां संसारित्वात्तदनन्यत्वाच्च परस्य संसारित्वमिति चेत्?பூர்வ - ப்ரவேஶ உபபத்³யதே நோபபத்³யத இதி திஷ்த்³ப⁴து தாவத்। ப்ரவிஷ்டாநாம் ஸம்ஸாரித்வாத்தத³நந்யத்வாச்ச பரஸ்ய ஸம்ஸாரித்வமிதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, अशनायाद्यत्ययश्रुतेः। सुखित्वदुःखित्वादिदर्शनान्नेति चेन्न,“न लिप्यते लोकदुःखेनबाह्यः” (क० उ० २। २। ११) इति श्रुतेः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, அஶநாயாத்³யத்யயஶ்ருதே꞉। ஸுகி²த்வது³꞉கி²த்வாதி³த³ர்ஶநாந்நேதி சேந்ந,“ந லிப்யதே லோகது³꞉கே²நபா³ஹ்ய꞉” (க0 உ0 2। 2। 11) இதி ஶ்ருதே꞉।

पूर्व - प्रत्यक्षादिविरोधादयुक्तमिति चेत्?பூர்வ - ப்ரத்யக்ஷாதி³விரோதா⁴த³யுக்தமிதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, उपाध्याश्रयजनितविशेषविषय-त्वात्प्रत्यक्षादेः।“न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्येः”(बृ० उ० ३। ४। २) विज्ञातारमरे केन विजानीयात्”(बृ० उ० ४। ५। १९) अविज्ञातं विज्ञातृ” (बृ० उ० ३। ८। ११) इत्यादि श्रुतिभ्यो नात्मविषयं विज्ञानम्। किं तर्हि? बुद्धाद्युपाध्यात्मप्रतिच्छायाविषयमेव सुखितोऽहं दुःखितोऽहमित्येवमादि प्रत्यक्षविज्ञानम्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, உபாத்⁴யாஶ்ரயஜநிதவிஶேஷவிஷய-த்வாத்ப்ரத்யக்ஷாதே³꞉।“ந த்³ருஷ்டேர்த்³ரஷ்டாரம் பஶ்யே꞉”(ப்³ரு0 உ0 3। 4। 2) விஜ்ஞாதாரமரே கேந விஜாநீயாத்”(ப்³ரு0 உ0 4। 5। 19) அவிஜ்ஞாதம் விஜ்ஞாத்ரு” (ப்³ரு0 உ0 3। 8। 11) இத்யாதி³ ஶ்ருதிப்⁴யோ நாத்மவிஷயம் விஜ்ஞாநம்। கிம் தர்ஹி? பு³த்³தா⁴த்³யுபாத்⁴யாத்மப்ரதிச்சா²யாவிஷயமேவ ஸுகி²தோ(அ)ஹம் து³꞉கி²தோ(அ)ஹமித்யேவமாதி³ ப்ரத்யக்ஷவிஜ்ஞாநம்।

अयमहमिति विषयेण विषयिणः सामानाधिकरण्योपचारात्,“नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ” (बृ० उ० ३। ८। ११) इत्यन्यात्मप्रतिषेधाच्च, देहावयवविशेष्यत्वाच्च सुखदुःखयोर्विषयधर्मत्वम्।அயமஹமிதி விஷயேண விஷயிண꞉ ஸாமாநாதி⁴கரண்யோபசாராத்,“நாந்யத³தோ(அ)ஸ்தி த்³ரஷ்ட்ரு” (ப்³ரு0 உ0 3। 8। 11) இத்யந்யாத்மப்ரதிஷேதா⁴ச்ச, தே³ஹாவயவவிஶேஷ்யத்வாச்ச ஸுக²து³꞉க²யோர்விஷயத⁴ர்மத்வம்।

“आत्मनस्तु कामाय” (बृ० उ० २। ४। ५) इत्यात्मार्थत्वश्रुतेरयुक्त इति चेन्न,“यत्र वा अन्यदिवस्यात्” इत्यविद्याविषयात्मार्थत्वाभ्युपगमात्“तत्केन कं पश्येत्” (बृ० उ० ४। ५। १५)।“नेह नानास्ति किञ्चन” (बृ० उ० ४। ४। १९)“तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः” (ईशा० ७) इत्यादिना विद्याविषये तत्प्रतिषेधाच्च नात्मधर्मत्वम्।“ஆத்மநஸ்து காமாய” (ப்³ரு0 உ0 2। 4। 5) இத்யாத்மார்த²த்வஶ்ருதேரயுக்த இதி சேந்ந,“யத்ர வா அந்யதி³வஸ்யாத்” இத்யவித்³யாவிஷயாத்மார்த²த்வாப்⁴யுபக³மாத்“தத்கேந கம் பஶ்யேத்” (ப்³ரு0 உ0 4। 5। 15)।“நேஹ நாநாஸ்தி கிஞ்சந” (ப்³ரு0 உ0 4। 4। 19)“தத்ர கோ மோஹ꞉ க꞉ ஶோக ஏகத்வமநுபஶ்யத꞉” (ஈஶா0 7) இத்யாதி³நா வித்³யாவிஷயே தத்ப்ரதிஷேதா⁴ச்ச நாத்மத⁴ர்மத்வம்।

पूर्व - तार्किकसमयविरोधादयुक्तमिति चेत्?பூர்வ - தார்கிகஸமயவிரோதா⁴த³யுக்தமிதி சேத்?

सिद्धान्ती- न, युक्त्याप्यात्मनो दुःखित्वानुपपत्तेः। न हि दुःखेन प्रत्यक्षविषयेण आत्मनो विशेष्यत्वम्, प्रत्यक्षाविषयत्वात्। आकाशस्य शब्दगुणवत्त्व-वदात्मनो दुःखित्वमिति चेन्न, एकप्रत्ययविषयत्वानुपपत्तेः। न हि सुखग्राहकेण प्रत्यक्षविषयेण प्रत्ययेन नित्यानुमेयस्यात्मनो विषयीकरणमुपपद्यते तस्य च विषयीकरणे आत्मन एकत्वाद्विषय्यभावप्रसङ्गः।ஸித்³தா⁴ந்தீ- ந, யுக்த்யாப்யாத்மநோ து³꞉கி²த்வாநுபபத்தே꞉। ந ஹி து³꞉கே²ந ப்ரத்யக்ஷவிஷயேண ஆத்மநோ விஶேஷ்யத்வம், ப்ரத்யக்ஷாவிஷயத்வாத்। ஆகாஶஸ்ய ஶப்³த³கு³ணவத்த்வ-வதா³த்மநோ து³꞉கி²த்வமிதி சேந்ந, ஏகப்ரத்யயவிஷயத்வாநுபபத்தே꞉। ந ஹி ஸுக²க்³ராஹகேண ப்ரத்யக்ஷவிஷயேண ப்ரத்யயேந நித்யாநுமேயஸ்யாத்மநோ விஷயீகரணமுபபத்³யதே தஸ்ய ச விஷயீகரணே ஆத்மந ஏகத்வாத்³விஷய்யபா⁴வப்ரஸங்க³꞉।

पूर्व - एकस्यैव विषयविषयित्वं दीपवदिति चेत्?பூர்வ - ஏகஸ்யைவ விஷயவிஷயித்வம் தீ³பவதி³தி சேத்?

सिद्धान्ती - न, युगपदसम्भवात्, आत्मन्यंशानुपपत्तेश्च। एतेन विज्ञानस्य ग्राह्यग्राहकत्वं प्रत्युक्तम्। प्रत्यक्षानुमानविषययोश्च दुःखात्मनोर्गुणगुणित्वे नानुमानम्। दुःखस्य नित्यमेव प्रत्यक्षविषयत्वात्, रूपादिसामानाधिकरण्याच्च।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, யுக³பத³ஸம்ப⁴வாத், ஆத்மந்யம்ஶாநுபபத்தேஶ்ச। ஏதேந விஜ்ஞாநஸ்ய க்³ராஹ்யக்³ராஹகத்வம் ப்ரத்யுக்தம்। ப்ரத்யக்ஷாநுமாநவிஷயயோஶ்ச து³꞉கா²த்மநோர்கு³ணகு³ணித்வே நாநுமாநம்। து³꞉க²ஸ்ய நித்யமேவ ப்ரத்யக்ஷவிஷயத்வாத், ரூபாதி³ஸாமாநாதி⁴கரண்யாச்ச।

मनःसंयोगजत्वेऽप्यात्मनि दुःखस्य सावयवत्वविक्रियावत्त्वानित्यत्वप्रसङ्गात्। न ह्यविकृत्य संयोगि द्रव्यं गुणः किश्चदुपयन्नपयन्वा दृष्टः क्वचित्। न च निरवयवं विक्रियमाणं दृष्टं क्वचिदनित्यगुणाश्रयं वा नित्यम्। न चाकाश आगमवादिभिर्नित्यतयाभ्युपगम्यते, न चान्यो दृष्टान्तोऽस्ति।மந꞉ஸம்யோக³ஜத்வே(அ)ப்யாத்மநி து³꞉க²ஸ்ய ஸாவயவத்வவிக்ரியாவத்த்வாநித்யத்வப்ரஸங்கா³த்। ந ஹ்யவிக்ருத்ய ஸம்யோகி³ த்³ரவ்யம் கு³ண꞉ கிஶ்சது³பயந்நபயந்வா த்³ருஷ்ட꞉ க்வசித்। ந ச நிரவயவம் விக்ரியமாணம் த்³ருஷ்டம் க்வசித³நித்யகு³ணாஶ்ரயம் வா நித்யம்। ந சாகாஶ ஆக³மவாதி³பி⁴ர்நித்யதயாப்⁴யுபக³ம்யதே, ந சாந்யோ த்³ருஷ்டாந்தோ(அ)ஸ்தி।

पूर्व - विक्रियमाणमपि तत्प्रत्यया-निवृत्तेर्नित्यमेवेति चेत्?பூர்வ - விக்ரியமாணமபி தத்ப்ரத்யயா-நிவ்ருத்தேர்நித்யமேவேதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, द्रव्यस्य अवयवान्यथात्व-व्यतिरेकेण विक्रियानुपपत्तेः। सावयवत्वेऽपि नित्यत्वमिति चेन्न, सावयवस्यावयवसंयोगपूर्वकत्वे सति विभागोपपत्तेः। वज्रादिष्वदर्शनान्नेति चेन्न, अनुमेयत्वात् संयोगपूर्वत्वस्य। तस्मान्नात्मनो दुःखाद्यनित्यगुणाश्रयत्वोपपत्तिः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, த்³ரவ்யஸ்ய அவயவாந்யதா²த்வ-வ்யதிரேகேண விக்ரியாநுபபத்தே꞉। ஸாவயவத்வே(அ)பி நித்யத்வமிதி சேந்ந, ஸாவயவஸ்யாவயவஸம்யோக³பூர்வகத்வே ஸதி விபா⁴கோ³பபத்தே꞉। வஜ்ராதி³ஷ்வத³ர்ஶநாந்நேதி சேந்ந, அநுமேயத்வாத் ஸம்யோக³பூர்வத்வஸ்ய। தஸ்மாந்நாத்மநோ து³꞉கா²த்³யநித்யகு³ணாஶ்ரயத்வோபபத்தி꞉।

पूर्व - परस्यादुःखित्वेऽन्यस्य च दुःखिनोऽभावे दुःखोपशमनाय शास्त्रारम्भानर्थक्यमिति चेत्?பூர்வ - பரஸ்யாது³꞉கி²த்வே(அ)ந்யஸ்ய ச து³꞉கி²நோ(அ)பா⁴வே து³꞉கோ²பஶமநாய ஶாஸ்த்ராரம்பா⁴நர்த²க்யமிதி சேத்?

सिद्धान्ती- न, अविद्याध्यारोपितदुःखित्व-भ्रमापोहार्थत्वात्, आत्मनि प्रकृतसापूरणभ्रमापोहवत्। कल्पितदुःख्यात्माभ्युपगमाच्च।ஸித்³தா⁴ந்தீ- ந, அவித்³யாத்⁴யாரோபிதது³꞉கி²த்வ-ப்⁴ரமாபோஹார்த²த்வாத், ஆத்மநி ப்ரக்ருதஸாபூரணப்⁴ரமாபோஹவத்। கல்பிதது³꞉க்²யாத்மாப்⁴யுபக³மாச்ச।

जलसूर्यादिप्रतिबिम्बवदात्मप्रवेशश्च प्रतिबिम्ब-वाकृते कार्यं उपलभ्यत्वम्। प्रागुत्पत्तेरनुपलब्धः आत्मा पश्चात्कार्ये च सृष्टे व्याकृते बुद्धेरन्तरुपलभ्यमानः सूर्यादिप्रति-बिम्बवज्जलादौ कार्यं सृट्वा प्रविष्ट इव लक्ष्यमाणो निर्दिश्यते“स एष इह प्रविष्टः” (बृ०उ०१।४।७)“ताः सृट्वा तदेवानुप्राविशत” “स एतमेव सीमानं विदार्यैतया द्वारा प्रापद्यत” (ऐ० उ० ३। १२)“सेयं देवदैक्षत हन्ताहमिमास्तिस्त्रो देवता अनेन जीवेनात्मनानुप्रविश्य” (छा० उ० ६। २। ३) इत्येवमादिभिः।ஜலஸூர்யாதி³ப்ரதிபி³ம்ப³வதா³த்மப்ரவேஶஶ்ச ப்ரதிபி³ம்ப³-வாக்ருதே கார்யம் உபலப்⁴யத்வம்। ப்ராகு³த்பத்தேரநுபலப்³த⁴꞉ ஆத்மா பஶ்சாத்கார்யே ச ஸ்ருஷ்டே வ்யாக்ருதே பு³த்³தே⁴ரந்தருபலப்⁴யமாந꞉ ஸூர்யாதி³ப்ரதி-பி³ம்ப³வஜ்ஜலாதௌ³ கார்யம் ஸ்ருட்வா ப்ரவிஷ்ட இவ லக்ஷ்யமாணோ நிர்தி³ஶ்யதே“ஸ ஏஷ இஹ ப்ரவிஷ்ட꞉” (ப்³ரு0உ01।4।7)“தா꞉ ஸ்ருட்வா ததே³வாநுப்ராவிஶத” “ஸ ஏதமேவ ஸீமாநம் விதா³ர்யைதயா த்³வாரா ப்ராபத்³யத” (ஐ0 உ0 3। 12)“ஸேயம் தே³வதை³க்ஷத ஹந்தாஹமிமாஸ்திஸ்த்ரோ தே³வதா அநேந ஜீவேநாத்மநாநுப்ரவிஶ்ய” (சா²0 உ0 6। 2। 3) இத்யேவமாதி³பி⁴꞉।

न तु सर्वगतस्य निरवयवस्य दिग्देशकालान्तराप-क्रमणप्राप्तिलक्षणः प्रवेशः कदाचिदप्युपपद्यते। न च परादात्मनोऽन्योऽस्ति द्रष्टा“नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ नान्यदतोऽस्ति श्रोतृ” (बृ०उ०३।८।११) इत्यादि श्रुतेरित्यवोचाम। उपलब्ध्यर्थत्वाच्चसृष्टिप्रवेशस्थित्यप्ययवाक्यानाम्, उपलब्धेः पुरुषार्थत्वश्रवणात्“आत्मानमेवावेत्” (बृ०उ०१।४।१०) तस्मात्तत्सर्वमभवत्” (बृ० उ० १।४।१०)“ब्रह्मविदाप्नोति परम्” (तै० उ० २। १। १)“स यो ह वै तत्परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति” (मु० उ० ३। २। ९) आचार्यवान्पुरुषो वेद” (छा० उ० ६। १४। २)“तस्य तावदेव चिरम्” (छा० उ० ६। १४। २) इत्यादिश्रुतिभ्यः।“ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्” (गी १८। ५५)“ताग्र्ं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्यमृतं ततः” इत्यादिस्मृतिभ्यश्च। भेददर्शनापवादाच्च सृष्टादिवाक्यानाम् आत्मैकत्वदर्शनार्थ-परत्वोपपत्तिः। तस्मात्कार्यस्थस्य उपलभ्यत्वमेव प्रवेश इत्युपचर्यते।ந து ஸர்வக³தஸ்ய நிரவயவஸ்ய தி³க்³தே³ஶகாலாந்தராப-க்ரமணப்ராப்திலக்ஷண꞉ ப்ரவேஶ꞉ கதா³சித³ப்யுபபத்³யதே। ந ச பராதா³த்மநோ(அ)ந்யோ(அ)ஸ்தி த்³ரஷ்டா“நாந்யத³தோ(அ)ஸ்தி த்³ரஷ்ட்ரு நாந்யத³தோ(அ)ஸ்தி ஶ்ரோத்ரு” (ப்³ரு0உ03।8।11) இத்யாதி³ ஶ்ருதேரித்யவோசாம। உபலப்³த்⁴யர்த²த்வாச்சஸ்ருஷ்டிப்ரவேஶஸ்தி²த்யப்யயவாக்யாநாம், உபலப்³தே⁴꞉ புருஷார்த²த்வஶ்ரவணாத்“ஆத்மாநமேவாவேத்” (ப்³ரு0உ01।4।10) தஸ்மாத்தத்ஸர்வமப⁴வத்” (ப்³ரு0 உ0 1।4।10)“ப்³ரஹ்மவிதா³ப்நோதி பரம்” (தை0 உ0 2। 1। 1)“ஸ யோ ஹ வை தத்பரமம் ப்³ரஹ்ம வேத³ ப்³ரஹ்மைவ ப⁴வதி” (மு0 உ0 3। 2। 9) ஆசார்யவாந்புருஷோ வேத³” (சா²0 உ0 6। 14। 2)“தஸ்ய தாவதே³வ சிரம்” (சா²0 உ0 6। 14। 2) இத்யாதி³ஶ்ருதிப்⁴ய꞉।“ததோ மாம் தத்த்வதோ ஜ்ஞாத்வா விஶதே தத³நந்தரம்” (கீ³ 18। 55)“தாக்³ர்ம் ஸர்வவித்³யாநாம் ப்ராப்யதே ஹ்யம்ருதம் தத꞉” இத்யாதி³ஸ்ம்ருதிப்⁴யஶ்ச। பே⁴த³த³ர்ஶநாபவாதா³ச்ச ஸ்ருஷ்டாதி³வாக்யாநாம் ஆத்மைகத்வத³ர்ஶநார்த²-பரத்வோபபத்தி꞉। தஸ்மாத்கார்யஸ்த²ஸ்ய உபலப்⁴யத்வமேவ ப்ரவேஶ இத்யுபசர்யதே।

आ नखाग्रेभ्यो नखाग्रमर्यादम् आत्मन-श्चैतन्यमुपलभ्यते। तत्र कथमिव प्रविष्टः? इत्याह-यथा लोके क्षुरधाने क्षुरो धीयतेऽस्मिन्निति क्षुरधानं तस्मिन्नापितोपस्कराधाने, क्षुरोऽन्तःस्थ उपलभ्यते, अवहितः प्रवेशितः स्याद् यथा वा विश्वम्भरोऽग्निः, विश्वस्य भरणाद्विश्वम्भरः कुलाये नीडेऽग्निः काष्द्भादावहितः स्यादित्यनुवर्तते। तत्र हि स मथ्यमान उपलभ्यते।ஆ நகா²க்³ரேப்⁴யோ நகா²க்³ரமர்யாத³ம் ஆத்மந-ஶ்சைதந்யமுபலப்⁴யதே। தத்ர கத²மிவ ப்ரவிஷ்ட꞉? இத்யாஹ-யதா² லோகே க்ஷுரதா⁴நே க்ஷுரோ தீ⁴யதே(அ)ஸ்மிந்நிதி க்ஷுரதா⁴நம் தஸ்மிந்நாபிதோபஸ்கராதா⁴நே, க்ஷுரோ(அ)ந்த꞉ஸ்த² உபலப்⁴யதே, அவஹித꞉ ப்ரவேஶித꞉ ஸ்யாத்³ யதா² வா விஶ்வம்ப⁴ரோ(அ)க்³நி꞉, விஶ்வஸ்ய ப⁴ரணாத்³விஶ்வம்ப⁴ர꞉ குலாயே நீடே³(அ)க்³நி꞉ காஷ்த்³பா⁴தா³வஹித꞉ ஸ்யாதி³த்யநுவர்ததே। தத்ர ஹி ஸ மத்²யமாந உபலப்⁴யதே।

यथा च क्षुरः क्षुरधान एकदेशेऽवस्थितो यथा चाग्निः काष्द्भादौ सर्वतो व्याप्यावस्थितः, एवं सामान्यतो विशेषतश्च देहं संव्याप्यावस्थित आत्मा। तत्र हि स प्राणनादिक्रियावान् दर्शनादिक्रियावांश्चोपलभ्यते। तस्मात्तत्रैवं प्रविष्टं तमात्मानं प्राणनादिक्रियाविशिष्टं न पश्यन्ति नोपलभ्यते।யதா² ச க்ஷுர꞉ க்ஷுரதா⁴ந ஏகதே³ஶே(அ)வஸ்தி²தோ யதா² சாக்³நி꞉ காஷ்த்³பா⁴தௌ³ ஸர்வதோ வ்யாப்யாவஸ்தி²த꞉, ஏவம் ஸாமாந்யதோ விஶேஷதஶ்ச தே³ஹம் ஸம்வ்யாப்யாவஸ்தி²த ஆத்மா। தத்ர ஹி ஸ ப்ராணநாதி³க்ரியாவாந் த³ர்ஶநாதி³க்ரியாவாம்ஶ்சோபலப்⁴யதே। தஸ்மாத்தத்ரைவம் ப்ரவிஷ்டம் தமாத்மாநம் ப்ராணநாதி³க்ரியாவிஶிஷ்டம் ந பஶ்யந்தி நோபலப்⁴யதே।

