ब्रह्मसूत्रभाष्यम् १.२.१५

सूत्रम् १५ஸூத்ரம் 15 / ३२32

अन्तराधिकरणम्அந்தராதி⁴கரணம்

सुखविशिष्टाभिधानादेव च ॥ १५ ॥ஸுக²விஶிஷ்டாபி⁴தா⁴நாதே³வ ச ॥ 15 ॥

தமிழ்இம்மந்திரத்தின் தமிழ்ப் பொருள் மூலத்தில் இல்லை.

संस्कृतम्

தமிழ்

अपि च नैवात्र विवदितव्यम् — किं ब्रह्मास्मिन्वाक्येऽभिधीयते, न वेति । सुखविशिष्टाभिधानादेव ब्रह्मत्वं सिद्धम् । सुखविशिष्टं हि ब्रह्म यद्वाक्योपक्रमे प्रक्रान्तम्‘प्राणो ब्रह्म कं ब्रह्म खं ब्रह्म’ (छा. उ. ४ । १० । ४)इति, तदेवेहाभिहितम्; प्रकृतपरिग्रहस्य न्याय्यत्वात् ,‘आचार्यस्तु ते गतिं वक्ता’ (छा. उ. ४ । १४ । १)इति च गतिमात्राभिधानप्रतिज्ञानात् । कथं पुनर्वाक्योपक्रमे सुखविशिष्टं ब्रह्म विज्ञायत इति, उच्यते —‘प्राणो ब्रह्म कं ब्रह्म खं ब्रह्म’ (छा. उ. ४ । १० । ४)इत्येतदग्नीनां वचनं श्रुत्वोपकोसल उवाच — ‘विजानाम्यहं यत्प्राणो ब्रह्म, कं च तु खं च न विजानामि’ इति । तत्रेदं प्रतिवचनम् — ‘यद्वाव कं तदेव खं यदेव खं तदेव कम्’ इति । तत्र खंशब्दो भूताकाशे निरूढो लोके ।அபி ச நைவாத்ர விவதி³தவ்யம் — கிம் ப்³ரஹ்மாஸ்மிந்வாக்யே(அ)பி⁴தீ⁴யதே, ந வேதி । ஸுக²விஶிஷ்டாபி⁴தா⁴நாதே³வ ப்³ரஹ்மத்வம் ஸித்³த⁴ம் । ஸுக²விஶிஷ்டம் ஹி ப்³ரஹ்ம யத்³வாக்யோபக்ரமே ப்ரக்ராந்தம்‘ப்ராணோ ப்³ரஹ்ம கம் ப்³ரஹ்ம க²ம் ப்³ரஹ்ம’ (சா². உ. 4 । 10 । 4)இதி, ததே³வேஹாபி⁴ஹிதம்; ப்ரக்ருதபரிக்³ரஹஸ்ய ந்யாய்யத்வாத் ,‘ஆசார்யஸ்து தே க³திம் வக்தா’ (சா². உ. 4 । 14 । 1)இதி ச க³திமாத்ராபி⁴தா⁴நப்ரதிஜ்ஞாநாத் । கத²ம் புநர்வாக்யோபக்ரமே ஸுக²விஶிஷ்டம் ப்³ரஹ்ம விஜ்ஞாயத இதி, உச்யதே —‘ப்ராணோ ப்³ரஹ்ம கம் ப்³ரஹ்ம க²ம் ப்³ரஹ்ம’ (சா². உ. 4 । 10 । 4)இத்யேதத³க்³நீநாம் வசநம் ஶ்ருத்வோபகோஸல உவாச — ‘விஜாநாம்யஹம் யத்ப்ராணோ ப்³ரஹ்ம, கம் ச து க²ம் ச ந விஜாநாமி’ இதி । தத்ரேத³ம் ப்ரதிவசநம் — ‘யத்³வாவ கம் ததே³வ க²ம் யதே³வ க²ம் ததே³வ கம்’ இதி । தத்ர க²ம்ஶப்³தோ³ பூ⁴தாகாஶே நிரூடோ⁴ லோகே ।

