मूलमात्रम् · The Advaitabharati files do not have this passage yet; the Sanskrit is from Advaita Sharada, and there is no translation.
मन्त्रः ११மந்த்ர꞉ 11 / १४14
स यथा सर्वासामपां समुद्र एकायनमेवं सर्वेषां स्पर्शानां त्वगेकायनमेवं सर्वेषां गन्धानां नासिके एकायनमेवं सर्वेषां रसानां जिह्वैकायनमेवं सर्वेषां रूपाणां चक्षुरेकायनमेवं सर्वेषां शब्दानां श्रोत्रमेकायनमेवं सर्वेषां सङ्कल्पानां मन एकायनमेवं सर्वासां विद्यानां हृदयमेकायनमेवं सर्वेषां कर्मणां हस्तावेकायनमेवं सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनमेवं सर्वेषां विसर्गाणां पायुरेकायनमेवं सर्वेषामध्वनां पादावेकायनमेवं सर्वेषां वेदानां वागेकायनम् ॥ ११ ॥ஸ யதா2 ஸர்வாஸாமபாம் ஸமுத்3ர ஏகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் ஸ்பர்ஶாநாம் த்வகே3காயநமேவம் ஸர்வேஷாம் க3ந்தா4நாம் நாஸிகே ஏகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் ரஸாநாம் ஜிஹ்வைகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் ரூபாணாம் சக்ஷுரேகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் ஶப்3தா3நாம் ஶ்ரோத்ரமேகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் ஸங்கல்பாநாம் மந ஏகாயநமேவம் ஸர்வாஸாம் வித்3யாநாம் ஹ்ருத3யமேகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் கர்மணாம் ஹஸ்தாவேகாயநமேவம் ஸர்வேஷாமாநந்தா3நாமுபஸ்த2 ஏகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் விஸர்கா3ணாம் பாயுரேகாயநமேவம் ஸர்வேஷாமத்4வநாம் பாதா3வேகாயநமேவம் ஸர்வேஷாம் வேதா3நாம் வாகே3காயநம் ॥ 11 ॥
தமிழ்இம்மந்திரத்தின் தமிழ்ப் பொருள் மூலத்தில் இல்லை.
संस्कृतम्
தமிழ்
किञ्चान्यत् ; न केवलं स्थित्युत्पत्तिकालयोरेव प्रज्ञानव्यतिरेकेणाभावात् जगतो ब्रह्मत्वम् ; प्रलयकाले च ; जलबुद्बुदफेनादीनामिव सलिलव्यतिरेकेणाभावः, एवं प्रज्ञानव्यतिरेकेण तत्कार्याणां नामरूपकर्मणां तस्मिन्नेव लीयमानानामभावः ; तस्मात् एकमेव ब्रह्म प्रज्ञानघनम् एकरसं प्रतिपत्तव्यमित्यत आह । प्रलयप्रदर्शनाय दृष्टान्तः ; स इति दृष्टान्तः ; यथा येन प्रकारेण, सर्वासां नदीवापीतडागादिगतानामपाम् , समुद्रः अब्धिः एकायनम् , एकगमनम् एकप्रलयः अविभागप्राप्तिरित्यर्थः ; यथा अयं दृष्टान्तः, एवं सर्वेषां स्पर्शानां मृदुकर्कशकठिनपिच्छिलादीनां वायोरात्मभूतानां त्वक् एकायनम् , त्वगिति त्वग्विषयं स्पर्शसामान्यमात्रम् , तस्मिन्प्रविष्टाः स्पर्शविशेषाः — आप इव समुद्रम् — तद्व्यतिरेकेणाभावभूता भवन्ति ; तस्यैव हि