शङ्का - नन्वप्राप्तप्रतिषेधोऽयं तं न पश्यन्तीति, दर्शनस्याप्रकृतत्वात्।ஶங்கா - நந்வப்ராப்தப்ரதிஷேதோ⁴(அ)யம் தம் ந பஶ்யந்தீதி, த³ர்ஶநஸ்யாப்ரக்ருதத்வாத்।

समाधानम् - नैष दोषः, सृष्टादिवाक्यानाम् आत्मैकत्वप्रतिपत्त्यर्थपरत्वात्प्रकृतमेव तस्य दर्शनम्।“रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रति चक्षणाय” (बृ० उ० २। ५। १९) इति मन्त्रवर्णात्।ஸமாதா⁴நம் - நைஷ தோ³ஷ꞉, ஸ்ருஷ்டாதி³வாக்யாநாம் ஆத்மைகத்வப்ரதிபத்த்யர்த²பரத்வாத்ப்ரக்ருதமேவ தஸ்ய த³ர்ஶநம்।“ரூபம் ரூபம் ப்ரதிரூபோ ப³பூ⁴வ தத³ஸ்ய ரூபம் ப்ரதி சக்ஷணாய” (ப்³ரு0 உ0 2। 5। 19) இதி மந்த்ரவர்ணாத்।

तत्र प्राणनादिक्रियाविशिष्टस्यादर्शने हेतुमाह-अकृत्स्नोऽसमस्तो हि यस्मात्स प्राणनादिक्रियाविशिष्टः। कुतः पुनरकृत्स्नत्वम्? इत्युच्यते-प्राणन्नेव प्राणनक्रियामेव कुर्वन्प्राणो नाम प्राणसमाख्यः प्राणाभिधानो भवति। प्राणनक्रियाकर्तृत्वाद्धि प्राणः प्राणितीत्युच्यते नान्यां क्रियां कुर्वन्। यथा लावकः पाचक इति। तस्मात्क्रियान्तरविशिष्टस्य अनुपसंहारादकृत्स्नो हि सः। तथा वदन्वदनक्रियां कुर्वन्वक्त्तीति वाक्, पश्यंश्चक्षुश्चष्ट इति चक्षुर्द्रष्टा, श्रृण्वञ्श्रृणोतीति श्रोत्रम्।தத்ர ப்ராணநாதி³க்ரியாவிஶிஷ்டஸ்யாத³ர்ஶநே ஹேதுமாஹ-அக்ருத்ஸ்நோ(அ)ஸமஸ்தோ ஹி யஸ்மாத்ஸ ப்ராணநாதி³க்ரியாவிஶிஷ்ட꞉। குத꞉ புநரக்ருத்ஸ்நத்வம்? இத்யுச்யதே-ப்ராணந்நேவ ப்ராணநக்ரியாமேவ குர்வந்ப்ராணோ நாம ப்ராணஸமாக்²ய꞉ ப்ராணாபி⁴தா⁴நோ ப⁴வதி। ப்ராணநக்ரியாகர்த்ருத்வாத்³தி⁴ ப்ராண꞉ ப்ராணிதீத்யுச்யதே நாந்யாம் க்ரியாம் குர்வந்। யதா² லாவக꞉ பாசக இதி। தஸ்மாத்க்ரியாந்தரவிஶிஷ்டஸ்ய அநுபஸம்ஹாராத³க்ருத்ஸ்நோ ஹி ஸ꞉। ததா² வத³ந்வத³நக்ரியாம் குர்வந்வக்த்தீதி வாக், பஶ்யம்ஶ்சக்ஷுஶ்சஷ்ட இதி சக்ஷுர்த்³ரஷ்டா, ஶ்ர்ருண்வஞ்ஶ்ர்ருணோதீதி ஶ்ரோத்ரம்।

“प्राणन्नेव प्राणः”“वदन्वाक्” इत्याभ्यां क्रियाशक्त्युद्भवः प्रदर्शितो भवति।“पश्यंश्चक्षुः”“श्रृण्वञ्श्रोत्रम्” इत्याभ्यां विज्ञानशक्त्युद्भवः प्रदर्श्यते, नामरूपविषयत्वा-द्विज्ञानशक्तेः। श्रोत्रचक्षुषी विज्ञानस्य साधने, विज्ञानं तु नामरूपसाधनम्। न हि नामरूपव्यतिरिक्तं विज्ञेयमस्ति। तयोश्चोपलम्भे करणं चक्षुःश्रोत्रे।“ப்ராணந்நேவ ப்ராண꞉”“வத³ந்வாக்” இத்யாப்⁴யாம் க்ரியாஶக்த்யுத்³ப⁴வ꞉ ப்ரத³ர்ஶிதோ ப⁴வதி।“பஶ்யம்ஶ்சக்ஷு꞉”“ஶ்ர்ருண்வஞ்ஶ்ரோத்ரம்” இத்யாப்⁴யாம் விஜ்ஞாநஶக்த்யுத்³ப⁴வ꞉ ப்ரத³ர்ஶ்யதே, நாமரூபவிஷயத்வா-த்³விஜ்ஞாநஶக்தே꞉। ஶ்ரோத்ரசக்ஷுஷீ விஜ்ஞாநஸ்ய ஸாத⁴நே, விஜ்ஞாநம் து நாமரூபஸாத⁴நம்। ந ஹி நாமரூபவ்யதிரிக்தம் விஜ்ஞேயமஸ்தி। தயோஶ்சோபலம்பே⁴ கரணம் சக்ஷு꞉ஶ்ரோத்ரே।

क्रिया च नामरूपसाध्या प्राणसमवायिनी, तस्याः प्राणाश्रयाया अभिव्यक्तौ वाक्करणम्। तथा पाणिपादपायू-पस्थाख्यानि। सर्वेषामुपलक्षणार्था वाक्। एतदेव हि सर्वं व्याकृतम्। “त्रयं वा इदं नाम रूपं कर्म” (बृ० उ० १। ६। १) इति हि वक्ष्यति।க்ரியா ச நாமரூபஸாத்⁴யா ப்ராணஸமவாயிநீ, தஸ்யா꞉ ப்ராணாஶ்ரயாயா அபி⁴வ்யக்தௌ வாக்கரணம்। ததா² பாணிபாத³பாயூ-பஸ்தா²க்²யாநி। ஸர்வேஷாமுபலக்ஷணார்தா² வாக்। ஏததே³வ ஹி ஸர்வம் வ்யாக்ருதம்। “த்ரயம் வா இத³ம் நாம ரூபம் கர்ம” (ப்³ரு0 உ0 1। 6। 1) இதி ஹி வக்ஷ்யதி।

मन्वानो मनो मनुत इति। ज्ञानशक्तिविकासानां साधारणं करणं मनो मनुतेऽनेनेति। पुरुषस्तु कर्ता सन्मन्वानो मन इत्युच्यते।மந்வாநோ மநோ மநுத இதி। ஜ்ஞாநஶக்திவிகாஸாநாம் ஸாதா⁴ரணம் கரணம் மநோ மநுதே(அ)நேநேதி। புருஷஸ்து கர்தா ஸந்மந்வாநோ மந இத்யுச்யதே।

तान्येतानि प्राणादीन्यस्यात्मनः कर्मनामानि कर्मजानि नामानि कर्मनामान्येव, न तु वस्तुमात्रविषयाणि। अतो न कृत्स्नात्मवस्त्ववद्योतकानि। एवं ह्यसावात्मा प्राणनादिक्रियया तत्तत्क्रियाजनितप्राणादिनामरूपाभ्यां व्याक्रियमाणोऽवद्योत्य-मानोऽपि। स योऽतोऽस्मात्प्राणनादिक्रियासमुदायाद् एकैकं प्राणं चक्षुरिति वा विशिष्टम् अनुपसंह्य्तेतरविशिष्टक्रियात्मकं मनसा अयमात्मेत्युपास्ते चिन्तयति, न स वेद न स जानाति ब्रह्म। कस्मात्? अकृत्स्नोऽसमस्तो हि यस्मादेव आत्मा अस्मात्प्राणनादि-समुदायात्। अतः प्रविभक्त एकैकेन विशेषणेन विशिष्ट इतरधर्मान्तरानुपसंहाराद् भवति। यावदयमेवं वेद पश्यामि श्रृणोमि स्मृशामीति वा स्वभावप्रवृत्तिविशिष्टं वेद तावदञ्जसा कृत्स्नमात्मानं न वेद।தாந்யேதாநி ப்ராணாதீ³ந்யஸ்யாத்மந꞉ கர்மநாமாநி கர்மஜாநி நாமாநி கர்மநாமாந்யேவ, ந து வஸ்துமாத்ரவிஷயாணி। அதோ ந க்ருத்ஸ்நாத்மவஸ்த்வவத்³யோதகாநி। ஏவம் ஹ்யஸாவாத்மா ப்ராணநாதி³க்ரியயா தத்தத்க்ரியாஜநிதப்ராணாதி³நாமரூபாப்⁴யாம் வ்யாக்ரியமாணோ(அ)வத்³யோத்ய-மாநோ(அ)பி। ஸ யோ(அ)தோ(அ)ஸ்மாத்ப்ராணநாதி³க்ரியாஸமுதா³யாத்³ ஏகைகம் ப்ராணம் சக்ஷுரிதி வா விஶிஷ்டம் அநுபஸம்ஹ்ய்தேதரவிஶிஷ்டக்ரியாத்மகம் மநஸா அயமாத்மேத்யுபாஸ்தே சிந்தயதி, ந ஸ வேத³ ந ஸ ஜாநாதி ப்³ரஹ்ம। கஸ்மாத்? அக்ருத்ஸ்நோ(அ)ஸமஸ்தோ ஹி யஸ்மாதே³வ ஆத்மா அஸ்மாத்ப்ராணநாதி³-ஸமுதா³யாத்। அத꞉ ப்ரவிப⁴க்த ஏகைகேந விஶேஷணேந விஶிஷ்ட இதரத⁴ர்மாந்தராநுபஸம்ஹாராத்³ ப⁴வதி। யாவத³யமேவம் வேத³ பஶ்யாமி ஶ்ர்ருணோமி ஸ்ம்ருஶாமீதி வா ஸ்வபா⁴வப்ரவ்ருத்திவிஶிஷ்டம் வேத³ தாவத³ஞ்ஜஸா க்ருத்ஸ்நமாத்மாநம் ந வேத³।

कथं पुनः पश्यन्वेद? इत्याह-आत्मेत्येव, आत्मेति प्राणादीनि विशेषणानि यान्युक्तानि तानि यस्य स आप्नुवंस्तान्यात्मा इत्युच्यते। स तथा कृत्स्नविशेषोपसंहारी सन्कृत्स्नो भवति। वस्तुमात्ररूपेण हि प्राणाद्युपाधिविशेष-क्रियाजनितानि विशेषणानि व्याप्नोति। तथा च वक्ष्यति-“ध्यायतीव लेलायतीव”(बृ० उ० ४। ३। ७) इति। तस्मादात्मेत्येवोपासीत।கத²ம் புந꞉ பஶ்யந்வேத³? இத்யாஹ-ஆத்மேத்யேவ, ஆத்மேதி ப்ராணாதீ³நி விஶேஷணாநி யாந்யுக்தாநி தாநி யஸ்ய ஸ ஆப்நுவம்ஸ்தாந்யாத்மா இத்யுச்யதே। ஸ ததா² க்ருத்ஸ்நவிஶேஷோபஸம்ஹாரீ ஸந்க்ருத்ஸ்நோ ப⁴வதி। வஸ்துமாத்ரரூபேண ஹி ப்ராணாத்³யுபாதி⁴விஶேஷ-க்ரியாஜநிதாநி விஶேஷணாநி வ்யாப்நோதி। ததா² ச வக்ஷ்யதி-“த்⁴யாயதீவ லேலாயதீவ”(ப்³ரு0 உ0 4। 3। 7) இதி। தஸ்மாதா³த்மேத்யேவோபாஸீத।

एवं कृत्स्नो ह्यासौ स्वेन वस्तुरूपेण गृह्यमाणो भवति। कस्मात्कृत्स्नः? इत्याशाह अत्रास्मिन्नात्मनि हि यस्मान्निरुपाधिकजलसूर्यप्रतिबिम्बभेदा इवादित्ये प्राणाद्युपाधिकृता विशेषाः प्राणादिकर्मजनामाभिधेया यथोक्ता ह्येते एकमभिन्नतां भवन्ति प्रतिपद्यन्ते।ஏவம் க்ருத்ஸ்நோ ஹ்யாஸௌ ஸ்வேந வஸ்துரூபேண க்³ருஹ்யமாணோ ப⁴வதி। கஸ்மாத்க்ருத்ஸ்ந꞉? இத்யாஶாஹ அத்ராஸ்மிந்நாத்மநி ஹி யஸ்மாந்நிருபாதி⁴கஜலஸூர்யப்ரதிபி³ம்ப³பே⁴தா³ இவாதி³த்யே ப்ராணாத்³யுபாதி⁴க்ருதா விஶேஷா꞉ ப்ராணாதி³கர்மஜநாமாபி⁴தே⁴யா யதோ²க்தா ஹ்யேதே ஏகமபி⁴ந்நதாம் ப⁴வந்தி ப்ரதிபத்³யந்தே।

“आत्मेत्येवोपासीत” इति नापूर्वविधिः। पक्षे प्राप्तत्वात्“यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म” (बृ० उ० ३। ४। १)“कतम आत्मेति योऽयं विज्ञानमयः” (बृ० उ० ४। ३। ७) इत्येवमाद्यात्म-प्रतिपादनपराभिःश्रुतिभिरात्मविषयं विज्ञानमुत्पादितम्। तत्रात्म-स्वरूपविज्ञानेनैव तद्विषयानात्माभिमानबुद्धिः कारकादिक्रिया-फलाध्यारोपणात्मिका अविद्या निवर्तिता। तस्यां निवर्तितायां कामादिदोषानुपपत्तेः अनात्मचिन्तानुपपत्तिः। पारिशेष्या-दात्मचिन्तैव। तस्मात्तदुपासनमस्मिन्पक्षे न विधातव्यम्, प्राप्तत्वात्।“ஆத்மேத்யேவோபாஸீத” இதி நாபூர்வவிதி⁴꞉। பக்ஷே ப்ராப்தத்வாத்“யத்ஸாக்ஷாத³பரோக்ஷாத்³ப்³ரஹ்ம” (ப்³ரு0 உ0 3। 4। 1)“கதம ஆத்மேதி யோ(அ)யம் விஜ்ஞாநமய꞉” (ப்³ரு0 உ0 4। 3। 7) இத்யேவமாத்³யாத்ம-ப்ரதிபாத³நபராபி⁴꞉ஶ்ருதிபி⁴ராத்மவிஷயம் விஜ்ஞாநமுத்பாதி³தம்। தத்ராத்ம-ஸ்வரூபவிஜ்ஞாநேநைவ தத்³விஷயாநாத்மாபி⁴மாநபு³த்³தி⁴꞉ காரகாதி³க்ரியா-ப²லாத்⁴யாரோபணாத்மிகா அவித்³யா நிவர்திதா। தஸ்யாம் நிவர்திதாயாம் காமாதி³தோ³ஷாநுபபத்தே꞉ அநாத்மசிந்தாநுபபத்தி꞉। பாரிஶேஷ்யா-தா³த்மசிந்தைவ। தஸ்மாத்தது³பாஸநமஸ்மிந்பக்ஷே ந விதா⁴தவ்யம், ப்ராப்தத்வாத்।

शङ्का - तिष्द्भतु तावत्पाक्षिक्यात्मोपासन प्राप्तिर्नित्या वेति, अपूर्वविधिः स्यात्, ज्ञानोपासनयोरेकत्वे सत्यप्राप्तत्वात्।“न स वेद” इति विज्ञानं प्रस्तुत्य“आत्मेत्यवोपासीत” इत्यभिधानाद्वेदोपासनशब्दयोरेकार्थता-वगम्यते।“अनेन ह्येतत्सर्वं वेद”“आत्मानमेवावेत्” (बृ० उ० १। ४।१०) इत्यादिश्रुतिभ्यश्च विज्ञानमुपासनम्। तस्य चाप्राप्त-त्वाद्विध्यर्हत्वम्।ஶங்கா - திஷ்த்³ப⁴து தாவத்பாக்ஷிக்யாத்மோபாஸந ப்ராப்திர்நித்யா வேதி, அபூர்வவிதி⁴꞉ ஸ்யாத், ஜ்ஞாநோபாஸநயோரேகத்வே ஸத்யப்ராப்தத்வாத்।“ந ஸ வேத³” இதி விஜ்ஞாநம் ப்ரஸ்துத்ய“ஆத்மேத்யவோபாஸீத” இத்யபி⁴தா⁴நாத்³வேதோ³பாஸநஶப்³த³யோரேகார்த²தா-வக³ம்யதே।“அநேந ஹ்யேதத்ஸர்வம் வேத³”“ஆத்மாநமேவாவேத்” (ப்³ரு0 உ0 1। 4।10) இத்யாதி³ஶ்ருதிப்⁴யஶ்ச விஜ்ஞாநமுபாஸநம்। தஸ்ய சாப்ராப்த-த்வாத்³வித்⁴யர்ஹத்வம்।

न च स्वरूपान्वाख्याने पुरुषप्रवृत्तिरुपपद्यते, तस्मादपूर्वविधिरेवायम्। कर्मविधिसामान्याच्च। यथा“यजेत”“जुहुयात्” इत्यादयः कर्मविधयः, न तैरस्य“आत्मेत्येवोपासीत” (१। ४। ७)“आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः” (२। ४। ५) इत्याद्यात्मोपासनविधेर्विशेषोऽवगम्यते। मानसक्रियात्वाच्च विज्ञानस्य, तथा“यस्यै देवतायै हविर्गृहीतं स्यात्तां मनसा ध्यायेद्वषट् करिष्यन्”इत्याद्या मनसी क्रिया विधीयते, तथा“आत्मेत्येवोपासीत” (१। ४। ७)“मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” (२। ४। ५) इत्याद्या क्रियैव विधीयते ज्ञानात्मिका। तथावोचाम वेदोपासनशब्दयोरेकार्थत्वमिति।ந ச ஸ்வரூபாந்வாக்²யாநே புருஷப்ரவ்ருத்திருபபத்³யதே, தஸ்மாத³பூர்வவிதி⁴ரேவாயம்। கர்மவிதி⁴ஸாமாந்யாச்ச। யதா²“யஜேத”“ஜுஹுயாத்” இத்யாத³ய꞉ கர்மவித⁴ய꞉, ந தைரஸ்ய“ஆத்மேத்யேவோபாஸீத” (1। 4। 7)“ஆத்மா வா அரே த்³ரஷ்டவ்ய꞉” (2। 4। 5) இத்யாத்³யாத்மோபாஸநவிதே⁴ர்விஶேஷோ(அ)வக³ம்யதே। மாநஸக்ரியாத்வாச்ச விஜ்ஞாநஸ்ய, ததா²“யஸ்யை தே³வதாயை ஹவிர்க்³ருஹீதம் ஸ்யாத்தாம் மநஸா த்⁴யாயேத்³வஷட் கரிஷ்யந்”இத்யாத்³யா மநஸீ க்ரியா விதீ⁴யதே, ததா²“ஆத்மேத்யேவோபாஸீத” (1। 4। 7)“மந்தவ்யோ நிதி³த்⁴யாஸிதவ்ய꞉” (2। 4। 5) இத்யாத்³யா க்ரியைவ விதீ⁴யதே ஜ்ஞாநாத்மிகா। ததா²வோசாம வேதோ³பாஸநஶப்³த³யோரேகார்த²த்வமிதி।

भावनांशत्रयोपपत्तेश्च- यथा हि यजेत इत्यस्यां भावनायां किं केन कथम् इति भाव्याद्याकाापनय-कारणांशत्रयमवगम्यते, तथा उपासीत इत्यस्यामपि भावनायां विधीयमानायां किमुपासीत? केनोपासीत? कथमुपासीत? इत्यस्यामाकाायाम् आत्मानमुपासीत मनसा त्यागब्रह्मचर्य-शमदमोपरम तितिक्षादीतिकर्तव्यतासंयुक्त इत्यादिशास्त्रेणेव समर्थ्यतेंऽशत्रयम्। यथा च कृत्स्नस्य दर्शपूर्णमासादिप्रकरणस्य दर्शपूर्णमासादिविध्युद्देशत्वेनोपयोगः, एवमौपनिषदाम् आत्मोपासनप्रकरणाय आत्मोपासनविध्युद्देशत्वेनैवोपयोगः।“नेति नेति” (२।३।६)“अस्थूलम्” (३।८।८)“एकमेवाद्वितीयम्” (छा०उ०६।२।१)“अशनायाद्यतीतः” इत्येवमादिवाक्यानाम् उपास्यात्मस्वरूपविशेषसमर्पणेनोपयोगः। फलं च मोक्षोऽविद्यानिवृत्तिर्वा।பா⁴வநாம்ஶத்ரயோபபத்தேஶ்ச- யதா² ஹி யஜேத இத்யஸ்யாம் பா⁴வநாயாம் கிம் கேந கத²ம் இதி பா⁴வ்யாத்³யாகாாபநய-காரணாம்ஶத்ரயமவக³ம்யதே, ததா² உபாஸீத இத்யஸ்யாமபி பா⁴வநாயாம் விதீ⁴யமாநாயாம் கிமுபாஸீத? கேநோபாஸீத? கத²முபாஸீத? இத்யஸ்யாமாகாாயாம் ஆத்மாநமுபாஸீத மநஸா த்யாக³ப்³ரஹ்மசர்ய-ஶமத³மோபரம திதிக்ஷாதீ³திகர்தவ்யதாஸம்யுக்த இத்யாதி³ஶாஸ்த்ரேணேவ ஸமர்த்²யதேம்(அ)ஶத்ரயம்। யதா² ச க்ருத்ஸ்நஸ்ய த³ர்ஶபூர்ணமாஸாதி³ப்ரகரணஸ்ய த³ர்ஶபூர்ணமாஸாதி³வித்⁴யுத்³தே³ஶத்வேநோபயோக³꞉, ஏவமௌபநிஷதா³ம் ஆத்மோபாஸநப்ரகரணாய ஆத்மோபாஸநவித்⁴யுத்³தே³ஶத்வேநைவோபயோக³꞉।“நேதி நேதி” (2।3।6)“அஸ்தூ²லம்” (3।8।8)“ஏகமேவாத்³விதீயம்” (சா²0உ06।2।1)“அஶநாயாத்³யதீத꞉” இத்யேவமாதி³வாக்யாநாம் உபாஸ்யாத்மஸ்வரூபவிஶேஷஸமர்பணேநோபயோக³꞉। ப²லம் ச மோக்ஷோ(அ)வித்³யாநிவ்ருத்திர்வா।

