ब्रह्मसूत्रभाष्यम् ३.२.९

सूत्रम् ९ஸூத்ரம் 9 / ४१41

कर्मानुस्मृतिशब्दविध्यधिकरणम्கர்மாநுஸ்ம்ருதிஶப்³த³வித்⁴யதி⁴கரணம்

स एव तु कर्मानुस्मृतिशब्दविधिभ्यः ॥ ९ ॥ஸ ஏவ து கர்மாநுஸ்ம்ருதிஶப்³த³விதி⁴ப்⁴ய꞉ ॥ 9 ॥

यः कोऽप्यनियमेनात्र बुध्यते सुप्त एव वा ॥
उदबिन्दुरिवाशक्तेर्नियन्तुं कोऽपि बुध्यते ॥ ५ ॥
कर्माविद्यापरिच्छेदादुदबिन्दुविलक्षणः ॥
स एव बुध्यते शास्त्रात्तदुपाधेः पुनर्भवात् ॥ ६ ॥
--वैयासिकन्यायमालाய꞉ கோ(அ)ப்யநியமேநாத்ர பு³த்⁴யதே ஸுப்த ஏவ வா ॥
உத³பி³ந்து³ரிவாஶக்தேர்நியந்தும் கோ(அ)பி பு³த்⁴யதே ॥ 5 ॥
கர்மாவித்³யாபரிச்சே²தா³து³த³பி³ந்து³விலக்ஷண꞉ ॥
ஸ ஏவ பு³த்⁴யதே ஶாஸ்த்ராத்தது³பாதே⁴꞉ புநர்ப⁴வாத் ॥ 6 ॥
--வையாஸிகந்யாயமாலா

தமிழ்இங்கு நியமமன்னியில் யாரேனும் ஒருவன் விழித்துக் கொள்கிறானா, அல்லது தூங்கினவனேதானா? ஜலத்துளி போல, நியமனம் செய்ய முடியாததினால் யாரோதான் விழித் துக்கொள்கிறான்.

கர்மம், அவித்யை என்பவைகளால் துண்டுபட்டிருப் பதால், ஜலத்துளிக்கு வேறுபட்டவன். அவனுடைய உபாதி மறுபடியும் இருப்பதாலும், சாஸ்திரத்தினாலும், அவனேதான் விழித்துக் கொள்கிறான்.

संस्कृतम्

தமிழ்

तस्याः पुनः सत्सम्पत्तेः प्रतिबुध्यमानः किं य एव सत्सम्पन्नः स एव प्रतिबुध्यते, उत स वा अन्यो वा इति चिन्त्यते । तत्र प्राप्तं तावत् — अनियम इति । कुतः ? यदा हि जलराशौ कश्चिज्जलबिन्दुः प्रक्षिप्यते, जलराशिरेव स तदा भवति, पुनरुद्धरणे च स एव जलबिन्दुर्भवति इति दुःसम्पादम् — तद्वत् सुप्तः परेणैकत्वमापन्नः सम्प्रसीदतीति न स एव पुनरुत्थातुमर्हति; तस्मात् स एव ईश्वरो वा अन्यो वा जीवः प्रतिबुध्यते इति ॥தஸ்யா꞉ புந꞉ ஸத்ஸம்பத்தே꞉ ப்ரதிபு³த்⁴யமாந꞉ கிம் ய ஏவ ஸத்ஸம்பந்ந꞉ ஸ ஏவ ப்ரதிபு³த்⁴யதே, உத ஸ வா அந்யோ வா இதி சிந்த்யதே । தத்ர ப்ராப்தம் தாவத் — அநியம இதி । குத꞉ ? யதா³ ஹி ஜலராஶௌ கஶ்சிஜ்ஜலபி³ந்து³꞉ ப்ரக்ஷிப்யதே, ஜலராஶிரேவ ஸ ததா³ ப⁴வதி, புநருத்³த⁴ரணே ச ஸ ஏவ ஜலபி³ந்து³ர்ப⁴வதி இதி து³꞉ஸம்பாத³ம் — தத்³வத் ஸுப்த꞉ பரேணைகத்வமாபந்ந꞉ ஸம்ப்ரஸீத³தீதி ந ஸ ஏவ புநருத்தா²துமர்ஹதி; தஸ்மாத் ஸ ஏவ ஈஶ்வரோ வா அந்யோ வா ஜீவ꞉ ப்ரதிபு³த்⁴யதே இதி ॥