ते संस्थानमात्रा आसन् । तथा तदपि स्पर्शसामान्यमात्रं त्वक्शब्दवाच्यं मनःसङ्कल्पे मनोविषयसामान्यमात्रे, त्वग्विषय इव स्पर्शविशेषाः, प्रविष्टं तद्व्यतिरेकेणाभावभूतं भवति ; एवं मनोविषयोऽपि बुद्धिविषयसामान्यमात्रे प्रविष्टः तद्व्यतिरेकेणाभावभूतो भवति ; विज्ञानमात्रमेव भूत्वा प्रज्ञानघने परे ब्रह्मणि आप इव समुद्रे प्रलीयते । एवं परम्पराक्रमेण शब्दादौ सह ग्राहकेण करणेन प्रलीने प्रज्ञानघने, उपाध्यभावात् सैन्धवघनवत् प्रज्ञानघनम् एकरसम् अनन्तम् अपारं निरन्तरं ब्रह्म व्यवतिष्ठते । तस्मात् आत्मैव एकमद्वयमिति प्रतिपत्तव्यम् । तथा सर्वेषां गन्धानां पृथिवीविशेषाणां नासिके घ्राणविषयसामान्यम् । तथा सर्वेषां रसानामब्विशेषाणां जिह्वेन्द्रियविषयसामान्यम् । तथा सर्वेषां रूपाणां तेजोविशेषाणां चक्षुः चक्षुर्विषयसामान्यम् । तथा शब्दानां श्रोत्रविषयसामान्यं पूर्ववत् । तथा श्रोत्रादिविषयसामान्यानां मनोविषयसामान्ये सङ्कल्पे ; मनोविषयसामान्यस्यापि बुद्धिविषयसामान्ये विज्ञानमात्रे ; विज्ञानमात्रं भूत्वा परस्मिन्प्रज्ञानघने प्रलीयते । तथा कर्मेन्द्रियाणां विषया वदनादानगमनविसर्गानन्दविशेषाः तत्तत्क्रियासामान्येष्वेव प्रविष्टा न विभागयोग्या भवन्ति, समुद्र इव अब्विशेषाः ; तानि च सामान्यानि प्राणमात्रम् ; प्राणश्च प्रज्ञानमात्रमेव — ‘यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वै प्रज्ञा स प्राणः’ (कौ. उ. ३ । ३) इति कौषीतकिनोऽधीयते । ननु सर्वत्र विषयस्यैव प्रलयोऽभिहितः, न तु करणस्य ; तत्र कोऽभिप्राय इति — बाढम् ; किन्तु विषयसमानजातीयं करणं मन्यते श्रुतिः, न तु जात्यन्तरम् ; विषयस्यैव स्वात्मग्राहकत्वेन संस्थानान्तरं करणं नाम — यथा रूपविशेषस्यैव संस्थानं प्रदीपः करणं सर्वरूपप्रकाशने, एवं सर्वविषयविशेषाणामेव स्वात्मविशेषप्रकाशकत्वेन संस्थानान्तराणि करणानि, प्रदीपवत् ; तस्मात् न करणानां पृथक्प्रलये यत्नः कार्यः ; विषयसामान्यात्मकत्वात् विषयप्रलयेनैव प्रलयः सिद्धो भवति करणानामिति ॥கிஞ்சாந்யத் ; ந கேவலம் ஸ்தி2த்யுத்பத்திகாலயோரேவ ப்ரஜ்ஞாநவ்யதிரேகேணாபா4வாத் ஜக3தோ ப்3ரஹ்மத்வம் ; ப்ரலயகாலே ச ; ஜலபு3த்3பு3த3பே2நாதீ3நாமிவ ஸலிலவ்யதிரேகேணாபா4வ꞉, ஏவம் ப்ரஜ்ஞாநவ்யதிரேகேண தத்கார்யாணாம் நாமரூபகர்மணாம் தஸ்மிந்நேவ லீயமாநாநாமபா4வ꞉ ; தஸ்மாத் ஏகமேவ ப்3ரஹ்ம ப்ரஜ்ஞாநக4நம் ஏகரஸம் ப்ரதிபத்தவ்யமித்யத ஆஹ । ப்ரலயப்ரத3ர்ஶநாய த்3ருஷ்டாந்த꞉ ; ஸ இதி த்3ருஷ்டாந்த꞉ ; யதா2 யேந ப்ரகாரேண, ஸர்வாஸாம் நதீ3வாபீதடா3கா3தி3க3தாநாமபாம் , ஸமுத்3ர꞉ அப்3தி4꞉ ஏகாயநம் , ஏகக3மநம் ஏகப்ரலய꞉ அவிபா4க3ப்ராப்திரித்யர்த2꞉ ; யதா2 அயம் த்3ருஷ்டாந்த꞉, ஏவம் ஸர்வேஷாம் ஸ்பர்ஶாநாம் ம்ருது3கர்கஶகடி2நபிச்சி2லாதீ3நாம் வாயோராத்மபூ4தாநாம் த்வக் ஏகாயநம் , த்வகி3தி த்வக்3விஷயம் ஸ்பர்ஶஸாமாந்யமாத்ரம் , தஸ்மிந்ப்ரவிஷ்டா꞉ ஸ்பர்ஶவிஶேஷா꞉ — ஆப இவ ஸமுத்3ரம் — தத்3வ்யதிரேகேணாபா4வபூ4தா ப4வந்தி ; தஸ்யைவ ஹி தே ஸம்ஸ்தா2நமாத்ரா ஆஸந் । ததா2 தத3பி ஸ்பர்ஶஸாமாந்யமாத்ரம் த்வக்ஶப்3த3வாச்யம் மந꞉ஸங்கல்பே மநோவிஷயஸாமாந்யமாத்ரே, த்வக்3விஷய இவ ஸ்பர்ஶவிஶேஷா꞉, ப்ரவிஷ்டம் தத்3வ்யதிரேகேணாபா4வபூ4தம் ப4வதி ; ஏவம் மநோவிஷயோ(அ)பி பு3த்3தி4விஷயஸாமாந்யமாத்ரே ப்ரவிஷ்ட꞉ தத்3வ்யதிரேகேணாபா4வபூ4தோ ப4வதி ; விஜ்ஞாநமாத்ரமேவ பூ4த்வா ப்ரஜ்ஞாநக4நே பரே ப்3ரஹ்மணி ஆப இவ ஸமுத்3ரே ப்ரலீயதே । ஏவம் பரம்பராக்ரமேண ஶப்3தா3தௌ3 ஸஹ க்3ராஹகேண கரணேந ப்ரலீநே ப்ரஜ்ஞாநக4நே, உபாத்4யபா4வாத் ஸைந்த4வக4நவத் ப்ரஜ்ஞாநக4நம் ஏகரஸம் அநந்தம் அபாரம் நிரந்தரம் ப்3ரஹ்ம வ்யவதிஷ்ட2தே । தஸ்மாத் ஆத்மைவ ஏகமத்3வயமிதி ப்ரதிபத்தவ்யம் । ததா2 ஸர்வேஷாம் க3ந்தா4நாம் ப்ருதி2வீவிஶேஷாணாம் நாஸிகே க்4ராணவிஷயஸாமாந்யம் । ததா2 ஸர்வேஷாம் ரஸாநாமப்3விஶேஷாணாம் ஜிஹ்வேந்த்3ரியவிஷயஸாமாந்யம் । ததா2 ஸர்வேஷாம் ரூபாணாம் தேஜோவிஶேஷாணாம் சக்ஷு꞉ சக்ஷுர்விஷயஸாமாந்யம் । ததா2 ஶப்3தா3நாம் ஶ்ரோத்ரவிஷயஸாமாந்யம் பூர்வவத் । ததா2 ஶ்ரோத்ராதி3விஷயஸாமாந்யாநாம் மநோவிஷயஸாமாந்யே ஸங்கல்பே ; மநோவிஷயஸாமாந்யஸ்யாபி பு3த்3தி4விஷயஸாமாந்யே விஜ்ஞாநமாத்ரே ; விஜ்ஞாநமாத்ரம் பூ4த்வா பரஸ்மிந்ப்ரஜ்ஞாநக4நே ப்ரலீயதே । ததா2 கர்மேந்த்3ரியாணாம் விஷயா வத3நாதா3நக3மநவிஸர்கா3நந்த3விஶேஷா꞉ தத்தத்க்ரியாஸாமாந்யேஷ்வேவ ப்ரவிஷ்டா ந விபா4க3யோக்3யா ப4வந்தி, ஸமுத்3ர இவ அப்3விஶேஷா꞉ ; தாநி ச ஸாமாந்யாநி ப்ராணமாத்ரம் ; ப்ராணஶ்ச ப்ரஜ்ஞாநமாத்ரமேவ — ‘யோ வை ப்ராண꞉ ஸா ப்ரஜ்ஞா யா வை ப்ரஜ்ஞா ஸ ப்ராண꞉’ (கௌ. உ. 3 । 3) இதி கௌஷீதகிநோ(அ)தீ4யதே । நநு ஸர்வத்ர விஷயஸ்யைவ ப்ரலயோ(அ)பி4ஹித꞉, ந து கரணஸ்ய ; தத்ர கோ(அ)பி4ப்ராய இதி — பா3ட4ம் ; கிந்து விஷயஸமாநஜாதீயம் கரணம் மந்யதே ஶ்ருதி꞉, ந து ஜாத்யந்தரம் ; விஷயஸ்யைவ ஸ்வாத்மக்3ராஹகத்வேந ஸம்ஸ்தா2நாந்தரம் கரணம் நாம — யதா2 ரூபவிஶேஷஸ்யைவ ஸம்ஸ்தா2நம் ப்ரதீ3ப꞉ கரணம் ஸர்வரூபப்ரகாஶநே, ஏவம் ஸர்வவிஷயவிஶேஷாணாமேவ ஸ்வாத்மவிஶேஷப்ரகாஶகத்வேந ஸம்ஸ்தா2நாந்தராணி கரணாநி, ப்ரதீ3பவத் ; தஸ்மாத் ந கரணாநாம் ப்ருத2க்ப்ரலயே யத்ந꞉ கார்ய꞉ ; விஷயஸாமாந்யாத்மகத்வாத் விஷயப்ரலயேநைவ ப்ரலய꞉ ஸித்3தோ4 ப4வதி கரணாநாமிதி ॥ இப்பகுதிக்கு மொழிபெயர்ப்பு இன்னும் இல்லை.