अपरे वर्णयन्ति उपासनेनात्मविषयं विशिष्टं विज्ञानान्तरं भावयेत्, तेनात्मा ज्ञायते, अविद्यानिवर्तकं च तदेव, नात्मविषयं वेदवाक्यजनितं विज्ञानमिति। एतस्मिन्नर्थे वचनान्यपि-“विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत” (बृ० उ० ४। ४। २१)“द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः”(२। ४। ५)“सोऽन्वेष्टव्यः स विजिज्ञासितव्यः” (छा० उ० ४। ७। १) इत्यादीनि।அபரே வர்ணயந்தி உபாஸநேநாத்மவிஷயம் விஶிஷ்டம் விஜ்ஞாநாந்தரம் பா⁴வயேத், தேநாத்மா ஜ்ஞாயதே, அவித்³யாநிவர்தகம் ச ததே³வ, நாத்மவிஷயம் வேத³வாக்யஜநிதம் விஜ்ஞாநமிதி। ஏதஸ்மிந்நர்தே² வசநாந்யபி-“விஜ்ஞாய ப்ரஜ்ஞாம் குர்வீத” (ப்³ரு0 உ0 4। 4। 21)“த்³ரஷ்டவ்ய꞉ ஶ்ரோதவ்யோ மந்தவ்யோ நிதி³த்⁴யாஸிதவ்ய꞉”(2। 4। 5)“ஸோ(அ)ந்வேஷ்டவ்ய꞉ ஸ விஜிஜ்ஞாஸிதவ்ய꞉” (சா²0 உ0 4। 7। 1) இத்யாதீ³நி।

समाधानम् - न अर्थान्तराभावात्। न च“आत्मेत्येवोपासीत” इत्यपूर्वविधिः, कस्मात्? आत्मस्वरूप- कथनानात्मप्रतिषेधवाक्यजनितविज्ञानव्यतिरेकेण अर्थान्तरस्य कर्तव्यस्य मानसस्य बाह्यस्य वाभावात्। तत्र हि विधेः साफल्यं यत्र विधिवाक्यश्रवणमात्रजनितविज्ञानव्यतिरेकेण पुरुषप्रवृत्तिर्गम्यते। यथा“दर्शपूर्णमासाभ्यां स्वर्गकामो यजेत” इत्येवमादौ। न हि दर्शपूर्णमासविधिवाक्यजनितविज्ञानमेव दर्शपूर्णमासानुष्द्भानम् तच्चाघिकाराद्यपेक्षानुभावि।ஸமாதா⁴நம் - ந அர்தா²ந்தராபா⁴வாத்। ந ச“ஆத்மேத்யேவோபாஸீத” இத்யபூர்வவிதி⁴꞉, கஸ்மாத்? ஆத்மஸ்வரூப- கத²நாநாத்மப்ரதிஷேத⁴வாக்யஜநிதவிஜ்ஞாநவ்யதிரேகேண அர்தா²ந்தரஸ்ய கர்தவ்யஸ்ய மாநஸஸ்ய பா³ஹ்யஸ்ய வாபா⁴வாத்। தத்ர ஹி விதே⁴꞉ ஸாப²ல்யம் யத்ர விதி⁴வாக்யஶ்ரவணமாத்ரஜநிதவிஜ்ஞாநவ்யதிரேகேண புருஷப்ரவ்ருத்திர்க³ம்யதே। யதா²“த³ர்ஶபூர்ணமாஸாப்⁴யாம் ஸ்வர்க³காமோ யஜேத” இத்யேவமாதௌ³। ந ஹி த³ர்ஶபூர்ணமாஸவிதி⁴வாக்யஜநிதவிஜ்ஞாநமேவ த³ர்ஶபூர்ணமாஸாநுஷ்த்³பா⁴நம் தச்சாகி⁴காராத்³யபேக்ஷாநுபா⁴வி।

न तु“नेति नेति” (२। ३। ६) इत्याद्यात्मप्रति- पादकवाक्यजनितविज्ञानव्यतिरेकेण दर्शपूर्णमासादिवत्पुरुष-व्यापारः सम्भवति। सर्वव्यापारोपशमहेतुत्वात् तद्वाक्यजनित-विज्ञानस्य। न ह्युदासीनविज्ञानं प्रवृत्तिजनकम्, अब्रह्मानात्म-विज्ञाननिवर्तकत्वाच्च“एकमेवाद्वितीयम्”(छा० उ० ६। २। १)“तत्त्वमसि” (छा० उ० ६। ८-१६) इत्येवमादिवाक्यानाम्। न च तन्निवृत्तौ प्रवृत्तिरुपपद्यते, विरोधात्।ந து“நேதி நேதி” (2। 3। 6) இத்யாத்³யாத்மப்ரதி- பாத³கவாக்யஜநிதவிஜ்ஞாநவ்யதிரேகேண த³ர்ஶபூர்ணமாஸாதி³வத்புருஷ-வ்யாபார꞉ ஸம்ப⁴வதி। ஸர்வவ்யாபாரோபஶமஹேதுத்வாத் தத்³வாக்யஜநித-விஜ்ஞாநஸ்ய। ந ஹ்யுதா³ஸீநவிஜ்ஞாநம் ப்ரவ்ருத்திஜநகம், அப்³ரஹ்மாநாத்ம-விஜ்ஞாநநிவர்தகத்வாச்ச“ஏகமேவாத்³விதீயம்”(சா²0 உ0 6। 2। 1)“தத்த்வமஸி” (சா²0 உ0 6। 8-16) இத்யேவமாதி³வாக்யாநாம்। ந ச தந்நிவ்ருத்தௌ ப்ரவ்ருத்திருபபத்³யதே, விரோதா⁴த்।

पूर्व - वाक्यजनितविज्ञानमात्रान्नाब्रह्मानात्म-विज्ञाननिवृत्तिरिति चेत्?பூர்வ - வாக்யஜநிதவிஜ்ஞாநமாத்ராந்நாப்³ரஹ்மாநாத்ம-விஜ்ஞாநநிவ்ருத்திரிதி சேத்?

सिद्धान्ती - न,“तत्त्वमसि” (छा० उ० ६। ८-१६)“नेति नेति” (बृ० उ० २। ३। ६)“आत्मैवेदम्” (छा० उ० ७। २५। २) “एकमेवाद्वितीयम्” (छा० उ० ६। २। १)“ब्रह्मैवेदममृतम्” (मु० उ० २। २। ११)“नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ” (बृ० उ० ३। ८। ११)“तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि” (के० उ० १। ४) इत्यादिवाक्यानां तद्वादित्वात्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந,“தத்த்வமஸி” (சா²0 உ0 6। 8-16)“நேதி நேதி” (ப்³ரு0 உ0 2। 3। 6)“ஆத்மைவேத³ம்” (சா²0 உ0 7। 25। 2) “ஏகமேவாத்³விதீயம்” (சா²0 உ0 6। 2। 1)“ப்³ரஹ்மைவேத³மம்ருதம்” (மு0 உ0 2। 2। 11)“நாந்யத³தோ(அ)ஸ்தி த்³ரஷ்ட்ரு” (ப்³ரு0 உ0 3। 8। 11)“ததே³வ ப்³ரஹ்ம த்வம் வித்³தி⁴” (கே0 உ0 1। 4) இத்யாதி³வாக்யாநாம் தத்³வாதி³த்வாத்।

पूर्व - द्रष्टव्यविधेर्विषयसमर्पकाण्येतानीति चेत्?பூர்வ - த்³ரஷ்டவ்யவிதே⁴ர்விஷயஸமர்பகாண்யேதாநீதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, अर्थन्तराभावादित्युक्तोत्तरत्वात्। आत्मवस्तुस्वरूपसमर्पकैरेव वाक्यैः“तत्त्वमसि” इत्यादिभिः श्रवणकाल एव तद्दर्शनस्य कृतत्वाद् द्रष्टव्यविधेर्नानुष्द्भानान्तरं कर्तव्यमित्युक्तोत्तरमेतत्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, அர்த²ந்தராபா⁴வாதி³த்யுக்தோத்தரத்வாத்। ஆத்மவஸ்துஸ்வரூபஸமர்பகைரேவ வாக்யை꞉“தத்த்வமஸி” இத்யாதி³பி⁴꞉ ஶ்ரவணகால ஏவ தத்³த³ர்ஶநஸ்ய க்ருதத்வாத்³ த்³ரஷ்டவ்யவிதே⁴ர்நாநுஷ்த்³பா⁴நாந்தரம் கர்தவ்யமித்யுக்தோத்தரமேதத்।

पूर्व - आत्मस्वरूपान्वाख्यानमात्रेण आत्मविज्ञाने विधिमन्तरेण न प्रवर्तत इति चेत्?பூர்வ - ஆத்மஸ்வரூபாந்வாக்²யாநமாத்ரேண ஆத்மவிஜ்ஞாநே விதி⁴மந்தரேண ந ப்ரவர்தத இதி சேத்?

सिद्धान्ती- न, आत्मवादिवाक्यश्रवणेन आत्मविज्ञानस्य जनितत्वात्- किं भो कृतस्य करणम्? तच्छ्रवणेऽपि न प्रवर्तत इति चेन्न, अनवस्थाप्रसङ्गात्। यथा आत्मवादिवाक्यार्थ-श्रवणे विधिमन्तरेण न प्रवर्तते तथा विधिवाक्यार्थश्रवणेऽपि विधिमन्तरेण न प्रवर्तिष्यत इति विध्यन्तरापेक्षा; तथा तदर्थश्रवणेऽपीत्यनवस्था प्रसज्येत।ஸித்³தா⁴ந்தீ- ந, ஆத்மவாதி³வாக்யஶ்ரவணேந ஆத்மவிஜ்ஞாநஸ்ய ஜநிதத்வாத்- கிம் போ⁴ க்ருதஸ்ய கரணம்? தச்ச்²ரவணே(அ)பி ந ப்ரவர்தத இதி சேந்ந, அநவஸ்தா²ப்ரஸங்கா³த்। யதா² ஆத்மவாதி³வாக்யார்த²-ஶ்ரவணே விதி⁴மந்தரேண ந ப்ரவர்ததே ததா² விதி⁴வாக்யார்த²ஶ்ரவணே(அ)பி விதி⁴மந்தரேண ந ப்ரவர்திஷ்யத இதி வித்⁴யந்தராபேக்ஷா; ததா² தத³ர்த²ஶ்ரவணே(அ)பீத்யநவஸ்தா² ப்ரஸஜ்யேத।

पूर्व - वाक्यजनितात्मज्ञानस्मृतिसंततेः श्रवणविज्ञानमात्रादर्थान्तरत्वमिति चेत्?பூர்வ - வாக்யஜநிதாத்மஜ்ஞாநஸ்ம்ருதிஸம்ததே꞉ ஶ்ரவணவிஜ்ஞாநமாத்ராத³ர்தா²ந்தரத்வமிதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, अर्थप्राप्तत्वात्। यदैवात्मप्रतिपादकवाक्यश्रवणाद् आत्मविषयं विज्ञानमुत्पद्यते, तदैव तदुत्पद्यमानं तद्विषयं मिथ्याज्ञानं निवर्तयदेवोत्पद्यते। आत्मविषयमिथ्याज्ञाननिवृत्तौ च तत्प्रभवाः स्मृतयो न भवन्ति स्वाभाविक्योऽनात्मवस्तुभेदविषयाः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, அர்த²ப்ராப்தத்வாத்। யதை³வாத்மப்ரதிபாத³கவாக்யஶ்ரவணாத்³ ஆத்மவிஷயம் விஜ்ஞாநமுத்பத்³யதே, ததை³வ தது³த்பத்³யமாநம் தத்³விஷயம் மித்²யாஜ்ஞாநம் நிவர்தயதே³வோத்பத்³யதே। ஆத்மவிஷயமித்²யாஜ்ஞாநநிவ்ருத்தௌ ச தத்ப்ரப⁴வா꞉ ஸ்ம்ருதயோ ந ப⁴வந்தி ஸ்வாபா⁴விக்யோ(அ)நாத்மவஸ்துபே⁴த³விஷயா꞉।

अनर्थत्वावगतेश्च, आत्मावगतौहि सत्यामन्य-द्वस्त्वनर्थत्वेनावगम्यते,अनित्यदुःखाशुादिबहुदोषवत्त्वाद् आत्मवस्तुनश्च तद्विलक्षणत्वात्। तस्मादनात्मविज्ञानस्मृतीनाम् आत्मावगतेरभावप्राप्तिः। पारिशेष्यादात्मैकत्वविज्ञान-स्मृतिसन्ततेरर्थत एव भावान्न विधेयत्वम्, शोकमोहभयायासादि-दुःखदोषनिवर्तकत्वाच्च तत्स्मृतेः। विपरीतज्ञानप्रभवो हि शोकमोहादिदोषः। तथा च“तत्र को मोहः” (ईशा० ७)“विद्वान्न बिभेति कुतश्चन” (तै०उ०२।९। १)“अभयं वै जनक प्राप्तोऽसि” (बृ० उ० ४। २। ४)“भिद्यते ह्य्दयग्रन्थिः” (मु० उ० २। २। ८) इत्यादिश्रुतयः।அநர்த²த்வாவக³தேஶ்ச, ஆத்மாவக³தௌஹி ஸத்யாமந்ய-த்³வஸ்த்வநர்த²த்வேநாவக³ம்யதே,அநித்யது³꞉கா²ஶுாதி³ப³ஹுதோ³ஷவத்த்வாத்³ ஆத்மவஸ்துநஶ்ச தத்³விலக்ஷணத்வாத்। தஸ்மாத³நாத்மவிஜ்ஞாநஸ்ம்ருதீநாம் ஆத்மாவக³தேரபா⁴வப்ராப்தி꞉। பாரிஶேஷ்யாதா³த்மைகத்வவிஜ்ஞாந-ஸ்ம்ருதிஸந்ததேரர்த²த ஏவ பா⁴வாந்ந விதே⁴யத்வம், ஶோகமோஹப⁴யாயாஸாதி³-து³꞉க²தோ³ஷநிவர்தகத்வாச்ச தத்ஸ்ம்ருதே꞉। விபரீதஜ்ஞாநப்ரப⁴வோ ஹி ஶோகமோஹாதி³தோ³ஷ꞉। ததா² ச“தத்ர கோ மோஹ꞉” (ஈஶா0 7)“வித்³வாந்ந பி³பே⁴தி குதஶ்சந” (தை0உ02।9। 1)“அப⁴யம் வை ஜநக ப்ராப்தோ(அ)ஸி” (ப்³ரு0 உ0 4। 2। 4)“பி⁴த்³யதே ஹ்ய்த³யக்³ரந்தி²꞉” (மு0 உ0 2। 2। 8) இத்யாதி³ஶ்ருதய꞉।

पूर्व - निरोधस्तर्ह्यर्थान्तरमिति चेत्। अथापि स्यािच्चत्तवृत्तिनिरोधस्य वेदवाक्यजनितात्मविज्ञानादर्थान्तरत्वात्, तन्त्रान्तरेषु च कर्तव्यतयावगतत्वाद्विधेयत्वमिति चेत्?பூர்வ - நிரோத⁴ஸ்தர்ஹ்யர்தா²ந்தரமிதி சேத்। அதா²பி ஸ்யாிச்சத்தவ்ருத்திநிரோத⁴ஸ்ய வேத³வாக்யஜநிதாத்மவிஜ்ஞாநாத³ர்தா²ந்தரத்வாத், தந்த்ராந்தரேஷு ச கர்தவ்யதயாவக³தத்வாத்³விதே⁴யத்வமிதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, मोक्षसाधनत्वेनानवगमात्। नहि वेदान्तेषु ब्रह्मात्मविज्ञानाद् अन्यत्परमपुरुषार्थसाधनत्वेनावगम्यते।“आत्मानमेवावेत्” (बृ०उ०१।४।१०)“तस्मात्तत्सर्वमभवत्” (१। ४। १०)“ब्रह्मविदाप्नोति परम्” (तै० उ०२।१।१)“स यो ह वै तत्परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति”(मु०उ०३।२।९) “आचार्यवान्पुरुषो वेद” (छा०उ०६।१४।२)“तस्य तावदेव चिरम्” (६।१४।२)“अभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद” (बृ० उ० ४। ४। २५) इत्येवमादि श्रुतिशतेभ्यः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, மோக்ஷஸாத⁴நத்வேநாநவக³மாத்। நஹி வேதா³ந்தேஷு ப்³ரஹ்மாத்மவிஜ்ஞாநாத்³ அந்யத்பரமபுருஷார்த²ஸாத⁴நத்வேநாவக³ம்யதே।“ஆத்மாநமேவாவேத்” (ப்³ரு0உ01।4।10)“தஸ்மாத்தத்ஸர்வமப⁴வத்” (1। 4। 10)“ப்³ரஹ்மவிதா³ப்நோதி பரம்” (தை0 உ02।1।1)“ஸ யோ ஹ வை தத்பரமம் ப்³ரஹ்ம வேத³ ப்³ரஹ்மைவ ப⁴வதி”(மு0உ03।2।9) “ஆசார்யவாந்புருஷோ வேத³” (சா²0உ06।14।2)“தஸ்ய தாவதே³வ சிரம்” (6।14।2)“அப⁴யம் ஹி வை ப்³ரஹ்ம ப⁴வதி ய ஏவம் வேத³” (ப்³ரு0 உ0 4। 4। 25) இத்யேவமாதி³ ஶ்ருதிஶதேப்⁴ய꞉।

अनन्यसाधनत्वाच्च निरोधस्य। न ह्यात्मविज्ञानतत्स्मृतिसन्तानव्यतिरेकेण चित्तवृत्तिनिरोधस्य साधनमस्ति। अभ्युपगम्येदमुक्तम् न तु ब्रह्मविज्ञानव्यतिरेकेण अन्यन्मोक्षसाधनमवगम्यते।அநந்யஸாத⁴நத்வாச்ச நிரோத⁴ஸ்ய। ந ஹ்யாத்மவிஜ்ஞாநதத்ஸ்ம்ருதிஸந்தாநவ்யதிரேகேண சித்தவ்ருத்திநிரோத⁴ஸ்ய ஸாத⁴நமஸ்தி। அப்⁴யுபக³ம்யேத³முக்தம் ந து ப்³ரஹ்மவிஜ்ஞாநவ்யதிரேகேண அந்யந்மோக்ஷஸாத⁴நமவக³ம்யதே।

आकााभावाच्च भावनाभावः। यदुक्तं यजेतेत्यादौ किं केन कथम् इति भावनाकाायां फलसाधनेति-कर्तव्यताभिराकाापनयनं यथा, तद्वदिहाप्यात्मविज्ञानविधाव-प्युपपद्यत इति, तदसत्,“एकमेवाद्वितीयम्” (छा० उ० ६। २। १)“तत्त्वमसि” (छा० उ० ६। ८-१६)“नेति नेति” (बृ० उ० २। ३। ६)“अनन्तरमबाह्यम्”(बृ० उ० २। ५। १९)“अयमात्मा ब्रह्म” (२। ५। १९) इत्यादिवाक्यार्थविज्ञानसमकालमेव सर्वाकााविनिवृत्तेः। न च वाक्यार्थविज्ञाने विधिप्रयुक्तः प्रवर्तते विध्यन्तरप्रयुक्तौ चानवस्थादोषमवोचाम। न च“एकमेवाद्वितीयं ब्रह्म” इत्यादिवाक्येषु विधिरवगम्यते। आत्मस्वरूपान्वाख्याने-नैवावसितत्वात्।ஆகாாபா⁴வாச்ச பா⁴வநாபா⁴வ꞉। யது³க்தம் யஜேதேத்யாதௌ³ கிம் கேந கத²ம் இதி பா⁴வநாகாாயாம் ப²லஸாத⁴நேதி-கர்தவ்யதாபி⁴ராகாாபநயநம் யதா², தத்³வதி³ஹாப்யாத்மவிஜ்ஞாநவிதா⁴வ-ப்யுபபத்³யத இதி, தத³ஸத்,“ஏகமேவாத்³விதீயம்” (சா²0 உ0 6। 2। 1)“தத்த்வமஸி” (சா²0 உ0 6। 8-16)“நேதி நேதி” (ப்³ரு0 உ0 2। 3। 6)“அநந்தரமபா³ஹ்யம்”(ப்³ரு0 உ0 2। 5। 19)“அயமாத்மா ப்³ரஹ்ம” (2। 5। 19) இத்யாதி³வாக்யார்த²விஜ்ஞாநஸமகாலமேவ ஸர்வாகாாவிநிவ்ருத்தே꞉। ந ச வாக்யார்த²விஜ்ஞாநே விதி⁴ப்ரயுக்த꞉ ப்ரவர்ததே வித்⁴யந்தரப்ரயுக்தௌ சாநவஸ்தா²தோ³ஷமவோசாம। ந ச“ஏகமேவாத்³விதீயம் ப்³ரஹ்ம” இத்யாதி³வாக்யேஷு விதி⁴ரவக³ம்யதே। ஆத்மஸ்வரூபாந்வாக்²யாநே-நைவாவஸிதத்வாத்।

पूर्व - वस्तुस्वरूपान्वाख्यानमात्रत्वाद-प्रामाण्यमिति चेत्। अथापि स्याद्यथा“सोऽरोदीद्यदरोदीत्तद्रुद्रस्य रूद्रत्वम्” इत्येवमादौ वस्तुस्वरूपान्वाख्यानमात्रात्वादप्रामाण्यम्, एवमात्मार्थवाक्यानामपीति चेत्?பூர்வ - வஸ்துஸ்வரூபாந்வாக்²யாநமாத்ரத்வாத³-ப்ராமாண்யமிதி சேத்। அதா²பி ஸ்யாத்³யதா²“ஸோ(அ)ரோதீ³த்³யத³ரோதீ³த்தத்³ருத்³ரஸ்ய ரூத்³ரத்வம்” இத்யேவமாதௌ³ வஸ்துஸ்வரூபாந்வாக்²யாநமாத்ராத்வாத³ப்ராமாண்யம், ஏவமாத்மார்த²வாக்யாநாமபீதி சேத்?