यदि तस्य विशेषणत्वेन कंशब्दः सुखवाची नोपादीयेत, तथा सति केवले भूताकाशे ब्रह्मशब्दो नामादिष्विव प्रतीकाभिप्रायेण प्रयुक्त इति प्रतीतिः स्यात् । तथा कंशब्दस्य विषयेन्द्रियसम्पर्कजनिते सामये सुखे प्रसिद्धत्वात् , यदि तस्य खंशब्दो विशेषणत्वेन नोपादीयेत; लौकिकं सुखं ब्रह्मेति प्रतीतिः स्यात् । इतरेतरविशेषितौ तु कंखंशब्दौ सुखात्मकं ब्रह्म गमयतः । तत्र द्वितीये ब्रह्मशब्देऽनुपादीयमाने ‘कं खं ब्रह्म’ इत्येवोच्यमाने कंशब्दस्य विशेषणत्वेनैवोपयुक्तत्वात्सुखस्य गुणस्याध्येयत्वं स्यात् । तन्मा भूत् — इत्युभयोः कंखंशब्दयोर्ब्रह्मशब्दशिरस्त्वम् — ‘कं ब्रह्म खं ब्रह्म’ इति । इष्टं हि सुखस्यापि गुणस्य गुणिवद्ध्येयत्वम् । तदेवं वाक्योपक्रमे सुखविशिष्टं ब्रह्मोपदिष्टम् ।யதி³ தஸ்ய விஶேஷணத்வேந கம்ஶப்³த³꞉ ஸுக²வாசீ நோபாதீ³யேத, ததா² ஸதி கேவலே பூ⁴தாகாஶே ப்³ரஹ்மஶப்³தோ³ நாமாதி³ஷ்விவ ப்ரதீகாபி⁴ப்ராயேண ப்ரயுக்த இதி ப்ரதீதி꞉ ஸ்யாத் । ததா² கம்ஶப்³த³ஸ்ய விஷயேந்த்³ரியஸம்பர்கஜநிதே ஸாமயே ஸுகே² ப்ரஸித்³த⁴த்வாத் , யதி³ தஸ்ய க²ம்ஶப்³தோ³ விஶேஷணத்வேந நோபாதீ³யேத; லௌகிகம் ஸுக²ம் ப்³ரஹ்மேதி ப்ரதீதி꞉ ஸ்யாத் । இதரேதரவிஶேஷிதௌ து கம்க²ம்ஶப்³தௌ³ ஸுகா²த்மகம் ப்³ரஹ்ம க³மயத꞉ । தத்ர த்³விதீயே ப்³ரஹ்மஶப்³தே³(அ)நுபாதீ³யமாநே ‘கம் க²ம் ப்³ரஹ்ம’ இத்யேவோச்யமாநே கம்ஶப்³த³ஸ்ய விஶேஷணத்வேநைவோபயுக்தத்வாத்ஸுக²ஸ்ய கு³ணஸ்யாத்⁴யேயத்வம் ஸ்யாத் । தந்மா பூ⁴த் — இத்யுப⁴யோ꞉ கம்க²ம்ஶப்³த³யோர்ப்³ரஹ்மஶப்³த³ஶிரஸ்த்வம் — ‘கம் ப்³ரஹ்ம க²ம் ப்³ரஹ்ம’ இதி । இஷ்டம் ஹி ஸுக²ஸ்யாபி கு³ணஸ்ய கு³ணிவத்³த்⁴யேயத்வம் । ததே³வம் வாக்யோபக்ரமே ஸுக²விஶிஷ்டம் ப்³ரஹ்மோபதி³ஷ்டம் ।