एवं प्राप्ते, इदमाह — स एव तु जीवः सुप्तः स्वास्थ्यं गतः पुनरुत्तिष्ठति, नान्यः । कस्मात् ? कर्मानुस्मृतिशब्दविधिभ्यः । विभज्य हेतुं दर्शयिष्यामि । कर्मशेषानुष्ठानदर्शनात्तावत्स एवोत्थातुमर्हति नान्यः । तथा हि — पूर्वेद्युरनुष्ठितस्य कर्मणः अपरेद्युः शेषमनुतिष्ठन्दृश्यते । न चान्येन सामिकृतस्य कर्मणः अन्यः शेषक्रियायां प्रवर्तितुमुत्सहते, अतिप्रसङ्गात् । तस्मादेक एव पूर्वेद्युरपरेद्युश्च एकस्य कर्मणः कर्तेति गम्यते ।ஏவம் ப்ராப்தே, இத³மாஹ — ஸ ஏவ து ஜீவ꞉ ஸுப்த꞉ ஸ்வாஸ்த்²யம் க³த꞉ புநருத்திஷ்ட²தி, நாந்ய꞉ । கஸ்மாத் ? கர்மாநுஸ்ம்ருதிஶப்³த³விதி⁴ப்⁴ய꞉ । விப⁴ஜ்ய ஹேதும் த³ர்ஶயிஷ்யாமி । கர்மஶேஷாநுஷ்டா²நத³ர்ஶநாத்தாவத்ஸ ஏவோத்தா²துமர்ஹதி நாந்ய꞉ । ததா² ஹி — பூர்வேத்³யுரநுஷ்டி²தஸ்ய கர்மண꞉ அபரேத்³யு꞉ ஶேஷமநுதிஷ்ட²ந்த்³ருஶ்யதே । ந சாந்யேந ஸாமிக்ருதஸ்ய கர்மண꞉ அந்ய꞉ ஶேஷக்ரியாயாம் ப்ரவர்திதுமுத்ஸஹதே, அதிப்ரஸங்கா³த் । தஸ்மாதே³க ஏவ பூர்வேத்³யுரபரேத்³யுஶ்ச ஏகஸ்ய கர்மண꞉ கர்தேதி க³ம்யதே ।

इतश्च स एवोत्तिष्ठति, यत्कारणम् अतीतेऽहनि अहमदोऽद्राक्षमिति पूर्वानुभूतस्य पश्चात्स्मरणम् अन्यस्योत्थाने नोपपद्यते । न ह्यन्यदृष्टम् अन्योऽनुस्मर्तुमर्हति । सोऽहमस्मीति च आत्मानुस्मरणमात्मान्तरोत्थाने नावकल्पते । शब्देभ्यश्च तस्यैवोत्थानमवगम्यते । तथा हि —‘पुनः प्रतिन्यायं प्रतियोन्याद्रवति बुद्धान्तायैव’ (बृ. उ. ४ । ३ । १६)‘इमाः सर्वाः प्रजा अहरहर्गच्छन्त्य एतं ब्रह्मलोकं न विन्दन्ति’ (छा. उ. ८ । ३ । २)‘त इह व्याघ्रो वा सिꣳहो वा वृको वा वराहो वा कीटो वा पतङ्गो वा दꣳशो वा मशको वा यद्यद्भवन्ति तदाभवन्ति’ (छा. उ. ६ । ९ । ३)इत्येवमादयः शब्दाः स्वापप्रबोधाधिकारपठिता न आत्मान्तरोत्थाने सामञ्जस्यम् ईयुः ।இதஶ்ச ஸ ஏவோத்திஷ்ட²தி, யத்காரணம் அதீதே(அ)ஹநி அஹமதோ³(அ)த்³ராக்ஷமிதி பூர்வாநுபூ⁴தஸ்ய பஶ்சாத்ஸ்மரணம் அந்யஸ்யோத்தா²நே நோபபத்³யதே । ந ஹ்யந்யத்³ருஷ்டம் அந்யோ(அ)நுஸ்மர்துமர்ஹதி । ஸோ(அ)ஹமஸ்மீதி ச ஆத்மாநுஸ்மரணமாத்மாந்தரோத்தா²நே நாவகல்பதே । ஶப்³தே³ப்⁴யஶ்ச தஸ்யைவோத்தா²நமவக³ம்யதே । ததா² ஹி —‘புந꞉ ப்ரதிந்யாயம் ப்ரதியோந்யாத்³ரவதி பு³த்³தா⁴ந்தாயைவ’ (ப்³ரு. உ. 4 । 3 । 16)‘இமா꞉ ஸர்வா꞉ ப்ரஜா அஹரஹர்க³ச்ச²ந்த்ய ஏதம் ப்³ரஹ்மலோகம் ந விந்த³ந்தி’ (சா². உ. 8 । 3 । 2)‘த இஹ வ்யாக்⁴ரோ வா ஸிꣳஹோ வா வ்ருகோ வா வராஹோ வா கீடோ வா பதங்கோ³ வா த³ꣳஶோ வா மஶகோ வா யத்³யத்³ப⁴வந்தி ததா³ப⁴வந்தி’ (சா². உ. 6 । 9 । 3)இத்யேவமாத³ய꞉ ஶப்³தா³꞉ ஸ்வாபப்ரபோ³தா⁴தி⁴காரபடி²தா ந ஆத்மாந்தரோத்தா²நே ஸாமஞ்ஜஸ்யம் ஈயு꞉ ।