सिद्धान्ती - न, विशेषात्। न वाक्यस्य वस्त्वन्वाख्यानं क्रियान्वाख्यानं वा प्रामाण्याप्रामाण्यकारणम्, किं तर्हि? नििश्चतफलवद्विज्ञानोत्पादकत्वम्। तद्यन्नास्ति तत्प्रमाणं वाक्यम्, यत्र नास्ति तदप्रमाणम्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, விஶேஷாத்। ந வாக்யஸ்ய வஸ்த்வந்வாக்²யாநம் க்ரியாந்வாக்²யாநம் வா ப்ராமாண்யாப்ராமாண்யகாரணம், கிம் தர்ஹி? நிிஶ்சதப²லவத்³விஜ்ஞாநோத்பாத³கத்வம்। தத்³யந்நாஸ்தி தத்ப்ரமாணம் வாக்யம், யத்ர நாஸ்தி தத³ப்ரமாணம்।

किञ्च भो पृच्छामस्त्वाम् आत्मस्वरूपान्वा-ख्यानपरेषु वाक्येषु फलवन्नििश्चतं च विज्ञानमुत्पद्यते, न वा? उत्पद्यते चेत्कथमप्रामाण्यमिति? किं वा न पश्यसि अविद्याशोकमोहभयादिसंसारबीजदोषनिवृत्तिं विज्ञानफलम्। न श्रृणोषि वा किम्“तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः” (ईशा० ७) “मन्त्रविदेवास्मिनात्मवित्सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयतु” (छा० उ० ७। १। ३) इत्येवमाद्यु-पनिषद्वाक्यशतानि? एवं विद्यते किं“सोऽरोदीदित्यादिषु नििश्चतं फलवच्च विज्ञानम्। न चेद्विद्यतऽस्त्वप्रामाण्यम्। तदप्रामाण्ये फलवन्नििश्चतविज्ञानोत्पादकस्य किमित्यप्रामाण्यं स्यात्? तदप्रामाण्ये च दर्शपूर्णमासादिवाक्येषु को विश्रम्भः।கிஞ்ச போ⁴ ப்ருச்சா²மஸ்த்வாம் ஆத்மஸ்வரூபாந்வா-க்²யாநபரேஷு வாக்யேஷு ப²லவந்நிிஶ்சதம் ச விஜ்ஞாநமுத்பத்³யதே, ந வா? உத்பத்³யதே சேத்கத²மப்ராமாண்யமிதி? கிம் வா ந பஶ்யஸி அவித்³யாஶோகமோஹப⁴யாதி³ஸம்ஸாரபீ³ஜதோ³ஷநிவ்ருத்திம் விஜ்ஞாநப²லம்। ந ஶ்ர்ருணோஷி வா கிம்“தத்ர கோ மோஹ꞉ க꞉ ஶோக ஏகத்வமநுபஶ்யத꞉” (ஈஶா0 7) “மந்த்ரவிதே³வாஸ்மிநாத்மவித்ஸோ(அ)ஹம் ப⁴க³வ꞉ ஶோசாமி தம் மா ப⁴க³வாஞ்சோ²கஸ்ய பாரம் தாரயது” (சா²0 உ0 7। 1। 3) இத்யேவமாத்³யு-பநிஷத்³வாக்யஶதாநி? ஏவம் வித்³யதே கிம்“ஸோ(அ)ரோதீ³தி³த்யாதி³ஷு நிிஶ்சதம் ப²லவச்ச விஜ்ஞாநம்। ந சேத்³வித்³யத(அ)ஸ்த்வப்ராமாண்யம்। தத³ப்ராமாண்யே ப²லவந்நிிஶ்சதவிஜ்ஞாநோத்பாத³கஸ்ய கிமித்யப்ராமாண்யம் ஸ்யாத்? தத³ப்ராமாண்யே ச த³ர்ஶபூர்ணமாஸாதி³வாக்யேஷு கோ விஶ்ரம்ப⁴꞉।

पूर्व - ननु दर्शपूर्णमासादिवाक्यानां पुरुषप्रवृत्ति-विज्ञानोत्पादकत्वात् प्रामाण्यम्। आत्मविज्ञानवाक्येषु तन्नास्तीति।பூர்வ - நநு த³ர்ஶபூர்ணமாஸாதி³வாக்யாநாம் புருஷப்ரவ்ருத்தி-விஜ்ஞாநோத்பாத³கத்வாத் ப்ராமாண்யம்। ஆத்மவிஜ்ஞாநவாக்யேஷு தந்நாஸ்தீதி।

सिद्धान्ती- सत्यमेवम्, नैष दोषः। प्रामाण्यकारणोपपत्तेः। प्रामाण्यकारणं च यथोक्तमेव, नान्यत्। अलङ्कारश्चायम्, यत्सर्वप्रवृत्तिबीजनिरोधफलवदविज्ञानो-त्पादकत्वम् आत्मप्रतिपादकवाक्यानां नाप्रामाण्यकारणम्।ஸித்³தா⁴ந்தீ- ஸத்யமேவம், நைஷ தோ³ஷ꞉। ப்ராமாண்யகாரணோபபத்தே꞉। ப்ராமாண்யகாரணம் ச யதோ²க்தமேவ, நாந்யத்। அலங்காரஶ்சாயம், யத்ஸர்வப்ரவ்ருத்திபீ³ஜநிரோத⁴ப²லவத³விஜ்ஞாநோ-த்பாத³கத்வம் ஆத்மப்ரதிபாத³கவாக்யாநாம் நாப்ராமாண்யகாரணம்।

यक्तूक्तम्“विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत” (बृ० उ० ४। ४। २१) इत्यादिवचनानां वाक्यार्थविज्ञानव्यतिरेकेण उपासनार्थत्वमिति, सत्यमेतत्, किन्तु नामपूर्वविध्यर्थता, पक्षे प्राप्तस्य नियतार्थतैव।யக்தூக்தம்“விஜ்ஞாய ப்ரஜ்ஞாம் குர்வீத” (ப்³ரு0 உ0 4। 4। 21) இத்யாதி³வசநாநாம் வாக்யார்த²விஜ்ஞாநவ்யதிரேகேண உபாஸநார்த²த்வமிதி, ஸத்யமேதத், கிந்து நாமபூர்வவித்⁴யர்த²தா, பக்ஷே ப்ராப்தஸ்ய நியதார்த²தைவ।

पूर्व - कथं पुनरुपासनस्य पक्षप्राप्तिः? यावता पारिशेष्यादात्मविज्ञानस्मृतिसन्ततिः नित्यैवेत्यभिहितम्।பூர்வ - கத²ம் புநருபாஸநஸ்ய பக்ஷப்ராப்தி꞉? யாவதா பாரிஶேஷ்யாதா³த்மவிஜ்ஞாநஸ்ம்ருதிஸந்ததி꞉ நித்யைவேத்யபி⁴ஹிதம்।

सिद्धान्ती-बाढम्, यद्यप्येवम्, शरीरारम्भकस्य कर्मणो नियतफलत्वात्, सम्यग्ज्ञानप्राप्तावप्यवश्यम्भाविनी प्रवृत्ति-र्वानःकायानाम्, लब्धवृत्तेः कर्मणो बलीयस्त्वान्मुक्तेष्वादि-प्रवृत्तिवत्। तेन पक्षे प्राप्तं ज्ञानप्रवृत्तिदौर्बल्यम्। तस्मात्त्याग-वैराग्यादिसाधनबलावलम्बेन आत्मविज्ञानस्मृतिसन्ततिर्नियन्तव्या भवति, न त्वपूर्वा कर्तव्या, प्राप्तत्वाद् इत्यवोचाम। तस्मात् प्राप्तविज्ञानस्मृतिसन्ताननियमविध्यर्थानि“विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत” इत्यादिवाक्यानि, अन्यार्थासम्भवात्।ஸித்³தா⁴ந்தீ-பா³ட⁴ம், யத்³யப்யேவம், ஶரீராரம்ப⁴கஸ்ய கர்மணோ நியதப²லத்வாத், ஸம்யக்³ஜ்ஞாநப்ராப்தாவப்யவஶ்யம்பா⁴விநீ ப்ரவ்ருத்தி-ர்வாந꞉காயாநாம், லப்³த⁴வ்ருத்தே꞉ கர்மணோ ப³லீயஸ்த்வாந்முக்தேஷ்வாதி³-ப்ரவ்ருத்திவத்। தேந பக்ஷே ப்ராப்தம் ஜ்ஞாநப்ரவ்ருத்திதௌ³ர்ப³ல்யம்। தஸ்மாத்த்யாக³-வைராக்³யாதி³ஸாத⁴நப³லாவலம்பே³ந ஆத்மவிஜ்ஞாநஸ்ம்ருதிஸந்ததிர்நியந்தவ்யா ப⁴வதி, ந த்வபூர்வா கர்தவ்யா, ப்ராப்தத்வாத்³ இத்யவோசாம। தஸ்மாத் ப்ராப்தவிஜ்ஞாநஸ்ம்ருதிஸந்தாநநியமவித்⁴யர்தா²நி“விஜ்ஞாய ப்ரஜ்ஞாம் குர்வீத” இத்யாதி³வாக்யாநி, அந்யார்தா²ஸம்ப⁴வாத்।

पूर्व - नन्वनात्मोपासनमिदम्, इतिशब्दप्रयोगात्, यथा“प्रियमित्येतदुपासीत” इत्यादौ न प्रियादिगुणा एवोपास्याः, किं तर्हि? प्रियादिगुणवत्प्राणाद्येवोपास्यम्, तथेहापि इति परात्मशब्दप्रयोगाद् आत्मगुणवदनात्मवस्तूपास्यमिति गम्यते।பூர்வ - நந்வநாத்மோபாஸநமித³ம், இதிஶப்³த³ப்ரயோகா³த், யதா²“ப்ரியமித்யேதது³பாஸீத” இத்யாதௌ³ ந ப்ரியாதி³கு³ணா ஏவோபாஸ்யா꞉, கிம் தர்ஹி? ப்ரியாதி³கு³ணவத்ப்ராணாத்³யேவோபாஸ்யம், ததே²ஹாபி இதி பராத்மஶப்³த³ப்ரயோகா³த்³ ஆத்மகு³ணவத³நாத்மவஸ்தூபாஸ்யமிதி க³ம்யதே।

आत्मोपास्यत्ववाक्यवैलक्षण्याच्च परेण च वक्ष्यति-“आत्मानमेव लोकमुपासीत” (१। ४। १५) इति। तत्र च वाक्ये आत्मैवोपास्यत्वेनाभिप्रेतो द्वितीयाश्रवणादात्मानमेवेति। इह तु न द्वितीया श्रूयते। इतिपरश्चात्मशब्दः“आत्मेन्येवोपासीत” इति। अतो नात्मोपास्य आत्मगुणश्चान्य इति त्ववगम्यते।ஆத்மோபாஸ்யத்வவாக்யவைலக்ஷண்யாச்ச பரேண ச வக்ஷ்யதி-“ஆத்மாநமேவ லோகமுபாஸீத” (1। 4। 15) இதி। தத்ர ச வாக்யே ஆத்மைவோபாஸ்யத்வேநாபி⁴ப்ரேதோ த்³விதீயாஶ்ரவணாதா³த்மாநமேவேதி। இஹ து ந த்³விதீயா ஶ்ரூயதே। இதிபரஶ்சாத்மஶப்³த³꞉“ஆத்மேந்யேவோபாஸீத” இதி। அதோ நாத்மோபாஸ்ய ஆத்மகு³ணஶ்சாந்ய இதி த்வவக³ம்யதே।

सिद्धान्ती - न, वाक्यशेष आत्मन उपास्यत्वे-नावगमात्। अस्यैव वाक्यस्य शेषे आत्मैवोपास्यत्वेनावगम्यते“तदेतत्पदनीयमस्य सर्वस्य यदयमात्मा” (बृ० उ० १। ४। ७)“अन्तरतरं यदयमात्मा”(बृ० उ० १। ४। ८)“आत्मानमेवावेत्” (१। ४। १०) इति।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, வாக்யஶேஷ ஆத்மந உபாஸ்யத்வே-நாவக³மாத்। அஸ்யைவ வாக்யஸ்ய ஶேஷே ஆத்மைவோபாஸ்யத்வேநாவக³ம்யதே“ததே³தத்பத³நீயமஸ்ய ஸர்வஸ்ய யத³யமாத்மா” (ப்³ரு0 உ0 1। 4। 7)“அந்தரதரம் யத³யமாத்மா”(ப்³ரு0 உ0 1। 4। 8)“ஆத்மாநமேவாவேத்” (1। 4। 10) இதி।

पूर्व - प्रविष्टस्य दर्शनप्रतिषेधादनुपास्यत्वमिति चेत्। यस्यात्मनः प्रवेश उक्तस्तस्यैव दर्शनं वार्यते“तं न पश्यन्ति”(४। ३। २३) इति प्रकृतोपादानात्। तस्मादात्मनोऽनु-पास्यत्वमेवेति।பூர்வ - ப்ரவிஷ்டஸ்ய த³ர்ஶநப்ரதிஷேதா⁴த³நுபாஸ்யத்வமிதி சேத்। யஸ்யாத்மந꞉ ப்ரவேஶ உக்தஸ்தஸ்யைவ த³ர்ஶநம் வார்யதே“தம் ந பஶ்யந்தி”(4। 3। 23) இதி ப்ரக்ருதோபாதா³நாத்। தஸ்மாதா³த்மநோ(அ)நு-பாஸ்யத்வமேவேதி।

सिद्धान्ती - न, अकृत्स्नत्वदोषात्। दर्शनप्रतिषेधोऽकृत्स्नत्वदोषाभिप्रायेण नात्मोपास्यत्वप्रतिषेधाय। प्राणनादिक्रियाविशिष्टत्वेन विशेषणात्। आत्मनश्चेदुपास्यत्व-मनभिप्रेतं प्राणनाद्येकैकक्रियाविशिष्टस्यात्मनोऽकृत्स्नत्व-वचनमनर्थकं स्यात्“अकृत्स्नो ह्येषोऽत एकैकेन भवति” (१। ४। ७) इति अतोऽनेकैकविशिष्टस्त्वात्मा कृत्स्नत्वादुपास्य एवेति सिद्धम्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, அக்ருத்ஸ்நத்வதோ³ஷாத்। த³ர்ஶநப்ரதிஷேதோ⁴(அ)க்ருத்ஸ்நத்வதோ³ஷாபி⁴ப்ராயேண நாத்மோபாஸ்யத்வப்ரதிஷேதா⁴ய। ப்ராணநாதி³க்ரியாவிஶிஷ்டத்வேந விஶேஷணாத்। ஆத்மநஶ்சேது³பாஸ்யத்வ-மநபி⁴ப்ரேதம் ப்ராணநாத்³யேகைகக்ரியாவிஶிஷ்டஸ்யாத்மநோ(அ)க்ருத்ஸ்நத்வ-வசநமநர்த²கம் ஸ்யாத்“அக்ருத்ஸ்நோ ஹ்யேஷோ(அ)த ஏகைகேந ப⁴வதி” (1। 4। 7) இதி அதோ(அ)நேகைகவிஶிஷ்டஸ்த்வாத்மா க்ருத்ஸ்நத்வாது³பாஸ்ய ஏவேதி ஸித்³த⁴ம்।

यस्त्वात्मशब्दस्य इतिपरः प्रयोगः, आत्मशब्दप्रत्यययोः आत्मतत्त्वस्य परमार्थतोऽविषयत्वज्ञापनार्थम्, अन्यथा आत्मानमुपासीतेत्येवमवक्ष्यत्। तथा चार्थादात्मनि शब्दप्रत्ययावनुज्ञातौ स्याताम्, तच्चानिष्टम्,“नेति नेति” (२। ३। ६)“विज्ञातारमरे केन विजानीयात्” (२। ४ । १४)“अविज्ञातं विज्ञातृ”(३। ८। १२)“यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह” (तै० उ० २। ४। १) इत्यादिश्रुतिभ्यः। यत्तु “आत्मानमेव लोकमुपासीत” (१। ४। १५) इति तदनात्मोपासन प्रसङ्गनिवृत्ति-परत्वान्न वाक्यान्तरम्।யஸ்த்வாத்மஶப்³த³ஸ்ய இதிபர꞉ ப்ரயோக³꞉, ஆத்மஶப்³த³ப்ரத்யயயோ꞉ ஆத்மதத்த்வஸ்ய பரமார்த²தோ(அ)விஷயத்வஜ்ஞாபநார்த²ம், அந்யதா² ஆத்மாநமுபாஸீதேத்யேவமவக்ஷ்யத்। ததா² சார்தா²தா³த்மநி ஶப்³த³ப்ரத்யயாவநுஜ்ஞாதௌ ஸ்யாதாம், தச்சாநிஷ்டம்,“நேதி நேதி” (2। 3। 6)“விஜ்ஞாதாரமரே கேந விஜாநீயாத்” (2। 4 । 14)“அவிஜ்ஞாதம் விஜ்ஞாத்ரு”(3। 8। 12)“யதோ வாசோ நிவர்தந்தே அப்ராப்ய மநஸா ஸஹ” (தை0 உ0 2। 4। 1) இத்யாதி³ஶ்ருதிப்⁴ய꞉। யத்து “ஆத்மாநமேவ லோகமுபாஸீத” (1। 4। 15) இதி தத³நாத்மோபாஸந ப்ரஸங்க³நிவ்ருத்தி-பரத்வாந்ந வாக்யாந்தரம்।

पूर्व - अनिर्ज्ञातत्वसामान्यादात्मा ज्ञातव्योऽनात्मा च। तत्र कस्मादात्मोपासने एव यत्न आस्थीयते“आत्मेत्येवोपासीत” इति नेतरविज्ञान इति?பூர்வ - அநிர்ஜ்ஞாதத்வஸாமாந்யாதா³த்மா ஜ்ஞாதவ்யோ(அ)நாத்மா ச। தத்ர கஸ்மாதா³த்மோபாஸநே ஏவ யத்ந ஆஸ்தீ²யதே“ஆத்மேத்யேவோபாஸீத” இதி நேதரவிஜ்ஞாந இதி?

सिद्धान्ती - अत्रोच्यते- तदेतदेव प्रकृतं पदनीयं गमनीयं नान्यत्। अस्य सर्वस्येति निर्धारणार्था षष्द्भी। अस्मिन्सर्वस्मिन्नित्यर्थः। यदयमात्मा यदेतदात्मतत्त्वम्।ஸித்³தா⁴ந்தீ - அத்ரோச்யதே- ததே³ததே³வ ப்ரக்ருதம் பத³நீயம் க³மநீயம் நாந்யத்। அஸ்ய ஸர்வஸ்யேதி நிர்தா⁴ரணார்தா² ஷஷ்த்³பீ⁴। அஸ்மிந்ஸர்வஸ்மிந்நித்யர்த²꞉। யத³யமாத்மா யதே³ததா³த்மதத்த்வம்।

किं न विज्ञातव्यमेवान्यत्? न, किं तर्हि? ज्ञातव्यत्वेऽपि न पृथग्ज्ञानान्तरमपेक्षत आत्मज्ञानात्। कस्मात्? अनेनात्मना ज्ञातेन हि यस्मादेतत्सर्वमनात्मजातम् अन्यद्यत्तत्सर्वं समस्तं वेद जानाति।கிம் ந விஜ்ஞாதவ்யமேவாந்யத்? ந, கிம் தர்ஹி? ஜ்ஞாதவ்யத்வே(அ)பி ந ப்ருத²க்³ஜ்ஞாநாந்தரமபேக்ஷத ஆத்மஜ்ஞாநாத்। கஸ்மாத்? அநேநாத்மநா ஜ்ஞாதேந ஹி யஸ்மாதே³தத்ஸர்வமநாத்மஜாதம் அந்யத்³யத்தத்ஸர்வம் ஸமஸ்தம் வேத³ ஜாநாதி।

पूर्व - नन्वन्यज्ञानेनान्यन्न ज्ञायत इति।பூர்வ - நந்வந்யஜ்ஞாநேநாந்யந்ந ஜ்ஞாயத இதி।

सिद्धान्ती-अस्य परिहारं दुन्दुभ्यादिग्रन्थेन वक्ष्यामः। कथं पूनरेतत् पदनीयमित्युच्यते- यथा ह वै लोके पदेन, गवादिखुरािङ्कतो देशः पदमित्युच्यते तेन पदेन, नष्टं विवित्सितं पशुं पदेनान्वेषमाणोऽनुविन्देल्लभेतएवमात्मनि लब्धे सर्वमनुलभत इत्यर्थः।ஸித்³தா⁴ந்தீ-அஸ்ய பரிஹாரம் து³ந்து³ப்⁴யாதி³க்³ரந்தே²ந வக்ஷ்யாம꞉। கத²ம் பூநரேதத் பத³நீயமித்யுச்யதே- யதா² ஹ வை லோகே பதே³ந, க³வாதி³கு²ராிங்கதோ தே³ஶ꞉ பத³மித்யுச்யதே தேந பதே³ந, நஷ்டம் விவித்ஸிதம் பஶும் பதே³நாந்வேஷமாணோ(அ)நுவிந்தே³ல்லபே⁴தஏவமாத்மநி லப்³தே⁴ ஸர்வமநுலப⁴த இத்யர்த²꞉।

पूर्व - नन्वात्मनि ज्ञाते सर्वमन्यज्ज्ञायत इति ज्ञाने प्रकृते, कथं लाभोऽप्रकृत उच्यत इति?பூர்வ - நந்வாத்மநி ஜ்ஞாதே ஸர்வமந்யஜ்ஜ்ஞாயத இதி ஜ்ஞாநே ப்ரக்ருதே, கத²ம் லாபோ⁴(அ)ப்ரக்ருத உச்யத இதி?