प्रत्येकं च गार्हपत्यादयोऽग्नयः स्वं स्वं महिमानमुपदिश्य ‘एषा सोम्य तेऽस्मद्विद्यात्मविद्या च’ इत्युपसंहरन्तः पूर्वत्र ब्रह्म निर्दिष्टमिति ज्ञापयन्ति । ‘आचार्यस्तु ते गतिं वक्ता’ इति च गतिमात्राभिधानप्रतिज्ञानमर्थान्तरविवक्षां वारयति ।‘यथा पुष्करपलाश आपो न श्लिष्यन्त एवमेवंविदि पापं कर्म न श्लिष्यते’ (छा. उ. ४ । १४ । ३)इति चाक्षिस्थानं पुरुषं विजानतः पापेनानुपघातं ब्रुवन्नक्षिस्थानस्य पुरुषस्य ब्रह्मत्वं दर्शयति । तस्मात्प्रकृतस्यैव ब्रह्मणोऽक्षिस्थानतां संयद्वामत्वादिगुणतां चोक्त्वा अर्चिरादिकां तद्विदो गतिं वक्ष्यामीत्युपक्रमते —‘य एषोऽक्षिणि पुरुषो दृश्यत एष आत्मेति होवाच’ (छा. उ. ४ । १५ । १)इति ॥ १५ ॥ப்ரத்யேகம் ச கா³ர்ஹபத்யாத³யோ(அ)க்³நய꞉ ஸ்வம் ஸ்வம் மஹிமாநமுபதி³ஶ்ய ‘ஏஷா ஸோம்ய தே(அ)ஸ்மத்³வித்³யாத்மவித்³யா ச’ இத்யுபஸம்ஹரந்த꞉ பூர்வத்ர ப்³ரஹ்ம நிர்தி³ஷ்டமிதி ஜ்ஞாபயந்தி । ‘ஆசார்யஸ்து தே க³திம் வக்தா’ இதி ச க³திமாத்ராபி⁴தா⁴நப்ரதிஜ்ஞாநமர்தா²ந்தரவிவக்ஷாம் வாரயதி ।‘யதா² புஷ்கரபலாஶ ஆபோ ந ஶ்லிஷ்யந்த ஏவமேவம்விதி³ பாபம் கர்ம ந ஶ்லிஷ்யதே’ (சா². உ. 4 । 14 । 3)இதி சாக்ஷிஸ்தா²நம் புருஷம் விஜாநத꞉ பாபேநாநுபகா⁴தம் ப்³ருவந்நக்ஷிஸ்தா²நஸ்ய புருஷஸ்ய ப்³ரஹ்மத்வம் த³ர்ஶயதி । தஸ்மாத்ப்ரக்ருதஸ்யைவ ப்³ரஹ்மணோ(அ)க்ஷிஸ்தா²நதாம் ஸம்யத்³வாமத்வாதி³கு³ணதாம் சோக்த்வா அர்சிராதி³காம் தத்³விதோ³ க³திம் வக்ஷ்யாமீத்யுபக்ரமதே —‘ய ஏஷோ(அ)க்ஷிணி புருஷோ த்³ருஶ்யத ஏஷ ஆத்மேதி ஹோவாச’ (சா². உ. 4 । 15 । 1)இதி ॥ 15 ॥

மேலும் இந்த வாக்கியத்தில் பிரஹ்மம் சொல்லப்படுகிறதா இல்லையா என்று விவாதிக்க டமேயில்லை; ஸுகத்துடன் கூடியவர் என்று சொல்லியிருப்பதினாலேயே பிரஹ்மமாயிருப்பது ஸித்தம். வாக்கியத்தின் ஆரம்பத்தில் ‘பிராணன் பிரஹ்மம் கம் (ஸுகம்) பிரஹ்மம், கம் (ஆகாசம்) பிரஹ்மம்' என்று ஸுகத்துடன் கூடினதாக எந்த பிரஹ்மம் துவக்கப் பட்டதோ அதேயல்லவா இங்கே சொல்லப் பட்டிருக்கிறது? பிரகிருதத்தை எடுத்துக்கொள்வதே நியாயமாகுமாதலால். 'ஆசார்யர் உனக்கு கதியை சொல்லுவார்’ (சாந்.4-14-2) என்று கதிமாத்திரம் சொல்வது என்பதில் பிரதிக்ஞையிருப்பதாலும்.

வாக்கியத்தின் ஆரம்பத்தில் ஸுகத்துடன் கூடின பிரஹ்மம் என்று எப்படி அறியப்படுகிறது? என்றால் சொல்கிறோம். 'பிராணன் பிரஹ்மம், ஸுகம் பிரஹ்மம், ஆகாசம் பிரஹ்மம்' என்ற இந்த அக்னிகளுடைய வார்த்தையைக் கேட்டு, உபகோஸலர் 'பிராணன் எப்படி பிரஹ்மம் என்பதை அறிகிறேன். ஆனால் ஸுகமும் ஆகாசமும் என்பதை அறியவில்லை' என்று கேட்கிறார். அதற்கு ‘எது ஸுகமோ அதுவே ஆகாசம், எது ஆகாசமோ அதுவே ஸுகம்' என்ற இது பதில் வசனம். அங்கே கம் என்ற சப்தம் உலகத்தில் பூதாகாசத்தில் ரூடியாயிருக்கிறது.