कर्मविद्याविधिभ्यश्चैवमेवावगम्यते । अन्यथा हि कर्मविद्याविधयोऽनर्थकाः स्युः । अन्योत्थानपक्षे हि सुप्तमात्रो मुच्यत इत्यापद्येत । एवं चेत्स्यात् , वद किं कालान्तरफलेन कर्मणा विद्यया वा कृतं स्यात् ? अपि च अन्योत्थानपक्षे यदि तावच्छरीरान्तरे व्यवहरमाणो जीव उत्तिष्ठेत् , तत्रत्यव्यवहारलोपप्रसङ्गः स्यात् । अथ तत्र सुप्त उत्तिष्ठेत् , कल्पनानर्थक्यं स्यात् । यो हि यस्मिन् शरीरे सुप्तः सः तस्मिन् नोत्तिष्ठति, अन्यस्मिन् शरीरे सुप्तः अन्यस्मिन्नुत्तिष्ठतीति कोऽस्याम् कल्पनायां लाभः स्यात् ?கர்மவித்³யாவிதி⁴ப்⁴யஶ்சைவமேவாவக³ம்யதே । அந்யதா² ஹி கர்மவித்³யாவித⁴யோ(அ)நர்த²கா꞉ ஸ்யு꞉ । அந்யோத்தா²நபக்ஷே ஹி ஸுப்தமாத்ரோ முச்யத இத்யாபத்³யேத । ஏவம் சேத்ஸ்யாத் , வத³ கிம் காலாந்தரப²லேந கர்மணா வித்³யயா வா க்ருதம் ஸ்யாத் ? அபி ச அந்யோத்தா²நபக்ஷே யதி³ தாவச்ச²ரீராந்தரே வ்யவஹரமாணோ ஜீவ உத்திஷ்டே²த் , தத்ரத்யவ்யவஹாரலோபப்ரஸங்க³꞉ ஸ்யாத் । அத² தத்ர ஸுப்த உத்திஷ்டே²த் , கல்பநாநர்த²க்யம் ஸ்யாத் । யோ ஹி யஸ்மிந் ஶரீரே ஸுப்த꞉ ஸ꞉ தஸ்மிந் நோத்திஷ்ட²தி, அந்யஸ்மிந் ஶரீரே ஸுப்த꞉ அந்யஸ்மிந்நுத்திஷ்ட²தீதி கோ(அ)ஸ்யாம் கல்பநாயாம் லாப⁴꞉ ஸ்யாத் ?