सिद्धान्ती - न, ज्ञानलाभयोरेकार्थत्वस्य विवक्षितत्वात्। आत्मनो ह्यलाभोऽज्ञानमेव, तस्माज्ज्ञानमेवात्मनो लाभः, नानात्मलाभवदप्राप्तप्राप्तिलक्षण आत्मलाभः, लब्धृलब्धव्ययोर्भेदाभावात्। यत्र ह्यात्मनोऽनात्मा लब्धा, लब्धव्योऽनात्मा। स चाप्राप्त उत्पाद्यादिक्रियाव्यवहितः कारकविशेषोपादानेन क्रियाविशेषमुत्पाद्य लब्धव्यः।ஸித்³தா⁴ந்தீ - ந, ஜ்ஞாநலாப⁴யோரேகார்த²த்வஸ்ய விவக்ஷிதத்வாத்। ஆத்மநோ ஹ்யலாபோ⁴(அ)ஜ்ஞாநமேவ, தஸ்மாஜ்ஜ்ஞாநமேவாத்மநோ லாப⁴꞉, நாநாத்மலாப⁴வத³ப்ராப்தப்ராப்திலக்ஷண ஆத்மலாப⁴꞉, லப்³த்⁴ருலப்³த⁴வ்யயோர்பே⁴தா³பா⁴வாத்। யத்ர ஹ்யாத்மநோ(அ)நாத்மா லப்³தா⁴, லப்³த⁴வ்யோ(அ)நாத்மா। ஸ சாப்ராப்த உத்பாத்³யாதி³க்ரியாவ்யவஹித꞉ காரகவிஶேஷோபாதா³நேந க்ரியாவிஶேஷமுத்பாத்³ய லப்³த⁴வ்ய꞉।

स त्वप्राप्तप्राप्तिलक्षणोऽनित्यः, मिथ्याज्ञान-जनितकामक्रियाप्रभवत्वात्, स्वप्ने पुत्रादिलाभवत्। अयं तु तद्विपरीत आत्मा। आत्मत्वादेव नोत्पाद्यादिक्रियाव्यवहितः। नित्यलब्धस्वरूपत्वेऽपि सत्यविद्यामात्रं व्यवधानम्। यथा गृह्यमाणाया अपि शुक्तिकाया विपर्ययेण रजताभासया अग्रहणं विपरीतज्ञानव्यवधानमात्रम्, तथा ग्रहणं ज्ञानमात्रमेव, विपरीत-ज्ञानव्यवधानमोहार्थत्वाज्ज्ञानस्य। एवमिहाप्यात्मनोऽलाभोऽ-विद्यामात्रव्यवधानम्। तस्माद्विद्यया तदपोहनमात्रमेव लाभो नान्यः कदाचिदप्युपपद्यते। तस्मादात्मलाभे ज्ञानादर्थान्तरसाधनस्य आनर्थक्यं वक्ष्यामः। तस्मान्निराशङ्कमेव ज्ञानलाभयोरेकार्थत्वं विवक्षयन्नाहज्ञानं प्रकृत्य, अनुविन्देदिति। विन्दतेर्लाभार्थत्वात्।ஸ த்வப்ராப்தப்ராப்திலக்ஷணோ(அ)நித்ய꞉, மித்²யாஜ்ஞாந-ஜநிதகாமக்ரியாப்ரப⁴வத்வாத், ஸ்வப்நே புத்ராதி³லாப⁴வத்। அயம் து தத்³விபரீத ஆத்மா। ஆத்மத்வாதே³வ நோத்பாத்³யாதி³க்ரியாவ்யவஹித꞉। நித்யலப்³த⁴ஸ்வரூபத்வே(அ)பி ஸத்யவித்³யாமாத்ரம் வ்யவதா⁴நம்। யதா² க்³ருஹ்யமாணாயா அபி ஶுக்திகாயா விபர்யயேண ரஜதாபா⁴ஸயா அக்³ரஹணம் விபரீதஜ்ஞாநவ்யவதா⁴நமாத்ரம், ததா² க்³ரஹணம் ஜ்ஞாநமாத்ரமேவ, விபரீத-ஜ்ஞாநவ்யவதா⁴நமோஹார்த²த்வாஜ்ஜ்ஞாநஸ்ய। ஏவமிஹாப்யாத்மநோ(அ)லாபோ⁴(அ)-வித்³யாமாத்ரவ்யவதா⁴நம்। தஸ்மாத்³வித்³யயா தத³போஹநமாத்ரமேவ லாபோ⁴ நாந்ய꞉ கதா³சித³ப்யுபபத்³யதே। தஸ்மாதா³த்மலாபே⁴ ஜ்ஞாநாத³ர்தா²ந்தரஸாத⁴நஸ்ய ஆநர்த²க்யம் வக்ஷ்யாம꞉। தஸ்மாந்நிராஶங்கமேவ ஜ்ஞாநலாப⁴யோரேகார்த²த்வம் விவக்ஷயந்நாஹஜ்ஞாநம் ப்ரக்ருத்ய, அநுவிந்தே³தி³தி। விந்த³தேர்லாபா⁴ர்த²த்வாத்।

गुणविज्ञानफलमिदमुच्यते- यथायमात्मा नाम रूपानुप्रवेशेन ख्यातिं गत आत्मेत्यादिनामरूपाभ्यां प्राणादिसंहतिं चोकं प्राप्तवानित्येवं यो वेद, स कीर्तिं ख्यातिंोकं च सातमिष्टैः सह विन्दते लभते। यद्वा यथोक्तं वस्तु यो वेद मुमुक्षूणामपेक्षितं कीर्तिशब्दितमैक्यज्ञानं तत्फलंोकशब्दितां मुक्तिमाप्नोतीति मुख्यमेव फलम्।கு³ணவிஜ்ஞாநப²லமித³முச்யதே- யதா²யமாத்மா நாம ரூபாநுப்ரவேஶேந க்²யாதிம் க³த ஆத்மேத்யாதி³நாமரூபாப்⁴யாம் ப்ராணாதி³ஸம்ஹதிம் சோகம் ப்ராப்தவாநித்யேவம் யோ வேத³, ஸ கீர்திம் க்²யாதிம்ோகம் ச ஸாதமிஷ்டை꞉ ஸஹ விந்த³தே லப⁴தே। யத்³வா யதோ²க்தம் வஸ்து யோ வேத³ முமுக்ஷூணாமபேக்ஷிதம் கீர்திஶப்³தி³தமைக்யஜ்ஞாநம் தத்ப²லம்ோகஶப்³தி³தாம் முக்திமாப்நோதீதி முக்²யமேவ ப²லம்।

अव - कुतश्चात्मतत्त्वमेव ज्ञेयमनादृत्यान्यदित्याह।அவ - குதஶ்சாத்மதத்த்வமேவ ஜ்ஞேயமநாத்³ருத்யாந்யதி³த்யாஹ।

“तद्धेदं” (तत् ह इदं) तत् அது என்பது ஜகத்தின் உற்பத்திக்குமுன் அந்த சமயத்தில் பீஜரூபமாய் இருந்தது. அதுவே ஸர்வ நாம சப்தத்தால்“इदम्” இது என்று பிரத்யக்ஷமாய் கூறப்பட்டது. ஏன்எனில் இறந்த காலத்துடன் சம்பந்தப்பட்டதால் அவ்யாகிருதமாய் இருக்கும் ஜகத்தை சுலபமாய் புரிந்துகொள்வதற்காக“ह” (ஹ) சப்தமானது ஐதீகப் பிரயோகமாகும். இவ்வாறு“ह” என்று கூறுவதால் பரோக்ஷமாய் இருந்தாலும் அந்த ஜகத்தின் பீஜா அவஸ்தையை பற்றி கேட்பவன் சுலபமாய் அறிகிறான். எவ்வாறு எனில் யுதிஷ்டிரன் ராஜாவாய் இருந்தார் என்பது போல் ஆகும்.“इदम्” (இதம்-இது) என்று வ்யாக்ருதமான நாமரூபாத்மகமான சாத்ய சாதன லக்ஷணமான ஜகத் முன்பு கூறப்பட்ட அதே ஜகத்தேயாகும்.तत् इदं (அது, இது) என்ற இரண்டு சப்தங்கள் பரோக்ஷ பிரத்யக்ஷ அவஸ்தா ரூபமாய் இருக்கும் ஜகத்தின் ஸமானாதிகரணத்தால் பரோக்ஷபிரத்யக்ஷ அவஸ்தை உடைய ஜகத் ஸமானாதி கரணத்தால் ஒன்றே என்று அறியப்படுகிறது. அந்த அவ்யாக்ருத ஜகத்தே இந்த வ்யாக்ருத ஜகத். இந்த வியாகிருத ஜகத்தே அந்த அவ்யாக்ருத ஜகத் ஆகும். ஆகையால் இவ்வாறு இருக்கும் பொழுது அசத்திலிருந்து உத்பத்தியாகாது. சத்தின் கார்யத்திற்கு விநாசம் கிடையாது. என்று நிச்சயம் செய்யப்பட்டது.

அந்த இவ்வாறான ஜகத் அவ்யாக்ருதமாய் இருந்துகொண்டு நாமரூபங்களையே நாமத்தாலும் ரூபத்தாலும் வியக்தமாய் செய்தது. (வெளிப்படையாக்கியது) வ்யாக்ரியம் செய்தது என்பது கர்ம கர்த்ரு பிரயோகத்தால் அது தானே ஆத்மாவே தன்னுடைய சாமர்த்தியத்தால் நியந்தா, கர்த்தாவாக ஆகி சாதனத்தையும் கிரியையும் நிமித்தமாகக் கொண்டு வியக்தமாய் செய்தது.“व्याक्रियत” (வ்யாக்கிரியத)वि आ अक्रियत (வி ஆ அக்ரியத) அதாவது விஸ்பஸ்டமாய் நாமரூப விசேஷமானதின் நிச்சயமான மரியாதையுடன் கூடிய வியக்தி பாவத்தை அடைந்தது.

“असौनाम” असौनाम-அஸௌநாம அதாவது இந்த நாமம்) என்றபதத்தில் “असौ” (இந்த) என்றஸர்வ நாம சப்தத்தால் எந்த ஒரு விசேஷணமும் கூறாமல் பெயரை (நாமத்தை) மட்டும் கூறுகிறது. தேவதத்தன் அல்லது யக்ஞதத்தன் என்ற பெயர். ஆகையால்“असौनाम”(இந்த நாமம்) என்ற ஸர்வநாம சப்தத்தால் கூறப்பட்டது. அவ்வாறே“इदम्”(இதம் -இது) இது வெள்ளை, இது கருப்பு என்பது முதலிய வர்ணங்களின் சாமான்ய வாசகம் (அவிசேஷ வாசகம்) வெள்ளை, அல்லது கருப்பு இதன் ரூபம் ஆகையால் இது“इदंरूपम्”(இந்த ரூபம்) ஆகும். அந்த இந்த அவ்யாக்ருத வஸ்து இப்பொழுது நாமரூப வாயிலாய் இந்த பெயர் உடையது. இந்த ரூபம் உடையது என்று வியக்தமாகிறது (வெளிப்படுகிறது).

எதற்காக எல்லா சாஸ்திரங்களும் ஆரம்பமானதோ, எதில் அவித்யையின் ஸ்வபாவமான கர்த்தா, கிரியா, பலன் ஆகியவற்றை அத்யாரோபணம் செய்தவர் எவரோ அவர் எல்லா ஜகத்திற்கும் காரணம், எவருடைய ஸ்வரூபமான நாமரூபம் சுத்தமான ஜலத்தில் நுரை முதலிய மலினம் போல் அவ்யாக்ருதத்திலிருந்து வ்யாக்ருதம் ஆயிற்று. ஆனாலும் நாமரூபத்தைக் காட்டிலும் விலக்ஷணமானதும் ஸ்வயமாகவே நித்திய சுத்த புத்த முக்த ஸ்வபாவமுடையது. அந்த இந்த அவ்யாக்ருதத்தை தன்னிடத்தில் (ஆத்ம பூதத்திடத்தில்) நாமரூபத்தை வியாக்ருதம் செய்து (உணடாக்கி) பிரஹ்மா முதல் ஸ்தம்ப பரியந்தமான தேஹங்களில் கர்ம பலனை ஆஸ்ரயிக்கின்றதும், பசிதாகம் முதலியவைகளை உடைய தேஹங்களில் பிரவேசித்தார். ।। व्याकृतप्रपञ्चे परमात्मानुप्रवेशमीमांसा ।।

சங்கை- ஸ்வயமாகவே அவ்யாக்ருதம் வியாக்ருதமாயிற்று என்று கூறப்பட்டது. இது இப்பொழுது பரமாத்மாவே அவ்யாக்ருதத்தை வியக்த (வெளிப்படுத்தி) மாக்கி அதில் நுழைந்தது என்று எவ்வாறு கூறுவது?

ஸமாதானம்- பரமாத்மாவே அவ்யாக்ருத ஜகத் ரூபமாய் விளக்கப்பட்டது. ஆகையால் இது தோஷம் இல்லை. ஈர்க்கப்பட்ட நியந்தா, கர்த்தா, கிரியை இவைகளில் நிமித்தமாய் அவ்யாக்ருத ஜகத் வியாக்ருதமாயிற்று என்று கூறினோம். இதைத்தவிர அவ்யாக்ருத சப்தம்(इदं) “இந்த” என்ற சப்தத்துடன் ஸாமானாதிகரண்யமாவதாலும் சித்திக்கின்றது. இவ்வாறு வ்யாக்ருத ஜகத் பிரேரகம் (நியந்தா) முதலிய அநேக காரகரூப நிமித்தம் முதலிய விசேஷத்துடன் கூடியதாய் இருப்பது போல் வ்யாக்ருதம் ஆயிற்று. அவ்வாறே அவ்யாக்ருதமும் தன்னுடைய எந்த ஒரு விசேஷத்தையும் விடாமல் அதனுடன் சேர்ந்திருக்கின்றது. அதில் வ்யாக்ருதம், அவ்யாக்ருதம் என்ற மாத்திரமே வித்யாசம்.

(கூறப்பட்ட சப்த பிரயோகத்தால் கிராமம் வந்துவிட்டது, கிராமம் சூன்யம் (ஒருவரும் இல்லை) என்று உலகில் காணப்படுகிறது. ஒரு சமயம் கிராம சப்தத்தால் வசிப்பது மாத்திரம் கூறும்பொழுது கிராமம் சூன்யம் என்று சப்தப்பிரயோகம் காணப்படுகிறது. ஒரு சமயம் வசிக்கின்ற ஜனங்களைக் கூறும்பொழுது கிராமம் வந்துவிட்டது என்று கூறுகிறோம். ஒரு சமயம் இரண்டையும் சேர்த்துக்கூறும் பொழுதும் கிராம சப்தத்தின் பிரயோகம் காணப்படுகிறது. எவ்வாறு எனில் “கிராமத்திற்குள் நுழையாதே” என்று கூறப்படுகிறது. அவ்வாறே இங்கும் இந்த ஜகத் வ்யாக்ருதம் அவ்யாக்ருதம் என்று இந்த அபேத தரிசனம் விளக்கப்படுவதால் ஆத்மா அநாத்மாவைப்பற்றி நிர்தேசம் செய்யப்பட்டதாகிறது. அவ்வாறு இந்த ஜகத் உத்பத்தி விநாச ஆத்மகமானது என்று கேவலம் ஜகத்தின் விளக்கமேயாகும். அவ்வாறே“महानज आत्मा” (மஹானஜ ஆத்மா) “अस्थूलोऽनणुः” (அஸ்தூலோஅனணு:)“स एष नेति नेति” (ஸ ஏஷ நேதி நேதி) இவைகள் கேவல ஆத்மாவின் விளக்கமாகும்.

சங்கை- ஆனால் பரமாத்மாவாகிய வ்யாக்ருத கர்த்தாவால் வ்யாக்ருதம் செய்யப்பட்டு எங்கும் எப்பொழுதும் வியாபிக்கப்பட்டது ஜகத். அது எவ்வாறு இங்கு பிரவேசித்தது என்று கல்பிக்கப்படுகிறது. பிரவேசிக்காத இடத்திற்கு அல்லவா பரிச்சின்னத்தால் பிரவேசிக்கமுடியும். எவ்வாறு புருஷன் கிராமத்திற்குள் செல்லுகிறானோ முதலியவைகள். ஆனால் ஆகாசத்தால் ஒன்றிலும் பிரவேசிக்க முடியாது. ஏனென்றால் அது எல்லாவற்றிலும் நித்யமாக ப்ரவேசமுடையதால்.

ஸித்தாந்தீ- பாறை சர்ப்பம் முதலியவைகள் போல் வேறு தர்மத்தால் எனில், அப்படியும் இருக்கலாம் பரமாத்மா தன்னுடைய ஸ்வரூபத்தால் பிரவேசிக்கவில்லை. ஆனால் எவ்வாறு எனில்? தன் நிலையில் இருந்துகொண்டே வேறு தர்மத்தால் உத்பன்னமாயிற்று. ஆகையால் பிரவேசித்தது என்று உபசாரமாய் கூறப்பட்டது. எவ்வாறு பாறைக்குள் சர்ப்பமும், தேங்காயில் ஜலமும் சகஜமாய் இருக்கிறதோ அவ்வாறு ஆகும்.

பூர்வ- அவ்வாறு அல்ல.“तत्सृट्वा तदेवानुप्राविशत्” (தத்ஸ்ருஷ்ட்வா ததேவானு பிராவி†த்) என்ற சுருதியினால் அறிகிறோம். எவர் சிரஷ்டாவோ அவர் வேறு பாவத்தை அடையாமலேயே காரியத்தை சிரஷ்டி செய்து அதன்பின் அதில் பிரவேசித்தார் என்று சுருதி கூறுகிறது. சாப்பிட்டுவிட்டு செல்கிறான் என்று சாப்பிடுதல், செல்லுதல் ஆகிய கிரியைகளுக்கு பூர்வபர (முன்பின்) காலங்களின் பரஸ்பரபேதம் இருந்தாலும் அவைகளின் கர்த்தா தனித்தனியாக இல்லையோ அவ்வாறு இங்கும் அறிந்துகொள்ள வேண்டியது. அதிலேயே நிலைபெற்றுக் கொண்டு வேறு பாவத்தை அடைவது என்பது சம்பவிக்காது. அவ்வாறு எது அவயவமாயும், அபரிச்சின்னமாயும் உள்ளதோ அது ஒரு ஸ்தானத்திலிருந்து விலகி வேறு ஸ்தானத்தை அடைவது என்றும் பிரவேசம் காணமுடியாது.

ஸித்தாந்தீ- அதற்கு பிரவேசம் கேள்விப்பட்டதால் சாவயவமே (அவயவத்தோடு கூடியதே) என்று ஆனால்?

பூர்வ- அவ்வாறு அல்ல“दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः” (திவ்யோ ஹ்யமூர்த்த: புருஷ)“निष्कलं निष्क्रियम्” (நிஷ்கலம், நிஷ்கிரியம்) முதலிய சுருதிகளாலும், அவ்வாறே எல்லா விதமாகவும் குறிப்பிடப்பட்ட தர்மங்களை நிஷேதிக்கும் சுருதிகளுக்கும் இது இவ்வாறு பொருந்தாது.

ஸித்தாந்தீ- பிரதிபிம்ப பிரவேசம் போல் எனில்?

பூர்வ- அவ்வாறு அல்ல. ஏன்எனில் வேறுரூபமாய் அதற்கு தூரத்திற்கு செல்வது சம்பவியாது.

ஸித்தாந்தீ- திரவ்யங்களில் (வஸ்துக்களில்) குணங்கள் பிரவேசிப்பதற்கு சமமாய் அதன் பிரவேசம் என்று எடுத்துக்கொண்டால்?

பூர்வ- அவ்வாறு அல்ல, ஏன்எனில் அது எதையும் ஆஸ்ரயிக்கவில்லை. எது நித்யபரதந்திரமாயும், மற்றதை ஆஸ்ரயிப்பதாயும் இருக்கும் குணத்திற்கே திரவ்யங்களில் பிரவேசிப்பது உபசாரமானதாகும். பிரஹ்மத்திற்கு இவ்வாறு பிரவேசம் செய்வது என்பது சம்பவிக்காது. ஏன்எனில் அது சுவதந்திரமானது என்று சுருதியினால் அறிகிறோம்.

ஸித்தாந்தீ- இந்த பிரவேசம் பழத்திற்குள் பீஜ பிரவேசம் போல் எனில்?

