अवतरणिकाஅவதரணிகா · Śaṅkara leading into the śloka; the śloka follows.
संस्कृतम्
தமிழ்
बाह्यमासनमुक्तम् ; अधुना शरीरधारणं कथम् इत्युच्यते —பா3ஹ்யமாஸநமுக்தம் ; அது4நா ஶரீரதா4ரணம் கத2ம் இத்யுச்யதே —
வெளியில் ஆசனத்தைப் பற்றி கூறப்பட்டது. இப்பொழுது சரீரத்தை எவ்வாறு வைத்துக்கொள்ளவேண்டும் என்று கூறப் போகிறார்.
श्लोकः १३ஶ்லோக꞉ 13 / ४७47
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥ १३ ॥ஸமம் காயஶிரோக்3ரீவம் தா4ரயந்நசலம் ஸ்தி2ர꞉ ।
ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய நாஸிகாக்3ரம் ஸ்வம் தி3ஶஶ்சாநவலோகயந் ॥ 13 ॥
தமிழ்இம்மந்திரத்தின் தமிழ்ப் பொருள் மூலத்தில் இல்லை.
संस्कृतम्
தமிழ்
समं कायशिरोग्रीवं कायश्च शिरश्च ग्रीवा च कायशिरोग्रीवं तत् समं धारयन् अचलं च । समं धारयतः चलनं सम्भवति ; अतः विशिनष्टि — अचलमिति । स्थिरः स्थिरो भूत्वा इत्यर्थः ।ஸமம் காயஶிரோக்3ரீவம் காயஶ்ச ஶிரஶ்ச க்3ரீவா ச காயஶிரோக்3ரீவம் தத் ஸமம் தா4ரயந் அசலம் ச । ஸமம் தா4ரயத꞉ சலநம் ஸம்ப4வதி ; அத꞉ விஶிநஷ்டி — அசலமிதி । ஸ்தி2ர꞉ ஸ்தி2ரோ பூ4த்வா இத்யர்த2꞉ ।
स्वं नासिकाग्रं सम्प्रेक्ष्य सम्यक् प्रेक्षणं दर्शनं कृत्वेव ।ஸ்வம் நாஸிகாக்3ரம் ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய ஸம்யக் ப்ரேக்ஷணம் த3ர்ஶநம் க்ருத்வேவ ।
इति इवशब्दो लुप्तो द्रष्टव्यः । न हि स्वनासिकाग्रसम्प्रेक्षणमिह विधित्सितम् ।இதி இவஶப்3தோ3 லுப்தோ த்3ரஷ்டவ்ய꞉ । ந ஹி ஸ்வநாஸிகாக்3ரஸம்ப்ரேக்ஷணமிஹ விதி4த்ஸிதம் ।
किं तर्हि ? चक्षुषो दृष्टिसंनिपातः ।கிம் தர்ஹி ? சக்ஷுஷோ த்3ருஷ்டிஸம்நிபாத꞉ ।
स च अन्तःकरणसमाधानापेक्षो विवक्षितः । स्वनासिकाग्रसम्प्रेक्षणमेव चेत् विवक्षितम् , मनः तत्रैव समाधीयेत, नात्मनि ।ஸ ச அந்த꞉கரணஸமாதா4நாபேக்ஷோ விவக்ஷித꞉ । ஸ்வநாஸிகாக்3ரஸம்ப்ரேக்ஷணமேவ சேத் விவக்ஷிதம் , மந꞉ தத்ரைவ ஸமாதீ4யேத, நாத்மநி ।
आत्मनि हि मनसः समाधानं वक्ष्यति ‘आत्मसंस्थं मनः कृत्वा’ (भ. गी. ६ । २५) इति । तस्मात् इवशब्दलोपेन अक्ष्णोः दृष्टिसंनिपात एव ‘सम्प्रेक्ष्य’ इत्युच्यते ।ஆத்மநி ஹி மநஸ꞉ ஸமாதா4நம் வக்ஷ்யதி ‘ஆத்மஸம்ஸ்த2ம் மந꞉ க்ருத்வா’ (ப4. கீ3. 6 । 25) இதி । தஸ்மாத் இவஶப்3த3லோபேந அக்ஷ்ணோ꞉ த்3ருஷ்டிஸம்நிபாத ஏவ ‘ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய’ இத்யுச்யதே ।
दिशश्च अनवलोकयन् दिशां च अवलोकनमन्तराकुर्वन् इत्येतत् ॥ १३ ॥தி3ஶஶ்ச அநவலோகயந் தி3ஶாம் ச அவலோகநமந்தராகுர்வந் இத்யேதத் ॥ 13 ॥
உடம்பு தலை கழுத்து இவைகளை நேராக வைத்துக்கொண்டு அசையாமல் ஸ்திரமாக இருக்கவேண்டும் என்பது பொருள். நேராக இருந்தால் அசைவு ஏற்படும் என்பதால் அசையாமல் என்று விசேஷணம் கூறப்பட்டுள்ளது.
அவ்வாறே தன் மூக்கின் நுனியை அவன் நன்றாகப் பார்ப்பது போல் செய்து
இங்கு இவ என்ற சப்தமானது இருந்தும் இல்லாததாக கண்டு கொள்ளவேண்டும். ஏனெனில் தன்னுடைய மூக்கின் நுனி பாகத்தைப் பார்த்தல் என்பது இங்கு அபிப்பிராயம் அல்ல.
அப்பொழுது என்னவென்றால் கண்களால் பார்க்கப்படு கின்ற வெளிவிஷயங்களிலிருந்து திருப்புதல்.
அது அந்தக்கரணத்தினுடைய அமைதியைச் சார்ந்து உபதேசிக்கப்பட்டது. தன்னுடைய மூக்கின் நுனியையே பார்க்க வேண்டும் என்று உபதேசித்திருந்ததால் மனதானது அதிலேயே நிலைத்திருக்கும் ஆத்மாவில் அல்ல.
ஆத்மாவினிடத்தில் மனதை நிலைநிறுத்தவேண்டும் என்று கூறப்போகிறார் (ஆத்ம ஸம்ஸ்தம் மன: க்ருத்வா) என்று காண்பிக்கப் போகிறார். ஆகையால் இவ, சப்தமானது இல்லாது இருந்தால் மூக்கின் நுனியைப் பார்த்தல் என்று ஏற்பட்டுவிடும்.
இவ்வாறு திருஷ்ட்டியை (பார்த்தல்) மூக்கின் நுனியில் வைத்து அவ்வாறேமற்றதிசைகளில் பார்வையைத் திருப்பாமல் இருக்க வேண்டும் என்று