अथ मुक्त उत्तिष्ठेत् , अन्तवान्मोक्ष आपद्येत । निवृत्ताविद्यस्य च पुनरुत्थानमनुपपन्नम् । एतेन ईश्वरस्योत्थानं प्रत्युक्तम् , नित्यनिवृत्ताविद्यत्वात् । अकृताभ्यागमकृतविप्रणाशौ च दुर्निवारावन्योत्थानपक्षे स्याताम् । तस्मात्स एवोत्तिष्ठति, नान्य इति ।அத² முக்த உத்திஷ்டே²த் , அந்தவாந்மோக்ஷ ஆபத்³யேத । நிவ்ருத்தாவித்³யஸ்ய ச புநருத்தா²நமநுபபந்நம் । ஏதேந ஈஶ்வரஸ்யோத்தா²நம் ப்ரத்யுக்தம் , நித்யநிவ்ருத்தாவித்³யத்வாத் । அக்ருதாப்⁴யாக³மக்ருதவிப்ரணாஶௌ ச து³ர்நிவாராவந்யோத்தா²நபக்ஷே ஸ்யாதாம் । தஸ்மாத்ஸ ஏவோத்திஷ்ட²தி, நாந்ய இதி ।

यत्पुनरुक्तम् — यथा जलराशौ प्रक्षिप्तो जलबिन्दुर्नोद्धर्तुं शक्यते, एवं सति सम्पन्नो जीवो नोत्पतितुमर्हतीति, तत्परिह्रियते — युक्तं तत्र विवेककारणाभावात् जलबिन्दोरनुद्धरणम् , इह तु विद्यते विवेककारणम् — कर्म च अविद्या च, इति वैषम्यम् । दृश्यते च दुर्विवेचनयोरप्यस्मज्जातीयैः क्षीरोदकयोः संसृष्टयोः हंसेन विवेचनम् ।யத்புநருக்தம் — யதா² ஜலராஶௌ ப்ரக்ஷிப்தோ ஜலபி³ந்து³ர்நோத்³த⁴ர்தும் ஶக்யதே, ஏவம் ஸதி ஸம்பந்நோ ஜீவோ நோத்பதிதுமர்ஹதீதி, தத்பரிஹ்ரியதே — யுக்தம் தத்ர விவேககாரணாபா⁴வாத் ஜலபி³ந்தோ³ரநுத்³த⁴ரணம் , இஹ து வித்³யதே விவேககாரணம் — கர்ம ச அவித்³யா ச, இதி வைஷம்யம் । த்³ருஶ்யதே ச து³ர்விவேசநயோரப்யஸ்மஜ்ஜாதீயை꞉ க்ஷீரோத³கயோ꞉ ஸம்ஸ்ருஷ்டயோ꞉ ஹம்ஸேந விவேசநம் ।

अपि च न जीवो नाम कश्चित्परस्मादन्यो विद्यते, यो जलबिन्दुरिव जलराशेः सतो विविच्येत । सदेव तु उपाधिसम्पर्काज्जीव इत्युपचर्यते इत्यसकृत्प्रपञ्चितम् । एवं सति यावदेकोपाधिगता बन्धानुवृत्तिः, तावदेकजीवव्यवहारः । उपाध्यन्तरगतायां तु बन्धानुवृत्तौ जीवान्तरव्यवहारः । स एवायमुपाधिः स्वापप्रबोधयोः बीजाङ्कुरन्यायेन — इत्यतः स एव जीवः प्रतिबुध्यत इति युक्तम् ॥ ९ ॥அபி ச ந ஜீவோ நாம கஶ்சித்பரஸ்மாத³ந்யோ வித்³யதே, யோ ஜலபி³ந்து³ரிவ ஜலராஶே꞉ ஸதோ விவிச்யேத । ஸதே³வ து உபாதி⁴ஸம்பர்காஜ்ஜீவ இத்யுபசர்யதே இத்யஸக்ருத்ப்ரபஞ்சிதம் । ஏவம் ஸதி யாவதே³கோபாதி⁴க³தா ப³ந்தா⁴நுவ்ருத்தி꞉, தாவதே³கஜீவவ்யவஹார꞉ । உபாத்⁴யந்தரக³தாயாம் து ப³ந்தா⁴நுவ்ருத்தௌ ஜீவாந்தரவ்யவஹார꞉ । ஸ ஏவாயமுபாதி⁴꞉ ஸ்வாபப்ரபோ³த⁴யோ꞉ பீ³ஜாங்குரந்யாயேந — இத்யத꞉ ஸ ஏவ ஜீவ꞉ ப்ரதிபு³த்⁴யத இதி யுக்தம் ॥ 9 ॥