பூர்வ- அவ்வாறு அல்ல, அவ்வாறு ஆனால் சாவயவத்துவம், வ்ருத்தி, க்ஷயம், உத்பத்தி விநாசம் முதலிய தர்மங்கள் கூடியதாக ஆகும். பிரஹ்மத்திற்கோ தர்மத்துவம் கிடையாது.“अजोऽजरः” முதலிய சுருதிகளின் நியாயத்திற்கு விரோதமாகும். ஆகையால் பரமாத்மாவைக்காட்டிலும் வேறான பரிச்சின்ன சம்சாரிதான் இதில் பிரவேசித்தார் என்றால்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு கூறுவது சரியல்ல.“सेयं देवतैक्षत” (சேயம் தேவதைக்ஷத) என்று ஆரம்பித்து“नामरूपे व्याकरवाणि” (நாமரூபே வ்யாகரவாணி) வரை உள்ள அந்த சுருதியினால் அதன் பிரவேசமும் அதன் அபிவ்யக்தி (வெளிப்படுதல்) செயலும் சித்திக்கிறது. அவ்வாறே“तत्सृट्वतदेवानुप्राविशत्” (தத்சிருஷ்ட்வா ததேவானுபிராவிசத்)“स एतमेव सीमानं विदार्यैतया द्वारा प्रापद्यत” (ச ஏதமே வ சீமானம் விதார்யைதயா த்வாரா ப்ராப்த்யத)“सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरो नामानि कृत्वाभिवदन्यदास्ते” (சர்வாணி ரூபாணி விச்சித்ய. தீரோ நாமானி கிருத்வா பிவதன்யதாஸ்தே)“त्वं कुमार उत वा कुमारी त्वं जीर्णो दण्डेन वञ्चसि” (த்வம் குமார உதவா குமாரீத்வம் ஜீர்ணோ தண்டேன வஞ்சசி)“पुरश्चक्रेद्विपदः” (புரச்சக்ரேத்விபத:)“रूपं रूपम्” (ரூபம் ரூபம்) என்ற மந்திர வர்ணங்களாலும் பரமாத்மாவைத் தவிர வேறு எந்த பின்ன வஸ்துவிற்கும் பிரவேசம் சித்தியாகாது.

பூர்வ- ஆனால் ப்ரவேசிக்கின்ற பதார்த்தங்களை ஒன்று மற்றொன்றிலிருந்து பேதப்படுத்துகிறது ஆகையால் பரமாத்மாவிற்கு அநேகத்துவம் ஏற்படுகிறது எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல, ஏன்எனில்“एको देवो बहुधा सन् निविष्टः” (ஏகோ தேவோ பஹுதா சன்னிவிஷ்ட:)“एकःसन्बहुधा विचचार” (ஏக:சன்பஹுதா விசசாரத)“त्वमेकोऽसि बहूननुप्रविष्टः” (த்வமேகோஅசி பஹுனனுபிரவிஷ்ட:)“एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा” (ஏகோ தேவ: சர்பூதேஷு கூட: சர்வவ்யாபீ சர்வபூதாந்தராத்மா) முதலிய சுருதிகளால் இவ்வாறு சித்திக்கிறது.

பூர்வ- பிரவேசம் உண்டாகிறதோ உண்டாகவில்லையோ அது இருக்கட்டும், ஆனால் பிரவேசம் செய்தவைகளுக்கு சம்சாரித்துவமும், அநன்யத்துவமாயும் இருப்பதால் பரமாத்மாவிற்கு சம்சாரித்துவம் ஏற்படுமே எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல, ஏன்எனில் பரமாத்மா பசிமுதலிய தர்மங்களை கடந்தது என்று சுருதி வாக்கியத்தால் அறிகின்றோம், சுகித்துவம் துக்கித்துவம் முதலியவைக் காணப்படுவதால் அவ்வாறு கூறுவது சரியல்ல என்பது தவறானதாகும்.“न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः” (ந லிப்யதே லோகதுக்கேன பாஹ்ய:) என்ற சுருதியினால் அறிகிறோம்.

பூர்வ- பிரத்யக்ஷம் முதலியவைகளுக்கு விரோதமாய் இருப்பதால் பொருந்தாது எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல, ஏன்எனில் பிரத்யக்ஷம் முதலியவைகள் உபாதியை ஆஸ்ரயிப்பதினால் உண்டான விஷயமாவதால்“न दृष्टेर्द्रष्टारं पश्येः” (ந திருஷ்டேதிருஷ்டாரம் பச்யே:)“विज्ञातारमरे केन विजानीयात्” (விக்ஞாதாரமரே கேன விஜானீயாத்)“अविज्ञातं विज्ञातृ” (அவிக்ஞாதம் விக்ஞாத்ரு) முதலிய ஸ்ருதிகளால் ஆத்மவிஷயம் அறியக்கூடியது அல்ல என்று அறிகிறோம். பின் எவ்வாறு ஏற்படுகிறது? எனில் புத்தி முதலிய உபாதிகள் உடைய ஆத்மாவின் சாயா (பிரதிபிம்ப) விஷயமே நான் சுகமாய் இருக்கிறேன் நான் துக்கமாய் இருக்கிறேன் என்பது முதலியவை பிரத்யக்ஷ விக்ஞானம் ஆகும்.

இது (தேஹம்) நான் என்று விஷயத்துடன் விஷயீக்கு ஸமானாதிகரணம் உபசாரம் ஆவதால்“नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ” (நான்யததோ அஸ்தித்ரஷ்ட்ரு) என்று வேறு ஆத்மா இல்லை என்று நிஷேதிப்பதாலும், தேஹ அவயவ விசேஷத்துவமாய் இருப்பதாலும் சுகதுக்கங்கள் விஷய தர்மத்துடன் கூடியது என்று சித்திக்கிறது.

“आत्मनस्तु कामाय” (ஆத்மனஸ்து காமாய) என்ற ஆத்மார்த்தத்துவம் சுருதிக்கு பொருந்தாதே எனில் அவ்வாறு அல்ல. ஏனெனில்“यत्र वा अन्यदिवस्यात्” (யத்ர வா அந்யதிவ ஸ்யாத்) முதலிய அவித்யா விஷய ஆத்ம அர்த்தத்துவம் என்று கருதப்படுவதால்“तत्केन कं पश्येत्” (தத்கேன கம் பƒúயேத்)“नेह नानास्ति किञ्चन” (நேஹ நாநாஸ்தி கிஞ்சன)“तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः” (தத்ர கோ மோஹ: க: சோக: ஏகத்துவ மனுபச்யத:) என்பது முதலியவைகளால் வித்யா (ஞான) திருஷ்டியில் இவைகள் நிஷேதிக்கப்பட்டுள்ளதால் ஆத்மாவிற்கு தர்மத்துவம் சம்பவிக்காது.

பூர்வ-(நையாயிகர்கள்) தார்கிக சித்தாந்தத்திற்கு விரோதமாய் இருப்பதால் இது பொருந்தாது? எனில்.

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு கூறுவது சரியல்ல. ஏன்எனில் யுக்தியினாலும் ஆத்மாவிற்கு துக்கித்துவம் நிராகரிக்கப்பட்டுள்ளது. பிரத்யக்ஷ விஷயமாகிய துக்கத்தினால், பிரத்யக்ஷத்திற்கு விஷயமாகாத ஆத்மாவுடன் விசிஷ்டம் (சேர) ஆகமுடியாது. ஆகாசத்தின் சப்தகுணத்துவம் போல் ஆத்மாவிற்கு துக்கித்துவம் எனில் அதற்கு ஏகஞானத்தின் விஷயமாதல் சம்பவிக்காது சுகத்தை கிரஹிக்கும் பிரத்யக்ஷ விஷய ஞானத்தால் நித்யம் இப்படி இருக்கிறது என்று அறியமுடியாத(अनुमेय) ஆத்மாவை விஷயம் செய்தல் என்பது சம்பவிக்காது. அதை விஷயம் செய்யமுடியும் எனில் ஆத்மா ஒன்றே ஆவதால் விஷயீ என்பதற்கு அபாவம் உண்டாகும்.

பூர்வ- ஒன்றிற்கே விஷய விஷயித்துவம் தீபம் போல் எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல ஏனெனில் ஆத்மாவில் அம்சம் இல்லாததாலும், இரண்டும் ஒன்றாய் சம்பவிக்காததாலும் ஆகும். இதனால் விக்ஞானத்திற்கு கிராஹிய கிராஹத்துவம் கண்டிக்கப்பட்டுள்ளது. பிரத்யக்ஷ அனுமானங்களுக்கும், துக்கம் ஆத்மாவிற்கும் குணகுணித்வத்தில் அனுமானம் இல்லை. துக்கம் எப்பொழுதும் பிரத்யக்ஷ விஷயமாய் இருப்பதாலும். ரூபம் முதலிய சாமானாதி கரணத்தாலும் ஆகும்.

ஆத்மாவிடத்தில் துக்கமானது மனசம்யோகத்தால் என்று எடுத்துக்கொண்டால் ஆத்மாவிற்கு சாவயவத்துவம், விகாரித்துவம் அவ்வாறே அநித்தியமும் இருப்பதாக ஆகிறது. ஏன்எனில் சம்யோக திரவ்யத்திற்கு விகிருதி ஆகாமல் எந்த ஒரு குணமும் வந்துபோவது காணப்படவில்லை. அவ்வாறே நிரவயவத்துவம்விகிருதம் (மாறுபடுவது) ஆவது இல்லை. மேலும் நித்திய வஸ்துவை எந்த ஒரு அநித்திய குணமானது ஆஸ்ரயிப்பது காணப்படவில்லை. ஆகமவாதிகளாலும் ஆகாசத்தை நித்யமானதாய் ஏற்றுக்கொள்ளவில்லை. அதைத்தவிர வேறு திருஷ்டாந்தம் ஒன்றும் இல்லை.

பூர்வ- விக்ருதம் ஆனாலும் அதன் ஞானம் நிவிர்த்தி ஆகாததால் நித்யமே என்றால்? (பரிணாமவாதம்)

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல, ஏனெனில் அவயவங்களுடன் கூடியது தன்னுடைய யதார்த்தத்தை விட்டு மாறாக விக்ரியை சம்பவிக்காது. சாவயவமாய் இருந்தாலும் நித்யத்துவம் என்றால் பொருந்தாது. சாவயவம் அவயவ சம்யோகம் பூர்வகமாய் இருக்கும்பொழுது விபாகம் ஏற்படுகிறது. மின்னல் முதலியவைகளில் காணப்படவில்லை அவ்வாறு கூறுவது சரி அல்ல. ஏனெனில் அதன் அவயவ சம்யோகம் பூர்வகமாய் அனுமானம் செய்யமுடிகிறது. ஆகையால் ஆத்மாவிற்கு துக்கம் முதலிய அநித்திய குணங்களின் ஆஸ்ரயம் ஏற்படுவது சம்பவியாது.

பூர்வ- பரமாத்மா துக்கமற்றவராய் இருப்பதால் மற்றவர்களும் துக்கம் அற்றவர்களாய் இருப்பதால் துக்கத்தை நீக்குவதற்கான சாஸ்திர ஆரம்பம் அர்த்தமற்றதாகிவிடும் எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு கூறுவது சரியல்ல. ஏன்எனில் ஆத்மாவில் (தன்னிடத்தில்) பிரக்ருத (தசமன்) எண்ணிக்கையில் அபூர்ண பிரஹ்மத்தின் (பிராந்தியின்) நிவிர்த்தியைப் போல் சாஸ்திரமானது அவித்தையினால் ஆரோபமான துக்கித்துவ ரூப பிரமத்தின் நிவிர்த்திக்காக ஆகும். அவ்வாறே துக்கி ஆத்மாவும் கல்பிதம் என்பது ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகிறது,

ஜலத்தில் சூரிய பிரதிபிம்பத்தைப்போல் விக்ருதமான காரியத்தில் ஆத்மாவின் பிரதிபிம்பம் போல் தோன்றுவது அதன் காரியத்தில் பிரவேசம் ஆகும். உத்பத்திக்கு முன் அறியமுடியவில்லை. அதன்பின் காரியம் சிருஷ்டியில் வெளிப்பட்டபொழுது புத்தியின் உள்ளே அறியப்படுவதால் ஜலம் முதலியவைகளில் சூரியன் முதலியவைகளின் பிரதிபிம்பம்போல் காரியத்தை உண்டுபண்ணி அதில் பிரவேசித்ததுபோல் இருப்பதாக கூறப்படுகிறது.“स एष इह प्रविष्टः” (ச ஏஷ இஹ பிரவிஷ்ட:)“ताः सृट्वा तदेवानुप्राविशत” (தா: சிருஷ்ட்வா ததேவானு பிரவிசத)“स एतमेव सीमानं विदार्यैतया द्वारा प्रापद्यत” (ச ஏதமேவ சீமானம் விதார்யைதயா த்வாரா ப்ராபத்யத) “सेयं देवदैक्षत हन्ताहमिमास्तिस्त्रो देवता अनेन जीवेनात्मनानुप्रविश्य” (சேயம் தேவதைக்ஷத ஹந்தாஹமிமா ஸ்திஸ்ரோ தேவதா அநேன ஜீவேனாத்மனா அனுபிரவிச்ய) முதலியவைகளால் அறிகிறோம்.

சர்வகதமாயும், நிரவயவமாயும் உள்ள பரமாத்மா தன்நிலையிலிருந்து வேறு திக், தேச, காலத்தை அடைந்து பிரவேசிக்கிறது. என்பது சம்பவிக்காது. பரமாத்மாவைக்காட்டிலும் வேறு (भिन्न பின்ன) த்ரஷ்டா இல்லை.“नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ नान्यदतोऽस्ति श्रोतृ” (நான்யததோஅஸ்தி த்ரஷ்ட்ரு நான்யததோஅஸ்தி ஸ்ரோத்ரு) என்று சுருதியில் முன்பே கூறப்பட்டது. அவ்வாறே சிருஷ்டி, பிரவேச, ஸ்திதி மேலும் லயம் இவைகளை விளக்கும் வாக்கியங்கள் ஆத்மாவை அறிந்து கொள்வதற்காகவே (அடைவதற்காகவே) ஆகும். அதை அடைவதே புருஷார்த்தமாகும்.“आत्मानमेवावेत्” (ஆத்மானமேவாவேத்)“तस्मात्तत्सर्वमभवत्” (தஸ்மாதத்சர்வமபவத்),“ब्रह्मविदाप्नोति परम्” (பிரஹ்மவிதாப்னோதி பரம்)“स यो ह वै तत्परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति” (ச யோ ஹ வை த்தபரமம் பிரஹ்ம வேத பிரஹ்மைவ பவதி)“आचार्यवान्पुरुषो वेद” (ஆச்சாரியவான்புருஷோ வேத)“तस्य तावदेव चिरम्” (தஸ்ய தாவதேவ சிரம்) முதலிய சுருதிகளாலும்“ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्” (ததோ மாம் தத்வதோ ஞாத்வா விசதே ததனந்தரம்)“तद्धग्र्ं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्यमृतं ततः” முதலிய ஸ்மிருதிகளினாலும் அறிகிறோம். பேத தர்சனம் நிந்தைக்கு உரியதாவதால் சிருஷ்டி முதலிய வாக்கியங்கள் ஆத்மஏக தர்சனார்த்த பரமாகவே இருக்கின்றன. ஆகையால் காரிய அவஸ்தையில் உள்ள ஆத்மாவின் உபலப்தியே அதன் பிரவேசமாகும் என்று உபசாரமாய் கூறப்படுகிறது.

நகத்தின் நுனிவரையிலும் ஆத்ம சைதன்யம் அடையப்படுகிறது. அதில் எவ்வாறு பிரவேசிக்கிறது? அதற்கு கூறப்படுகிறது. எவ்வாறு உலகில் கத்தியின் உறையில் கத்தி செலுத்தப்படுகிறதோ அவ்வாறு ஆகும். நாவிதன் தலைமுடி நீக்குவதற்காக உறையினுள் உள்ள கத்தியை எடுக்கிறான். மறுபடியும் அதன் உள்ளே செலுத்துகிறான். அதாவது அதிலிருந்து கத்தியை எடுக்கிறான். மறுபடியும் உள்ளே வைக்கிறான். அல்லது எவ்வாறு விச்வம்பரம் அதாவது அக்னி, விச்வத்தைத் தாங்குவதால் விச்வம்பரம். எவ்வாறு கட்டை முதலியவைகளில் மறைந்து இருக்கிறதோ அவ்வாறு இங்கு ஆத்மா அனுவிருத்தியாகிறது. அங்கு கட்டையைக் கடையும்பொழுது காணப்படுகிறது.

எவ்வாறு கத்தி கத்தியின் உறையாகிய ஏகதேசத்தில் இருக்கின்றதோ, மேலும் எவ்வாறு அக்னியானது கட்டை முதலியவைகளில் எங்கும் வியாபித்திருக்கின்றதோ அவ்வாறு ஆத்மா சாமான்யமாயும், விசேஷமாயும் தேஹத்தில் வியாபித்து இருக்கின்றது. அங்கு அது பிராணன் முதலியவைகளையும், தர்சனம் முதலிய கிரியைகளை உடையவைகளையும் காணமுடிகிறது. ஆகையால் அங்கு (சரீரத்தில்) இவ்வாறு பிரவேசித்த பிராணன் முதலியவைகள், கிரியா விசிஷ்டமாகிய ஆத்மாவை அறிய முடிவதில்லை (பார்க்க முடிவதில்லை).

சங்கை- ஆனால் அந்த ஆத்மாவை பார்க்க முடியாததால் அடையமுடியாதது (அறியமுடியாதது) தள்ளப்பட்டதாகிறது. ஏனென்றால் தர்சனத்தினுடைய எந்த பிரசங்கமுமில்லை.

ஸமாதானம்- இந்த தோஷம் இல்லை. சிருஷ்டி முதலிய வாக்கியங்கள் ஆத்ம ஏகத்துவத்தை போதிப்பதாய் இருப்பதால் அதன் தர்சனம் இயற்கையானதே“रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रति चक्षणाय” (ரூபம் ரூபம் பிரதிரூபோ பபூவ ததஸ்ய ரூபம் பிரதி சக்ஷனாய) என்ற மந்திரவர்ணத்தால் சித்திக்கின்றது.

(கிரியா விசிஷ்ட ஆத்மாவிற்கு சமம் அற்றதன்மையின் ப்ரதர்சனம்). இப்பொழுது சுருதி பிராணன் முதலிய கிரியா விசிஷ்ட ஆத்மாவை பார்ப்பதற்கு முடியாததின் காரணத்தை கூறுகிறது - ஏனெனில் பிராண முதலிய கிரியைகளுடன் கூடிய ஆத்மா பூரணமற்றது. எதனால் பூர்ணமற்றதாய் இருக்கிறது? அது கூறப்படுகிறது- பிராணனகிரியை (ஸ்வாசிக்கும் பொழுது) செய்யும்பொழுது அந்தப் பிராணன், பிராணன் என்ற பெயர் உடையதாகிறது. எவ்வாறு எனில் வெட்டுபவன், சமைப்பவன் என்பது போல் ஆகும். ஆகையால் அதில் வேறு கிரியையின் விசிஷ்டம் இல்லாததால் அது சம்பூர்ணமற்று இருக்கின்றது. அவ்வாறே வதனக்கிரியை (பேசுதல்) செய்வதால் வக்த, வாக் ஆகிறது. பார்க்கும் சக்தி உள்ள திரஷ்டாவின் பெயர் சக்ஷு, சஷ்ட என்று பார்ப்பவன் த்ரஷ்டா, மேலும் ச்ருணோதி (கேட்பது) என்பதால் ஸ்ரோத்தரம் என்ற பெயர் உடையதாகிறது. (“चेष्टे इति चक्षुः”“श्रृणोति इति श्रोत्रम्”) என்ற வ்யுத்பத்தியினால் அறியப்படுகிறது).

“प्राणन्नेव प्राणः” (ப்ராணன்னேவ ப்ராண:)“वदन्वाक्” (வதன்வாக்) இவைகளினால் கிரியா சக்தியின் உத்பவம் (உண்டானது) காண்பிக்கப்பட்டதாகிறது.“पश्यंश्चक्षुः” (பச்யன் சக்ஷு:)“श्रृण्वञ्श्रोत्रम्” (ƒருண்வன்ச்ரோத்ரம்:) இவை இரண்டினால் ஞானசக்திக்கு நாமரூபம் விஷயமாய் இருப்பதால் விக்ஞான சக்தியின் உத்பவம் காட்டப்பட்டது. ச்ரோத்திரம், கண் ஆகிய இரண்டும் விக்ஞானத்திற்கு சாதனம், விக்ஞானம் நாமரூப சாதனம். நாம ரூபத்தைக் காட்டிலும் வ்யதிரிக்தமான (வேறான) விக்ஞேயம் இல்லை. அவைகளை அறிவதற்கு சக்ஷு, ச்ரோத்திரமே (கண், காது) கரணமாகும்.

நாமரூபத்தினால் சாத்தியமாகிற கிரியையானது பிராணனை ஆஸ்ரயிக்கின்றது. மேலும் அந்த பிராணனை ஆஸ்ரயித்த கிரியையின் அபிவியக்திக்கு (வெளிப்பாட்டிற்கு) “வாக்” சாதனம் ஆகும். இவ்வாறே பாணி, பாதம், பாயு, உபஸ்தம் ஆகிய கர்மேந்திரியங்கள் ஆகும். “வாக்” இவை எல்லாவற்றிற்கும் உபலக்ஷணமாகும். இவை எல்லாம் வ்யாக்ருதமான ஜகத் ஆகும்.“त्रयं वा इदं नाम रूपं कर्म” (த்ரயம் வா இதம் நாம ரூபம் கர்ம) என்று இனி கூறப்படுகிறது.

“मन्वानो मनो मनुत इति” (மன்வானோ மனோ மனுத) என்ற வ்யுத்பத்தியினால் மனனம் செய்வதால் அதன் பெயர் மனம் என்று ஆயிற்று. மனம் ஞானசக்தியை வெளிப்படுத்துவதில் சாதாரண சாதனம் ஆகும். ஏன் எனில் இதனால் ஆத்மா மனனம் செய்கிறது. புருஷனே கர்த்தா ஆவதால் மனனம் செய்வது “மனம்” என்று கூறப்படுகிறது.