அதற்கு விசேஷணமாக ஸுகத்தைச் சொல்கிற கம் என்ற சப்தம் சொல்லப்படாமலிருந்தால் நாமம் முதலியது களில் போல, வெறும் பூதாகாசத்தில் பிரதீகம் என்ற அபிப்பிராயத்துடன் பிரஹ்மம் என்ற சப்தம் பிரயோகம் செய்யப்பட்டிருக்கிறது என்ற எண்ணம் ஏற்படலாம். அப்படியே கம் என்ற சப்தம் விஷயங்களுக்கும் இந்திரியங்களுக்கும் உள்ள சேர்க்கையினால் ஏற்படுவதாய் தோஷமுள்ளதாயுள்ள ஸுகத்தில் பிரஸித்தமாயிருப்பதால் அதற்கு கம் என்ற சப்தம் விசே ஷணமாக எடுத்துக் கொள்ளவில்லையானால் உலகத்திலுள்ள ஸுகமே பிரஹ்மம் என்ற எண்ணம் ஏற்படலாம். ஒன்றுக்கொன்று விசேஷணமாயுடைய கம் கம் என்ற சப்தங்களோ ஸுகஸ்வரூபமாயுள்ள பிரஹ்மத்தை அறிவிக்கின்றன.

அங்கே இரண்டாவது பிரஹ்மம் என்ற சப்தம் இல்லையானால் 'கம் கம் பிரஹ்ம' என்று மாத்திரம் சொல்லப்படுமேயானால், கம் என்ற சப்தம் விசே ஷண மாகவே உபயோகிக்கப்பட்டதாய் ஆகிவிடுகிறபடியால், ஸுகத்திற்கு த்யானிக்கப்படும் தன்மையில்லாது போய்விடும்; அது ஏற்படக்கூடாதென்று, கம் கம் இரண்டு சப்தங்களுக்குமே 'கம் பிரஹ்ம, கம் பிரஹ்ம' என்று பிரஹ்ம சப்தத்தை மேலாலுள்ள தன்மை (கொடுக்கப் பட்டிருக்கிறது). குணமாயுள்ள ஸுகத்திற்கும் கூட, குணியைப்போல, தியானம் செய்யவேண்டிய தன்மை விரும்பப்படுகிறதல்லவா? ஆகையால் இவ்விதம் வாக்கியத்தின் ஆரம்பத்தில் ஸுகத்துடன் கூடின பிரஹ்மம் உபதேசிக்கப்பட்டிருக்கிறது.

கார்ஹபத்யம் முதலான அக்னிகள் தனித்தனியே தங்கள் தங்கள் மஹிமையை உபதேசித்துவிட்டு, 'ஹே ஸோம்ய, உனக்கு (சொன்ன) இது எங்கள் வித்யை, ஆத்ம வித்யையும் கூட' என்று முடிக்கிறவர்கள் முன்னால் பிரஹ்மம் காட்டப்பட்டதென்பதை ஞாபகப்படுத்துகின் றனர். ‘ஆசார்யரோ உனக்குக் கதியைச்சொல்வார்' என்று கதிமாத்திரத்தை சொல்வதை பிரதிக்ஞை செய்வது வேறு விஷயத்தைச் சொல்ல விருப்பமென்பதை மறுக்கிறது.

“எப்படி தாமரை இலையில் ஜலம் ஒட்டுகிற தில்லையோ, அப்படியே இவ்விதம் அறிபவனிடத்தில் பாபச்செயல் ஒட்டுவதில்லை” என்று கண்ணை ஸ்தான மாகவுடைய புருஷனை அறிபவனுக்கு பாபத்தினால் கெடுதலில்லை என்று சொல்லிக்கொண்டு கண்ணை ஸ்தானமாகவுடைய புருஷனுக்கு பிரஹ்மத்தன்மையைக் காட்டுகிறது.

ஆகையால் பிரகிருதமாயுள்ள பிரஹ்மத்திற்கே தான் கண்ணை ஸ்தானமாகவுடைய தன்மையையும், ஸம்யத் வாமத்தன்மை முதலான குணங்களோடு கூடி இருக்கும் தன்மையையும் சொல்லிவிட்டு, அதை அறிந்தவனுக்கு அர்ச்சிஸை முதலிலுடைய கதியை சொல்லுகிறேன் என்று எந்த இந்த புருஷன் கண்ணில் பார்க்கப்படுகிறாரோ இவர் ஆத்மா என்று சொன்னார் (சா. 4-15-1) என்று ஆரம்பிக்கிறது.