(ஸுஷுப்தியில் எந்த ஜீவன் பிரஹ்மத்துடன் ஒன்றாகச் சேருகிறானோ அவனே ஜாக்ரத்தில் விழித்துக் கொள்கிறானா அல்லது எவனாவது ஒரு ஜீவனா என்று ஸந்தேஹம். எப்படி சொம்பிலுள்ள கங்கா தீர்த்தத்தின் ஒரு திவலையை கிணற்று ஜலத்துடன் சேர்த்துவிட்டால் அதே திவலையை கிணற்று ஜலத்திலிருந்து பிரித்து எடுக்க முடியாதோ, அதுபோல ஒரு ஜீவன் நல்ல தூக்கத்தில் பிரஹ்மத்துடன் ஒன்றுசேரும் பொழுது பல ஜீவர்கள் அங்கு ஒன்றுசேர்ந்திருப்பதால் தூங்கின அதே ஜீவன்தான் அந்த சரீரத்தில் விழித்துக் கொள்கிறான் என்று கூற முடியாது. ஆகையால் எவனாவது ஒருவன் விழித்துக் கொள்கிறான் என்று பூர்வபக்ஷம்.

கிணற்று ஜலத்துடன் ஒன்று சேர்ந்த கங்கா ஜலத்திவலையை தனியாக பிரித்தெடுப்பதற்கு வழி யில்லை. ஆனால் கங்காஜலம் நிறைந்த சொம்பை நன்றாக மூடி கிணற்றுக்குள் போட்டால் அந்த சொம்பை எடுக்கும் பொழுது கங்கா ஜலத்தையும் தனியாக எடுத்து விடலாம். இதேபோல கர்மா அவித்யை இவைகளால் சூழப்பட்டு ஜீவன் ஸுஷுப்தியில் பிரஹ்மத்துடன் ஒன்று சேருவதால் பிரிப்பதற்கு காரணமிருப்பதால் அதே ஜீவன்தான் விழித்துக் கொள்கிறான். முந்தின தினம் செய்துமுடிக் காமல் விட்டிருந்த காரியத்தை மறுநாள் தொடர்ந்து செய்வது அதே ஜீவன் விழித்துக் கொண்டால்தான் முடியும். மேலும் முந்தினதினம் பார்த்ததை நிறைவு கூர்வதும், அவனே நான் என்று நினைப்பதும், விழிப்பவன் வேறு ஜீவனானால் பொருந்தாது. புலி சரீரத்தில் உள்ள ஜீவன் தூங்கினால் புலி சரீரத்தில்தான் விழித்துக் கொள்கிறான் என்ற சுருதி இதையே கூறுகிறது.

தூங்கினவன் வேறு, விழித்துக் கொள்கிறவன் வேறு என்றிருந்தால் வேதத்தில் விதிக்கப்பட்ட கர்மாவுக்கும், உபாஸனத்திற்கும் பலனில்லாமல் போய்விடும். ஆகையால் தூங்குகிற ஜீவன்தான் விழித்துக்கொள்கிறான் என்று ஸித்தாந்தம்).

அந்த ஸத்வஸ்துவை அடைந்ததிலிருந்து விழித்துக்கொள்கிறவன் - எவன் ஸத்வஸ்துவை அடைந்தானோ அவனே விழித்துக்கொள்கிறானா? அல்லது அவனோ வேறு ஒருவனோ விழித்துக் கொள்கிறானா என்று சிந்திக்கப்படுகிறது.

பூர்வபக்ஷம்: அதில் நியமம் இல்லை என்று ஏற்படுகிறது. ஏன்? எப்பொழுது ஜலராசியில் ஒரு ஜலத்திவிலைவிடப்படுகிறதோ, அப்பொழுது அதுவும் ஜலராசியாகவே ஆகிவிடுகிறது; மறுபடியும் எடுக்கும் போது அதே ஜலபிந்துவாக இருக்கும் என்பது ஸாத்திய மில்லையே? அதுபோல தூங்குகிறவன் பரபிரஹ்மத்துடன் ஒன்றாயிருக்கும் தன்மையையடைந்து நன்கு தெளிந்து விடுவதால், மறுபடியும் அவனே எழுந்திருப்பது நியாய மாகாது. ஆகையால், அவனோ, ஈசுவரனோ, அல்லது வேறு ஒரு ஜீவனோ விழித்துக்கொள்கிறான், என்று.