அந்த பிராணன் முதலிய இவைகள் கர்மநாமங்கள், அதாவது கர்மங்களினால் உண்டானதால் கர்மநாமாக்கள். வஸ்துமாத்திர விஷயம் செய்வது அல்ல. ஆகையால் பூர்ணமான ஆத்மவஸ்துவை விஷயம் செய்யக்கூடியது அல்ல. இவைகள் இவ்வாறு ஆத்மா பிராணன் (மூச்சுவிடுதல்) முதலிய கிரியையினால் அந்த அந்த கிரியையினால் உண்டான பிராணன் முதலிய நாமரூபங்களால் வியக்தமானா(வெளிப்பட்ட)லும், (பூரணமாய் பிரகாசிக்காது). எந்த அது அந்த பிராணன் முதலிய கிரியா சமுதாயத்தால் ஒவ்வொன்றும் பிராணன், கண் என்றும் அல்லது சேர்ந்தோ (விசிஷ்டமாய்) உள்ள ஆத்மாவை உபசம்ஹாரம் (நீக்காமல்)செய்யாமல் மனதால் இது ஆத்மா என்று உபாசிப்பவன் பிரஹ்மத்தை அறியமாட்டான். எதனால்? எதனால் எனில் இந்த பிராணாதி சமுதாயத்துடன் கூடிய ஆத்மா பூரணமற்றதால் அறியமுடியாது. ஆகையால் ஒவ்வொன்றும் விசேஷணத்துடன் கூடியதாய் மற்ற தர்மங்களை நீக்கக் கூடாததாய் இருக்கிறது. இவ்வாறு இருக்கும்பொழுது பார்க்கிறேன், கேட்கிறேன், ஸ்பர்சிக்கிறேன் என்று ஸ்வபாவ விருத்தியுடன் அறிகிறான், அப்பொழுது அதை சாக்ஷாத் பிரஹ்மஸ்வரூபமாய் சம்பூர்ண ஆத்மாவை அறிவதில்லை.

(நிருபாதிக ஆத்ம உபாசனையே பூர்ணத்துவம் ஆகும்) அனுவாதம்-எவ்வாறு பார்த்து அறிவது? இதற்குக்கூறுகிறார்- ஆத்மா என்றே அறியவேண்டும். ஆத்மா என்று முன்பு கூறப்பட்ட பிராணன் முதலிய விசேஷணங்களுடன் கூடியது எதுவோ அதை (அந்த ஆத்மா) வ்யாபிப்பதால் ஆத்மா என்று கூறப்படுகிறது. அவ்வாறே அந்த ஆத்மா எல்லா விசேஷணங்களையும் நீக்கி ஸம்பூர்ணமாகிறது. பிராணன் முதலிய உபாதி விசேஷ கிரியையினால் உண்டான விசேஷணங்களை வியாபிக்கிறது. அவ்வாறு இனி இந்த சுருதி கூறப்போகிறது.“ध्यायतीव लेलायतीव”(த்யாதீவ லேலாயதீவ) என்று. ஆகையால் ஆத்மா என்றே உபாசிக்க வேண்டும்.

(இவ்வாறு தன்னுடைய வாஸ்தவிக ரூபத்தால் கிரஹிக்கும் பொழுது சம்பூர்ணமாகிறது. எதனால் சம்பூர்ணம்? என்ற சங்கைக்கு சுருதி கூறுகின்றது- எதனால் இந்த நிருபாதிக ஆத்மாவிடத்தில் ஜலத்தில் இருந்த சூரிய பிரதிபிம்பபேதம் சூரியனிடத்தில் ஒன்றாகின்றதோ அவ்வாறு முற்கூறிய ப்ராணன் முதலிய கர்மத்தால் உண்டான நாமங்களால் கூறும்பொழுது ப்ராணன் முதலிய உபாதிகளின் காரணமாகின்ற எல்லா விசேஷங்களும் ஒன்றாய் ஆவதால் அபின்னமாகிறது.

“आत्मेत्येवोपासीत” (ஆத்மேத் யேவோபாசீத) என்பதால் இது அபூர்வவிதியல்ல. ஏன் எனில் இந்த பக்ஷத்தில் ஸ்வத. சித்தமாய் இருப்பதால்“यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म” (யத்சாக்ஷாதபரோக்ஷாத்பிரஹ்மம்)“कतम आत्मेति योऽयं विज्ञानमयः” (கதம ஆத்மேதி யோயம் விக்ஞானமய:) இவை முதலியவைகளால் பிரதிபாதனம் செய்யும் சுருதிகளால் ஆத்மவிஷயக ஞானம் உண்டாகிறது. அங்கு ஆத்மஸ்வரூப விக்ஞானத்தால் தான் அந்த அநாத்மவிஷய அபிமான புத்தி அதாவது காரக முதலிய கிரியாபல அத்யாரோபரூபமான அவித்யா நீங்கும். அது நிவ்ருத்தி ஆவதால் காமம் முதலிய தோஷங்களும் சம்பவிக்காது. அநாத்ம சிந்தையும் சம்பவிக்காது. இதன் முடிவான பலன் என்னவெனில் ஆத்மசிந்தனமே உண்டாகிறது. ஆகையால் இந்த பக்ஷத்தில் ஆத்மா ஸ்வத: சித்தமாய் இருப்பதால் ஆத்மோபாஸனையின் விதானம் செய்ய வேண்டியதில்லை என்பது சித்திக்கின்றது.

சங்கை- இவ்வாறு இருக்கட்டும், ஆனால் ஆத்ம உபாசனத்தின் அடைவு நிலை அற்றதா? அல்லது நித்யமா? இவ்வாறு விசாரிக்கும்பொழுது இரண்டாய் இருப்பதால் இது அபூர்வ விதி ஆகும். ஏன்எனில் இங்கு ஞானம், உபாசனை ஆகிய இரண்டிற்கும் ஒரே அர்த்தமாவதால் ஸ்வத: சித்தம் என்பது பிராப்தமாகாது.“न स वेद” (ந ச வேத) என்ற வாக்கியத்தால் விக்ஞானத்தை கூறி,“आत्मत्येवोपासीत” என்று இவ்வாறு கூறியதால் வேத, (ஞானம்), உபாசனை ஆகிய சப்தங்களுக்கு ஒரே அர்த்த ஞானம் அறியப்படுகிறது.“अनेन ह्येतत्सर्वं वेद” (அநேன ஹியேதத்சர்வம் வேத) முதலிய சுருதிகளால் விக்ஞானமே உபாசனை என்று அறிகிறோம். மேலும் அதனை (உபாசனை) அடையமுடியாததால் இங்கு விதியே பொருந்தும். (ஏன்எனில் உபாசனை மானச கர்மா. ஆகையால் ஸ்வத: சித்தமாகாது. ஆகையால் விதியே அவசியமாகிறது.)

ஸ்வரூப அன்வாக்யத்தால் புருஷ ப்ரவ்ருத்தி ஏற்படுவது சம்பவிப்பதில்லை. ஆகையால் இது அபூர்வ விதியே ஆகும். கர்மமும் விதியும் சமமாய் இருப்பதாலும் ஆகும். எவ்வாறு“यजेत” (யஜேத),“जुहुयात्” (ஜுஹுயாத்) முதலியவைகளைப்போல் கர்மவிதியாகும். இதிலிருந்து“आत्मेत्येवोपासीत” (ஆத்மேத்யேவோபாசீத) “आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः” (ஆத்மா வா அரே திரஷ்டவ்யः) முதலியவைகளில் இருந்து ஆத்ம உபாசனா, விதிகளுக்கு விசேஷமானதாக அறிப்படவில்லை. மேலும் விக்ஞானம் மானச கிரியையாக ஆவதாலும் ஆகும். அவ்வாறே“यस्यै देवतायै हविर्गृहीतं स्यात्तां मनसा ध्यायेद्वषट् करिष्यन्” (யஸ்யை தேவதாயை ஹவிர்க்ருஹீதம் ஸ்யாத்தாம் மனஸா த்யாயேத்வஷட் கரிஷ்யன்) முதலிய மானச கிரியைகள் விதிக்கப்படுகிறது. அவ்வாறே“आत्मेत्येवोपासीत” (ஆத்மேத்யேவோபாசீத),“मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” (மன்தவ்யோ நிதித்யாஸிதவ்ய:) முதலியவை ஞானாத்மகமான கிரியையை தான் விதிக்கிறது. அவ்வாறே வேத உபாசனை சப்தங்களுக்கு ஒரே அர்த்தம் என்று கூறினோம்.

பாவனா அம்சம் மூன்றும் (பலம், கரணம், இதிகர்த்தவ்யதா ஆகியவை) சம்பவிப்பதால் விதி வாக்கியமேயாகும்- எவ்வாறு“यजेत” (யஜேத) என்ற பாவனையில்- எது, எதனால், எவ்வாறு என்ற பாவனை முதலியவை சம்பந்தப்பட்ட ஆப்ாங்க்ஷாக்களை நோக்கங்களை நிவிர்த்தி செய்வதற்காகவே மூன்று அம்சங்களும் காணப்படுகின்றனவோ அவ்வாறே உபாசீத (उपासीत உபாசனை செய்) என்பதிலும் இந்த பாவனையிலும் எதை உபாசிப்பது? எதனால் உபாசிப்பது? எவ்வாறு உபாசிப்பது? போன்ற கேள்விகள் எழும்பொழுது ஆத்மாவை உபாசனை செய், மனதால் செய், அவ்வாறே த்யாகம், பிரஹ்மச்சரியம், சமம், தமம், உபரதி, திதிக்ஷாதி ரூப இதி கர்தவ்யதா உடன் செய் ஆகியவைகளை சாஸ்திரமே மூன்று அம்சங்களைத் தெரிவிக்கின்றது. அவ்வாறே எல்லா தர்சபூர்ணமாசம் முதலிய பிரகரணத்திலும் விதியை உத்தேசித்தே உபயோகமாகின்றது. அவ்வாறே உபநிஷத்துக்களிலும் ஆத்ம உபாசனை பிரகரணத்தில் விதியை உத்தேசித்தே உபயோகமாகிறது.“नेति नेति” (நேதி நேதி)“अस्थूलम्” (அஸ்தூலம்)“एकमेवाद्वितीयम्” (ஏகமேவாஅத்விதீயம்)“अशनायाद्यतीतः” (அசனா-யாத்யதீத:) முதலிய வாக்கியங்களால் உபாசிக்க வேண்டிய ஆத்மஸ்வரூப விசேஷத்தை சமர்ப்பிக்கின்றது. அதன் பலன் மோக்ஷம் அதாவது அவித்யா நிவ்ருத்தி.

மற்றவர் இவ்வாறு வர்ணிக்கிறார்கள்- உபாசனையினால் ஆத்மவிஷயமான அந்ய விசிஷ்ட விக்ஞானத்தை பாவிக்கவேண்டும். அதனாலேயே அறியப்படுகிறது. அதுவே அவித்யா நிவ்ருத்தியும் ஆகும். வேத வாக்கால் உண்டாகும் ஆத்ம விஷயம் விக்ஞானம் அக்ஞானத்தை நிவ்ருத்திக்காது. இந்த விஷயத்தில் வேத வாக்கியங்கள் உள்ளன.“विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत” (விக்ஞாய பிரக்ஞாம் குர்வீத)“द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” (த்ரஷ்டவ்ய: ஸ்ரோதவ்யோ மன்தவ்யோ நிதித்யாசிதவ்ய:)“सोऽन्वेष्टव्यः स विजिज्ञासितव्यः” (சோ அன்வேஷ்டவ்ய: ச விஜிக்ஞாஸிதவ்ய:) என்பது முதலிய வாக்கியங்கள்.

ஸமாதானம்- அவ்வாறு அல்ல. ஏெனனில் அதற்கு வேறு அர்த்தம் இல்லை.“आत्मेत्येवोपासीत” என்பது அபூர்வ விதியல்ல. எதனால்? ஆத்மஸ்வரூபத்தைக் கூறுகிறது அநாத்ம நிஷேத வாக்கியங்களால் உண்டான விக்ஞானத்தைத் தவிர வேறு அர்த்தமான மானச கர்த்தவ்யமோ பாஹ்ய கர்த்தவ்யமோ கிடையாது. இதில் விதியினுடைய பலன் ஆனது எங்கு விதிவாக்கிய சிரவண மாத்திரத்தால் உண்டான விக்ஞானத்தைத்தவிர புருஷப் பிரவிர்த்தியும் காணப்படுகிறது. எவ்வாறு“दर्शपूर्णमासाभ्यां स्वर्गकामो यजेत” (தர்சபூர்ணமாசாப்யாம் ஸ்வர்க்ககாமோ யஜேத) என்பது முதலியவைகளில் உள்ளவாறு தர்ச பூர்ணமாச விதிவாக்கியத்தால் உண்டாகும் விக்ஞானம் மட்டுமே அனுஷ்டானம் அல்ல. அது அதிகாரி முதலியவைகளை அபேக்ஷித்து உண்டாகிறவைகள் ஆகும்.

“नेति नेति” என்பது முதலியவை ஆத்மாவை பிரதிபாதிக்கும் வாக்கியத்தால் உண்டாகும் விக்ஞானத்தைக்காட்டிலும் வேறான தர்ச பூர்ணமாசாதிகள் போல் புருஷ வியாபாரம் சம்பவிக்காது. அந்த வாக்கியத்தால் உண்டாகும் விக்ஞானம் எல்லா வியாபாரங்களின் நிவிர்த்திக்கு ஹேதுவாகிறது. ஆகையால் உதாசீன விக்ஞானம் ப்ரவ்ருத்தியை உண்டாக்காது. ஏெனனில் அபிரஹ்மம் மற்றும் அநாத்ம விக்ஞானத்தை நிவர்த்தி செய்வதால் ஆகும் என்பது“एकमेवाद्वितीयम्” (ஏகமேவ அத்விதீயம்)“तत्त्वमसि” (தத்துவமஸி) இவை முதலிய சுருதி வாக்கியங்களால் அறிகிறோம். அதன் நிவர்த்தியால் புருஷப்ரவ்ருத்திக்கு விரோதமானதால் ப்ரவ்ருத்தி உண்டாகாது.

பூர்வ- (சுருதி) வாக்கியத்தால் உண்டாகும் விக்ஞானத்தால் மாத்திரம் அப்பிரஹ்மம் அநாத்ம--- விக்ஞானம் நிவர்த்தி ஆகாது. எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல. ஏெனனில் அதைக்குறித்து“तत्त्वमसि” (தத்துவமஸி)“नेति नेति” (நேதி நேதி)“आत्मैवेदम्” (ஆத்மைவேதம்)“एकमेवाद्वितीयम्” (ஏகமேவாத்விதீயம்)“ब्रह्मैवेदममृतम्” (பிரஹ்மைவேதமம்ருதம்)“नान्यदतोऽस्ति द्रष्टृ” (நான்யதோஸ்தி த்ரஷ்ட்ரு) “तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि” (ததேவ பிரஹ்மம் த்வம் வித்தி) இவை முதலிய சுருதி வாக்கியங்களால் பிரதிபாதிக்கப்பட்டிருக்கிறது (கூறப்பட்டிருக்கிறது).

பூர்வ- த்ரஷ்டவ்ய விதிக்கு விஷயத்தை இவைகள் சமர்பிக்கின்றன எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல, ஏெனனில் அதற்கு வேறு அர்த்தம் இல்லாததால் என்று கூறப்பட்ட பதில் ஆகும். ஆத்ம வஸ்து ஸ்வரூபத்தை சமர்பிக்கின்ற வாக்யங்கள் ஆகிய“तत्त्वमसि” (தத்துவமஸி) முதலியவைகளால் சிரவண காலத்திலேயே அதனை தர்சனம் செய்வதால் பார்க்கவேண்டும் (தர்சனம் செய்யவேண்டும்) என்ற விதிக்கு வேறு அந்நிய அனுஷ்டானம் செய்ய வேண்டியதில்லை என்ற பதில் முன்பே கூறப்பட்டதாகும்.

பூர்வ- கேவலம் ஆத்ம ஸ்வரூபத்தின் விளக்கத்தினாலேயே விதியில்லாமல் ஆத்மஞானத்தில் புருஷன் ப்ரவர்த்திப்பது இல்லை எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல. ஏனெனில் ஆத்மவாதிக்கு வாக்கியத்தின் சிரவணத்தினாலேயே ஆத்ம ஞானம் உண்டாவதால். அங்கு உண்டாக்குவதற்கான கரணம் எது? அதை சிரவணம் செய்தபின்பும் (விதியில்லாமல்) ப்ரவ்ருத்திக்காது என்பது பொருந்தாது. ஏனெனில் அநவஸ்தா தோஷம் ஏற்படும். எவ்வாறு ஆத்மவாதி வாக்கியார்த்த சிரவணத்தில் வேறு விதியில்லாமல் ப்ரவ்ருத்திக்க முடியாதோ அவ்வாறே விதிவாக்கியார்த சிரவணத்திலும் வேறு விதியில்லாமல் ப்ரவிருத்திக்க முடியாததால் வேறு விதியை அபேக்ஷிக்க வேண்டியதாகும். அவ்வாறே அதன் அர்த்த சிரவணத்திலும் அனவஸ்தா தோஷம் உண்டாகும்.

பூர்வ- ச்ரவண ஞானத்தின் மாத்திரத்தாலேயே வாக்கியத்தால் உண்டான ஆத்மஞானத்தின் ஸ்மிருதியின் பிரவாஹத்திற்கு வேறு அர்த்தம் ஏற்படுமே?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல. அதன் அர்த்தம் (பொருள்) அடையப்படுவதால். எப்பொழுது ஆத்மாவை பிரதிபாதிக்கும் வாக்கிய சிரவணத்தால் ஆத்மவிஷயம் விக்ஞானம் உண்டாகிறதோ அப்பொழுது அதனால் உண்டான அந்த (ஆத்ம) விஷயமித்யா ஞானத்தை நிவர்த்தி செய்துதான் உண்டாகிறது. ஆத்மவிஷய மித்யாஞானத்தின் நிவ்ருத்தியினால் ஸ்வாபாவிக அநாத்மவஸ்துபேத விஷயங்களும், அதன் பிரபவங்களான ஸ்மிருதிகளும் (நினைவுகளும்) உண்டாகாது.

அநர்த்தத்துவமாய் இருப்பதால் ஆத்மா ஞானம் அடைந்திருக்கும் பொழுது, அநித்ய துக்கம், அசுத்தம் முதலிய அநேக தோஷமுடையதாயும் ஆத்மவஸ்துவைக் காட்டிலும் விலக்ஷணமாக இருப்பதாலும் அநர்த்த வஸ்துக்கள் பின்ன ஸ்வபாவம் உடையவைகளே ஆகும். ஆகையால் அநாத்ம விக்ஞான ஸ்மிருதிகளுக்கு ஆத்மாவை அறிய முடியாது. முடிவு என்னவெனில் ஆத்ம ஏகத்வ விக்ஞானஸ்மிருதி பிரவாஹத்திற்கு வேறு அர்த்தமாவதால் விதேயம் (விதி) பொருந்தாது. சோகம், மோஹம், பயம், ஆயாசம் முதலிய துக்கதோஷங்கள் அந்த ஆத்மவிக்ஞான ஸ்மிருதியினால் நிவர்த்தி ஆகின்றது. சோகமோஹாதி தோஷங்கள் விபரீத ஞானங்களால் உண்டானவை. அவ்வாறே“तत्र को मोहः” (தத்ர கோ மோஹ:”“विद्वान्न बिभेति कुतश्चन” “வித்வான்ந பிபேதி குதஸ்சன”“अभयं वै जनक प्राप्तोऽसि” “அபயம் வை ஜனக ப்ராப்தோஸி”“भिद्यते ह्य्दयग्रन्थिः” “பித்யதே ஹிருதயக்ரந்தி:” முதலிய சுருதிகள் பிரமாணமாகும்.

பூர்வ- நிரோதமானது (வேத வாக்கியத்தால் உண்டான ஆத்ம விக்ஞானத்தைக் காட்டிலும்) அர்த்தாந்தரம் ஆகும் எனில் அவ்வாறானாலும் சித்த விருத்தி நிரோதத்தின் வேதவாக்கியத்தால் உண்டான ஆத்ம விக்ஞானத்தால் அர்த்தாந்தரமாய் இருப்பதாலும், வேறு தந்திரங்களில் கர்த்தவ்யம் அறியப்படுவதாலும் விதேயத்துவம் (விதி) இருக்கலாமே எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு கூறுவது சரியல்ல. மோக்ஷம் சாதன ரூபமாய் காணப்படாததால். வேதாந்த சாஸ்திரங்களில் ஆத்ம விக்ஞானத்தைத்தவிர அன்ய (வேறு) புருஷார்த்த சாதனம் அறியப்படவில்லை.“आत्मनमेवावेत्” (ஆத்மானமேவாவேத்)“तस्मात्तत्सर्वमभवत्” (தஸ்மாத்தத்சர்வமபவத்)“ब्रह्मविदाप्नोति परम्” (பிரஹ்மவிதாப்னாதி பரம்)“स यो ह वै तत्परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति” ச யோ ஹ வை தத்பரமம் பிரஹ்மம் வேத பிரஹ்மைவ பவதி)“आचार्यवान्पुरुषो वेद” (ஆச்சாரியவான்புருஷோ வேத)“तस्य तावदेव चिरम्” (தஸ்ய தாவதேவ சிரம்),“अभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद” (அபயம் ஹி வை பிரஹ்ம பவதி ய ஏவம் வேத) இவை முதலிய நூ ற்றுக்கணக்கான சுருதிகளின் தாத்பர்யமாகும்.

(நிரோதத்திற்கு வேறு சாதனம் தேவையில்லை. ஆத்மவிக்ஞான அதன் ஸ்மிருதி பிரவாகத்தைத் தவிர சித்தவிருத்தி நிரோதத்திற்கு வேறு சாதனம் இல்லை. இது அறிந்து கூறப்படடது. பிரஹ்ம விக்ஞானத்தைத்தவிர வேறு மோக்ஷ சாதனம் அறியப்படவில்லை

(ஆத்ம விக்ஞானத்தில் ஆகாங்க்ஷா இல்லாத காரணத்தால் பாவனை அபாவமாகும். என்பவைகளில் எது கூறப்பட்டதோ அதாவது“किं” (எது)“केन” (எதனால்)“कथम्” (எவ்வாறு) என்ற பாவானா ஆகாங்க்ஷயைில் பலன், சாதனம், இதி கர்தவ்யம்(फलं, साधनम्, इति कर्तव्यता) முதலியவைகளில் எவ்வாறு ஆகாங்க்ஷை நிவர்த்தி ஆகிறதோ அவ்வாறு இங்கும் ஆத்மஞான விதியிலும் ஏற்படலாமே எனில் அது சரியல்ல.“एकमेवाद्वितीयम्” (ஏகமேவாத்விதீயம்)“तत्त्वमसि” (தத்வமஸி)“नेति नेति” (நேதி, நேதி)“अनन्तरमबाह्यम्” (அநந்தரமபாஹ்யம்)“अयमात्मा ब्रह्म” (அயமாத்மா பிரஹ்ம) முதலிய வாக்கியார்த்த விக்ஞான சமகாலத்திலேயே எல்லா ஆகாங்க்ஷகைளும் நீங்கிவிடுகின்றன. வாக்கியார்த்த விக்ஞானத்தில் விதி பிரவிர்த்திக்காது. விதி அந்தரத்தை (வேறு விதி) சேர்த்தால் அநவஸ்தா தோஷம் ஏற்படும் என்று முன்பே கூறப்பட்டது.“एकमेवाद्वितीयं ब्रह्म” (ஏகமேவாத்விதீயம் பிரஹ்ம) முதலிய வாக்கியங்களில் விதிப்பிரயோகம் காணப்படவில்லை. ஆத்மஸ்வரூபத்தின் அனுவாத (விளக்கம்) மாத்திரமேயாகும்.

பூர்வ- வஸ்து ஸ்வரூப அன்வாக்யான மாத்திரத்தால் அப்பிரமாணமாகுமே எனில், அவ்வாறு ஆனாலும், எவ்வாறு எனில்“सोऽरोदीद्यदरोदीत्त-द्रुद्रस्य रूद्रत्वम्” (சோ அரோதித்யதரோதீத்-தத்ருத்ரஸ்ய ருத்ரத்துவம்) என்பது முதலியவைகளில் வஸ்து ஸ்வரூபம் அன்வாக்யான மாத்திரத்தால் அப்ரமாண்யம். அவ்வாறு ஆத்மார்த்த வாக்கியங்களுக்கும் எனில்?

சித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல. ஏெனனில் அந்த அர்த்தவாத வாக்கியங்களுடன் ஆத்மார்த்த வாக்யங்களுக்கு விசேஷத்தன்மை உள்ளது. வஸ்து, கிரியா ஆகியவற்றின் அனுவாதங்கள் பிரமாணத்திற்கோ, அப்ரமாணத்திற்கோ காரணம் அல்ல. நிச்சயமான பலனை உடைய விக்ஞானத்தை உண்டுபண்ணும். அந்த வாக்கியம் எங்கு உள்ளதோ அது பிராமாணிக வாக்கியம் ஆகும். அது இல்லாததில் அப்ராமாண்ய வாக்கியங்கள் ஆகும்.

ஹே! நாங்கள் உங்களிடம் மேலும் கேட்கவேண்டும். ஆத்ம ஸ்வரூபத்தை நிரூபணம் செய்யும் வாக்கியங்கள் பலனைப் போன்று நிச்சயமான விக்ஞானத்தை உண்டுபண்ணுகின்றதா? இல்லையா? உண்டுபண்ணுவதால் அது எவ்வாறு அப்ராமாண்யம் ஆகும்? அவித்யா சோக மோஹமயம் முதலிய சம்சார பீஜதோஷ நிவர்த்தியாகிய விக்ஞான பலனை நீ பார்க்கவில்லையா? கேட்கவில்லையா?“तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः” (தத்ர கோ மோஹ: க: சோக: ஏகத்துமனுபஷ்யத:)“मन्त्रविदेवास्मिनात्मवित्सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयतु” (மந்த்ர விதேவாஸ்மிநஆத்மவித்சோஅஹம் பகவ: சோசாமி தம் மா பகவாஞ்ச்சோகஸ்ய பாரம் தாரயது) இவை முதலிய நூ ற்றுக்கணக்கான சுருதிவாக்கியங்கள் இவ்வாறு இருக்கும்பொழுது, இந்த வாக்கியங்களில் இவ்வாறு நிச்சயமான பலனுடன் கூடிய விக்ஞானம் இருக்கின்றதா என்ன? அதற்கு அப்ராமாண்யத்தால் பலனும் நிச்சயமான விக்ஞானமும் உண்டாக்கும் வாக்யங்கள் ஏன் அப்ரமாணமாக ஆகக்கூடாது? அதை அவ்வாறு அப்ரமாணமாய் கருதினால் தர்சபூர்ணமாச முதலிய விஷயங்களின் வாக்கியங்களில் எவ்வாறு விசுவாசம் உண்டாகும்?

பூர்வ- தர்சபூர்ணமாசம் முதலிய வாக்கியங்கள் புருஷப்ரவ்ருத்தி விக்ஞானத்தை உண்டுபண்ணுவதால் பிராமாண்யம் ஆகும். ஆத்ம விக்ஞான வாக்கியங்களில் அது இல்லை.

ஸித்தாந்தீ- சரிதான், ஆனால் இது ஒரு தோஷம் இல்லை. ஆத்ம விக்ஞான விஷயமான வாக்கியங்களிலும் கூட பிராமாண்யத்திற்கு வேண்டிய காரணம் இருக்கின்றது. பிரமாண்ய காரணம் முன்பு கூறப்பட்டதே, வேறு இல்லை. எல்லா விதமான ப்ரவ்ருத்தியின் பீஜ நிரோதமே இதன் பலன். இவ்வாறான விக்ஞானத்தை உண்டுபண்ணும் ஆத்மபிரதிபாதக வாக்கியங்கள் பூஷணமாகும். அவை அந்த அப்ராமாண்யத்திற்குக் காரணமாகாது.

இதைத்தவிர எது கூறப்பட்டதோ“विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत” (விக்ஞாய பிரக்ஞாம் குர்வீத) முதலிய வசனங்களால் வாக்யார்த்த விக்ஞானத்தை காட்டிலும் வேறான உபாசனா அர்த்தத்தை உடையது என்பது சத்தியம், ஆனால் அது அபூர்வ விதியாகாது. ஆனால் ஒரு பக்ஷத்தில் அடையப்படுகின்ற உபாசனையின் நியமத்தின் பொருட்டாகும்.

பூர்வ- ஆனால் எவ்வாறு மறுபடியும் உபாசனைக்கு ஒரு பக்ஷம் ஏற்படுகிறது.? அதாவது முன்கூறியபடி ஆத்ம ஞானத்தால் அநாத்ம சித்தனையின் நிவ்ருத்தியை அடைந்ததின் முடிவில் ஆத்ம விக்ஞான ஸ்மிருதி ப்ரவாஹமானது நித்யம் என்று சித்திக்கிறது.

ஸித்தாந்தீ- சரிதான். அவ்வாறு இருந்தாலும் சரீர ஆரம்பத்திற்கான கர்மம் நியதபலனாக இருப்பதால் சம்யக்ஞானம் அடைந்தாலும் அவசியம் ஏற்படக்கூடிய ப்ரவ்ருத்தியானது வாக், மனம், சரீரம் முதலியவைகளில் கர்மங்களால் அடைந்த வ்ருத்தியானது வில்லில் இருந்து விடப்பட்ட அம்புபோல் மிகுந்த வலிமை உடையது. ஆகையால் இந்த சந்தர்ப்பத்தில் (பக்ஷத்தில்) ஞானப்ரவ்ருத்தியானது மிகக்கடினம். ஆகையால் தியாகம், வைராக்கியம் முதலிய சாதனபலனை அவலம்பித்து ஆத்மவிக்ஞானஸ்மிருதி ப்ரவாஹத்தை நியமனம் செய்யவேண்டியதாகிறது. அதனால் அபூர்வ விதியால் செய்யத்தகுந்ததல்ல என்பது முன்பே கூறப்பட்டது. ஆகையால் ப்ராப்தியான விக்ஞானஸ்மிருதி சந்தானநியமவிதி அர்த்தங்கள் குறிக்கும்,“विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत” ஆகிய வாக்கியங்களாகும். ஏனெனில் இதற்கு வேறு அர்த்தம் கொள்ளுதல் சம்பவிக்காது.

பூர்வ- ஆனால் இது அநாத்மஉபாசனம் எவ்வாறு“प्रियमित्येतदुपासीत” (ப்ரியமித்யேததுபாசீத) முதலிய வாக்கியங்களில் “इति” (இதி-இவ்வாறு) என்ற சப்தப் பிரயோகத்தால் ப்ரியம் முதலிய குணங்களையே உபாசிக்க வேண்டுயவதில்லையா? வேறு என்ன? பிரியம் முதலிய குணங்களைப்போல் ப்ராணன் முதலியவைகளை உபாசிக்க வேண்டும். அவ்வாறே இங்கும்“इति” என்ற சொல் ஆத்மசப்தத்திற்கு பின் ப்ரயோகம் செய்யப்பட்டுள்ளதால் ஆத்மாவிற்கு சமமான குணமுடைய அநாத்ம வஸ்துக்களும் உபாசனைக்குரியதே என்று அறியப்படுகிறது.

ஆத்மாவின் உபாயத்துவத்தைக் கூறும் வாக்கியத்திற்கு விலக்ஷணமாய் இருப்பதால் இந்த வாக்கியம் அநாத்ம உபாஸனா சம்பந்தம் உடையது ஆகும். இனி சுருதி கூறப்போகிறது-“आत्मानमेव लोकमुपासीत” (ஸ்ருதி ஆத்மானமேவ லோகமுபாசீத) என்று, அங்கு அந்த வாக்கியத்தில் ஆத்மாவையே உபாயத்துவமாக அபிப்ராயமாகும். ஏனெனில் இந்த ஆத்ம பதத்தில் த்விதீயம் கேள்விப்பட்டதால் ஆத்மாவே என்பதாகும். இங்கு இரண்டாவது இல்லை என்பது சுருதியினால் அறிகிறோம். “इति” என்று ஆத்மபதத்திற்குப் பின் வருகிறது.“आत्मेन्येवोपासीत” (ஆத்மேவோபாசீத) என்று. ஆகையால் அது ஆத்மா உபாசனை அல்ல. ஆத்மா குணம் போன்று வேறான அநாத்மாவே உபாசிக்க வேண்டும் என தெரிகிறது.

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல. வாக்கியத்தின் ஆத்மாவையே உபாசிக்க வேண்டும் என்று அறியப்படுகிறது. இந்த வாக்கியசேஷத்தின் முடிவில் ஆத்மாவையே உபாசிக்கவேண்டும் என்று தெரிகிறது-“तदेतत्पदनीयमस्य सर्वस्य यदयमात्मा” (ததேதத்பதநீயமஸ்ய சர்வஸ்ய யதயமாத்மா)“अन्तरतरं यदयमात्मा” (அந்தரதரம் யதயமாத்மா)“आत्मानमेवावेत्” (ஆத்மானமேவாவேத்) என்று.

பூர்வ- (சரீரத்தினுள்) பிரவேசம் செய்த ஆத்மாவின் தரிசனம் தடைப்பட்டதால் அதற்கு உபாசனைக்கு உரியது அல்ல என்று சித்திக்கிறதே எனில்? எந்த ஆத்மாவிற்கு பிரவேசம் கூறப்பட்டதோ அதனுடைய தரிசனத்தை மேல் வரும் வாக்கியம் தடை செய்கிறது-“तं न पश्यन्ति” என்று ஆத்மா உபாசிக்க வேண்டியதில்லை என்று சித்திக்கின்றதே எனில்?

ஸித்தாந்தீ- அவ்வாறு அல்ல. ஏனெனில் அதற்கு பூர்ணமற்ற தோஷம் உண்டாகும். ஆத்மாவை பார்க்கமுடியாது என்றது அதன் அபூர்ணத்வ ரூபதோஷத்தின் அபிப்ராயத்தாலேயன்றி அதன் உபாசனையை தடுக்கும் அபிப்ராயத்தால் அல்ல. ஏனெனில் ப்ராணனாதி கிரியா விசிஷ்டமானதால் அது விசேஷணமாய் இருக்கிறது. ஆத்மாவிற்கு உபாஸ்யத்துவம் அபிப்பிராயம் இல்லை எனில் பிராணன் முதலிய ஒவ்வொரு கிரியா விசிஷ்ட ஆத்மாவிற்கு பூர்ணத்தன்மை அற்றது என்ற வசனம் அர்த்தமற்றதாகிவிடும்,“अकृत्स्नो ह्येषोऽत एकैकेन भवति” (அக்ருத்ஸ்னோ ஹேஷோ அத ஏகைகேன பவதி) என்ற வசனமாகும். ஆகையால் ஒவ்வொரு கிரியையினால் விசிஷ்டமாகாத பூர்ண ஆத்மா உபாசிக்க வேண்டியதே என்று சித்தமாகிறது.

எதனால் ஆத்ம சப்தத்திற்கு“इतिपरः” (இதிபர) என்று பிரயோகம் எனில் ஆத்ம சப்த ப்ரத்யயங்களுக்கு ஆத்மதத்துவத்தின் பரமார்த்தமாய் (உண்மையாய்) அவிஷயத்துவத்தை ஞாபகப்படுவதற்காக ஆகும். வேறு வகையாய் ஆத்மாவை உபாசி என்று கூறியிருக்கலாம். அவ்வாறு எடுத்துக்கொண்டால் ஆத்மாவில் ஆத்ம சப்த பிரத்யயங்களின் விஷயத்தன்மை ஒப்புக்கொண்டதாகும். அது சரியாகாது. (அது அநிஷ்டம்) “नेति नेति” (நேதி நேதி)“विज्ञातारमरे केन विजानीयात्” (விக்ஞாதாரமரே கேன விஜாநீயாத்) “अविज्ञातं विज्ञातृ” (அவிக்ஞாதம் விக்ஞாத்ரு)“यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह” (யதோ வாசோ நிவர்த்தந்தே அப்ராப்ய மனஸா ஸஹ) இவை முதலிய சுருதிகளால் அறிகிறோம். மேலும் “आत्मनमेव लोकमुपासीत” (ஆத்மானமேவ லோகமுபாஸீ ¦த) என்று அந்த அநாத்ம உபாசனையை நிவர்த்தி செய்வதற்காகவே ப்ரவர்த்தித்திருப்பதால் வேறு விதமான வாக்கியம் அல்ல.

பூர்வ- பூர்ணமாய் அறியாததில் ஆத்மாவும், அநாத்மாவும் சமானமாய் இருப்பதால் அறியப்படவேண்டியதே ஆகும். அதனால் “आत्मेत्येवोपासीत” (ஆத்மேத்யேவோபாசீத) என்ற இந்த வாக்கியத்தின்படி ஆத்ம உபாசனையில் மட்டும் எதற்காக முயற்சி செய்து விச்வாசம் செய்யவேண்டும், ஏன் அநாத்ம உபாசனை கூறப்படவில்லை?

ஸித்தாந்தீ- இங்கு கூறப்படுகிறது- அந்த இந்த மேன்மையான ஆத்மாவையே அடையவேண்டும். மற்றவைகளை அல்ல (அநாத்மாக்களை அல்ல).“अस्य सर्वस्य” (அஸ்ய சர்வஸ்ய) என்பது நிச்சயமான அர்த்தத்திற்காக 6-ஆம் வேற்றுமை.अस्मिन् (இதில்) என்றதுसर्वस्मिन् (எல்லாவற்றிலும்) என்ற அர்த்ததிற்காக ஆகும். எது இந்த ஆத்மா, என்பது இந்த ஆத்ம தத்துவம் என்பதாகும்.

அதனால் என்ன, மற்றது (அநாத்மா) அறிய வேண்டியது இல்லையா? வேண்டியதில்லை, எனில்? அறிய வேண்டியதாய் இருந்தாலும் ஆத்மஞானத்தைத் தவிர வேறு ஒரு ஞானத்தையும் அபேக்ஷிக்காது. ஏன் அபேக்ஷிக்காது? எதனால் எனில் இந்த ஆத்ம ஞானத்தால்தான் அந்த அநாத்மாவினால் உண்டான மற்றவை எல்லாம் அந்த புருஷன் அறிகின்றான்.

பூர்வ- ஆனால் மற்ற பதார்த்தத்தின் ஞானத்தால் மற்றொன்றை அறிய முடியாது.

ஸித்தாந்தீ- இதன் நிராகரணம் முரசு முதலியவைகளை கயிற்றால் கட்டி அதன் சப்தத்தை நிராகாரிப்பதுபோல் கூறுகிறேன். ஆனால் அதை எவ்வாறு அடைவது என்பது கூறப்படுகிறது - எவ்வாறு உலகில் கால் அடியினால் (பதத்தால்) பசு முதலியவைகளின் கால் படிந்த இடம் பதம் எனப்படுகிறது. அந்த பதத்தை வைத்து நஷ்டமடைந்த பசுவை அடைய விருப்பப்பட்டு தேடி பசுவை அடைகிறான். அவ்வாறு ஆத்மாவை அடைந்தால் எல்லாம் அடைந்தவனாகின்றான் என்பது பொருள்.

பூர்வ- ஆத்மாவை அறிந்தால் மற்றவை எல்லாம் அறிந்ததாகுமே என்ற ஞானம் இருக்கும் பொழுது எவ்வாறு அதை அடைந்தபின் என்ற அர்த்தம் தோன்றுகிறதே எனில்?

ஸித்தாந்தீ-அவ்வாறு அல்ல, ஏன்எனில் ஞானம், லாபம் ஆகிய இரண்டிற்கும் ஒரே அர்த்தமாகும் என்று விளக்கப்பட்டுள்ளது. ஆத்மாவை அடையமுடியாததின் காரணம் அக்ஞானம். ஆகையால் ஞானமே ஆத்மாவின் லாபம் ஆகும். அநாத்ம லாபம் போல் அப்ராப்தத்தின் ப்ராப்தி லக்ஷணமுடையது அல்ல, ஆத்மலாபம். எங்கு ஆத்மா அநாத்மாவை அடையப்பட வேண்டியதாகிறதோ அங்கு ஆத்மா அடையப்பட்டது(लब्धा)ஆகும். அநாத்மா அடையப்படவேண்டியது(लब्धव्या) ஆகிறது. அது அப்ராப்த (அடையப்படாத) அதாவது உத்பாத்யம் முதலிய கிரியைகள் தடைபட்டதை காரக விசேஷங்களை உத்பாதனம் செய்வதால் (உண்டாக்குவதால்) கிரியா விசேஷங்களை உண்டாக்கி அடையவேண்டியது.

அந்த (அநாத்மலாபம்) மித்யா ஞானத்தினால் உண்டான காமக்ரியா ப்ரபாவத்தால் ஸ்வப்னத்தில் புத்திரன் முதலியவைகளை அடைவது போன்ற அப்ராப்தத்தின் பிராப்தி லக்ஷணமானதும் அநித்யமானதும் ஆகும். இந்த ஆத்மா அதைக்காட்டிலும் விபரீதமானது (வேறானது) ஆத்மதத்துவமாய் இருப்பதால் உத்பத்தி முதலிய கிரியைகளால் தடுக்கப்படவில்லை. நித்யப்ராப்த ஸ்வரூபமாத்திரமாய் இருந்தாலும் அவித்தையினால் மறைக்கப்பட்டுள்ளது. எவ்வாறு சுத்தியை (சிப்பியை) கிரஹிக்ககூடியதாய் இருந்தாலும் விபரீதமான ரஜத ஆபாசத்தால் விபரீதஞானம் மறைத்ததால் மாத்திரம் கிரஹிக்க முடியாததாய் இருக்கின்றது. அவ்வாறு கிரஹணம் ஞானமாத்திரமே. விபரீத ஞானத்தை நீக்குவதால் ஞானம் இவ்வாறு இங்கும் அவித்யை நீக்குதலே ஆத்மாவை அடைவதாகும் (லாபமாகும்) ஆகையால் அவித்யா நீக்கம்மாத்திரமே ஆத்மாவின் லாபமாகும். வேறு எவ்விதத்தாலும் ஆத்மாவை அடையமுடியாது. ஆகையால் ஆத்ம லாபத்திற்கு ஞானத்தைக்காட்டிலும் வேறு சாதனம் அர்த்தமற்றது என்று கூறுகிறோம். ஆகையால் சங்கை இன்றி ஞானம், லாபம் இரண்டும் ஒரே அர்த்தமுடையதே என்று விவரித்து கூறுகிறார்- ஞானத்தின் மேன்மையான உண்மையை எடுத்துக்கொண்டு லாபத்தை அடை (अनुविन्देत् इति)विन्दते (விந்ததே) என்பது லாபார்த்தமாகும்)

குணவிக்ஞானபலம் இப்பொழுது கூறப்படுகிறது- எவ்வாறு இந்த ஆத்மா நாம, ரூபத்தில் பிரவேசித்து பெயர் பெற்றதாய் (புகழ் பெற்றதாய்) ஆத்மா முதலிய நாம ரூபங்களுடன் ப்ராணன் முதலியவைகளுடன் சேர்ந்து ஸ்லோகம் அதாவது இஷ்ட ஜனங்களை அடைந்து என்று எவன் அறிகின்றானோ அவன் கீர்த்தியையும், ஸ்லோகத்தையும் அதாவது இஷ்ட ஜனங்களுடன் சேர்ந்து அடைகின்றான். அல்லது முன்பு கூறப்பட்ட வஸ்துவை எவன் அறிகிறானோ அந்த முமுக்ஷுக்களால் அபேக்ஷிக்கப்படும் கீர்த்தி சப்தமானது ஆத்ம ஐக்ய ஞானத்தையும் மற்றும் ஸ்லோக சப்தத்தினால் குறிக்கப்படும் அதன் பலனாகிய மோக்ஷத்தை அடைகின்றான். மோக்ஷத்தை அடைவதே முக்கியமான பலன்.

அ.கை- மற்றவைகளை ஏற்றுக்கொள்ளாமல் ஆத்மதத்துவத்தை மட்டும் ஏன் அறிய வேண்டியது ஆகிறது? இதைக் குறித்து சுருதி கூறுகிறது.