ஸித்தாந்தம்: இவ்விதம் வரும்போது இதைச் சொல்கிறார். “அவனேதான்” தூங்கி தன் ஸ்தானத்திலி ருக்கும் தன்மையை அடைந்த ஜீவன்தான், மறுபடியும் எழுந்திருக்கிறான், வேறு யாருமில்லை ஏன்? "கர்மா, அனுஸ்மிருதி, சப்தம், விதி, இவைகளிலிருந்து” இந்தக் காரணத்தைப் பிரித்துக் காட்டுகிறேன்.

மீதி காரியத்தைச் செய்வது காண்பதால், அவனேதான் எழுந்திருப்பது நியாயம், வேறு ஜீவன் அல்ல. அப்படியே முந்தின நாளில் செய்யப்பட்ட கார்யத்தில் பாக்கியுள்ளதை மறுநாள் செய்கிறான் என்பது பார்க்கப்படுகிறது. வேறு ஒருவனால் பாதி செய்யப்பட்டி ருக்கும் காரியத்திலுள்ள பாக்கியை செய்வதில் வேறு ஒருவன் பிரவிருத்திப்பது நியாயமில்லை. அதிபிரஸங்கம் வருவதால்; ஆகையால் ஒருவனே தான் முந்தின நாளிலும் பிந்தின நாளிலும் ஒரு கர்மாவை செய்கிறவன் என்று தெரிகிறது.

முந்தின தினம் நான் அதைப்பார்த்தேன் என்று முன்னால் அனுபவித்ததற்குப்பின் நினைவு ஏற்படுவது, வேறொருவன் விழித்து எழுந்திருந்தால் பொருத்தமாகாது என்ற எந்த காரணமோ அதினாலும் அவனேதான் விழித்துக்கொள்கிறான். ஒருவன் பார்த்ததை வேறொருவன் ஸ்மரிக்க முடியாதல்லவா? “அவனே நான்” என்கிற தன்னைப்பற்றின ஸ்மரணமும் வேறு ஆத்மா எழுந்திருந் தால் பொருத்தமாகாது.

சப்தங்களிலிருந்தும் அவனுக்கேதான் எழுந்தி ருப்பது என்று தெரிகிறது, அப்படியே, "மறுபடியும் போன கிரமப்படி அந்தந்த இந்திரிய ஸ்தானத்திற்கு விழிப்பையே உத்தேசித்து ஓடிவருகின்றன” (பிருஹத்.IV;3-16), “எல்லா பிராணிகளும் பிரதி தினம் இந்த பிரஹ்மமாகிற லோகத்தை அடைகிறவர்கள் அறிவதில்லை" (சாந்.VIII;3-2), "அவர்கள் இங்கே வேங்கையோ, ஸிம்ஹமோ, சென்னாயோ, பன்றியோ, புழுவோ, விட்டில் பூச்சியோ, காட்டுஈயோ, கொசுவோ எது எதுவாக இருக்கிறதோ, அது அதுவாகவே ஏற்படுகிறது” (சாந்.VI;9-3) என்பது முதலான சப்தங்கள், தூங்கி விழிக்கிற பிரகரணத்தில் சொல்லப்பட்டிருப்பவைகள், வேறு ஆத்மா எழுந்திருப்ப தானால் பொருந்தாது.

கர்மா உபாஸனை இவைகளை சொல்லும் விதிகளிலிருந்தும் இவ்விதமே தான் அறியப்படுகிறது. வேறு விதமாய் இருந்தால் கர்மா உபாஸனை விதிகள் பலனற்றவைகளாக போய்விடுமல்லவா? வேறொருவன் எழுந்திருக்கிறான் என்ற பக்ஷத்தில், தூங்குவதினாலேயே முக்தியடைகிறான் என்றல்லவா ஏற்பட்டுவிடும்? அப்படி யிருந்தால், பின் காலத்தில் பலனைக் கொடுக்கும் கர்மா வினாலேயோ உபாஸனையினாலேயோ என்ன செய்ததாக ஆகும் சொல்லு.

மேலும் வேறொருவன் எழுந்திருக்கிறான் என்கிற பக்ஷத்தில், வேறொரு சரீரத்தில் வியவஹாரம் செய்து கொண்டு இருந்த ஜீவன் இங்கு எழுந்திருந்தால், அங்குள்ள வியவஹாரம் விட்டுப்போகும்படி ஏற்படும். அல்லது, அங்கே தூங்கினவன் எழுந்திருக்கிறான் என்றால் கற்பனை செய்வது அர்த்தமற்றது. எவன் எந்த சரீரத்தில் தூங்கினானோ அவன் அந்த சரீரத்தில் எழுந்திருப்ப தில்லை. வேறு சரீரத்தில் தூங்கினவன் மற்றொரு சரீரத்தில் எழுந்திருக்கிறான், என்ற இவ்வித கற்பனையில் என்ன லாபம்?

மேலும் முக்தியடைந்தவன் எழுந்தால், மோக்ஷம் முடிவு உள்ளதாக ஆகும். அவித்யை விலகினவனுக்கு மறுபடியும் எழுந்திருத்தல் பொருத்தமில்லை.

இதினால் ஈசுவரன் எழுந்திருக்கிறான் என்பது பதில் சொல்லப்பட்டுவிட்டது, எப்பொழுதுமே அவித்யை நிவிருத்தியானவராதலால்.

செய்யாததற்கு பலன் வருகிறது, செய்ததற்கு பலன் இல்லாமல் போய்விடுகிறது, என்ற தோஷங்களும், வேறொருவன் எழுந்திருக்கிறானென்ற பக்ஷத்தில் விலக்க முடியாததாக ஆகும்.

ஆகையால் அவனேதான் எழுந்திருக்கிறான், வேறு யாரும் இல்லை என்று

ஜலராசியில் விடப்பட்ட ஜலபிந்துவை மறுபடியும் எடுக்க எப்படி முடியாதோ, அப்படியே ஸத்வஸ்துவுடன் சேர்ந்து கொண்ட ஜீவன் வெளிவர முடியாது, என்று எது சொல்லப்பட்டதோ, அது பரிஹரிக்கப்படுகிறது; அங்கே பிரித்து எடுக்கக் காரணமில்லாததினால் ஜலபிந்துவை எடுக்க முடியாதது நியாயம், இங்கேயோ பிரித்தெடுக்கக் காரணமாக கர்மாவும், அவித்யையும் இருக்கிறது என்பதினால் வித்தியாஸம். மேலும் நம் போலுள்ள வர்களால் பிரித்தெடுக்க முடியாதபோதிலும், பாலும், ஜலமும் கலந்திருப்பதை ஹம்ஸத்தினால் பிரித்தெடுக்க முடிவது காணப்படுகிறது.

மேலும், ஜலராசியிலிருந்து ஜலபிந்து போல, ஸத்வஸ்துவிலிருந்து பிரிக்கக்கூடியதாய், பரபிரஹ் மத்தைத் தவிர வேறாக, ஜீவன் என்று யாரும் கிடையாது. ஸத்வஸ்துவே தான் உபாதிகளின் சேர்க்கையால் ஜீவன் என்று உபசாரமாக சொல்லப்படுகிறதென்று அடிக்கடி விஸ்தாரமாக சொல்லப் பட்டிருக்கிறது.

இவ்விதமிருப்பதால், எதுவரை ஒரு உபாதியிலுள்ள பந்தத்தின் துடர்ச்சியிருக்கிறதோ, அதுவரை ஒரு ஜீவனுடைய வியவஹாரம். வேறொரு உபாதியில் பந்தத்தின் துடர்ச்சியிருந்தால் வேறு ஜீவனுடைய வியவஹாரம். அதே இந்த (புத்தி) உபாதிதான் தூக்கத்திலும், விழிப்பிலும் விதைமுளையென்ற நியாயப்படிக்கு என்று. இதினால் அதே ஜீவன்தான் விழித்துக் கொள்கிறான் என்பது பொருத்தமாயுள்ளது.