अद्वैतभारती

मूलमात्रम् · The Advaitabharati files do not have this passage yet; the Sanskrit is from Advaita Sharada, and there is no translation.

मन्त्रः १६மந்த்ர꞉ 16 / १९19

इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच । तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् । तद्वां नरा सनये दंस उग्रमाविष्कृणोमि तन्यतुर्न वृष्टिम् । दध्यङ् ह यन्मध्वाथर्वणो वामश्वस्य शीर्ष्णा प्र यदीमुवाचेति ॥ १६ ॥இத3ம் வை தந்மது4 த3த்4யங்ஙாத2ர்வணோ(அ)ஶ்விப்4யாமுவாச । ததே3தத்3ருஷி꞉ பஶ்யந்நவோசத் । தத்3வாம் நரா ஸநயே த3ம்ஸ உக்3ரமாவிஷ்க்ருணோமி தந்யதுர்ந வ்ருஷ்டிம் । த3த்4யங் ஹ யந்மத்4வாத2ர்வணோ வாமஶ்வஸ்ய ஶீர்ஷ்ணா ப்ர யதீ3முவாசேதி ॥ 16 ॥

தமிழ்இம்மந்திரத்தின் தமிழ்ப் பொருள் மூலத்தில் இல்லை.
संस्कृतम्
தமிழ்
तत्र इयं स्तुत्यर्था आख्यायिकेत्यवोचाम ; का पुनः सा आख्यायिकेति उच्यते — इदमित्यनन्तरनिर्दिष्टं व्यपदिशति, बुद्धौ सन्निहितत्वात् ; वै - शब्दः स्मरणार्थः ; तदित्याख्यायिकानिर्वृत्तं प्रकरणान्तराभिहितं परोक्षं वै - शब्देन स्मारयन् इह व्यपदिशति ; यत् प्रवर्ग्यप्रकरणे सूचितम् , न आविष्कृतं मधु, तदिदं मधु इह अनन्तरं निर्दिष्टम् — ‘इयं पृथिवी’ (बृ. उ. २ । ५ । ११) इत्यादिना ; कथं तत्र प्रकरणान्तरे सूचितम् — ‘दध्यङ् ह वा आभ्यामाथर्वणो मधु नाम ब्राह्मणमुवाच ; तदेनयोः प्रियं धाम तदेवैनयोरेतेनोपगच्छति ; स होवाचेन्द्रेण वा उक्तोऽस्म्येतच्चेदन्यस्मा अनुब्रूयास्तत एव ते शिरश्छिन्द्यामिति ; तस्माद्वै बिभेमि यद्वै मे स शिरो न च्छिन्द्यात्तद्वामुपनेष्य इति ; तौ होचतुरावां त्वा तस्मात्त्रास्यावहे इति ; कथं मा त्रास्येथे इति ; यदा नावुपनेष्यसे ; अथ ते शिरश्छित्त्वान्यत्राहृत्योपनिधास्यावः ; अथाश्वस्य शिर आहृत्य तत्ते प्रतिधास्यावः ; तेन नावनुवक्ष्यसि ; स यदा नावनुवक्ष्यसि ; अथ ते तदिन्द्रः शिरश्छेत्स्यति ; अथ ते स्वं शिर आहृत्य तत्ते प्रतिधास्याव इति ; तथेति तौ होपनिन्ये ; तौ यदोपनिन्ये ; अथास्य शिरश्छित्त्वा अन्यत्रोपनिदधतुः ; अथाश्वस्य शिर आहृत्य तद्धास्य प्रतिदधतुः ; तेन हाभ्यामनूवाच ; स यदाभ्यामनूवाच अथास्य तदिन्द्रः शिरश्चिच्छेद ; अथास्य स्वं शिर आहृत्य तद्धास्य प्रतिदधतुरिति । यावत्तु प्रवर्ग्यकर्माङ्गभूतं मधु, तावदेव तत्राभिहितम् ; न तु कक्ष्यमात्मज्ञानाख्यम् ; तत्र या आख्यायिका अभिहिता, सेह स्तुत्यर्था प्रदर्श्यते ; इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणः अनेन प्रपञ्चेन अश्विभ्यामुवाच । तदेतदृषिः — तदेतत्कर्म, ऋषिः मन्त्रः, पश्यन् उपलभमानः, अवोचत् उक्तवान् ; कथम् ? तत् दंस इति व्यवहितेन सम्बन्धः, दंस इति कर्मणो नामधेयम् ; तच्च दंसः किंविशिष्टम् ? उग्रं क्रूरम् , वां युवयोः, हे नरा नराकारावश्विनौ ; तच्च कर्म किं निमित्तम् ? सनये लाभाय ; लाभलुब्धो हि लोकेऽपि क्रूरं कर्म आचरति, तथैव एतावुपलभ्येते यथा लोके ; तत् आविः प्रकाशं कृणोमि करोमि, यत् रहसि भवद्भ्यां कृतम् ; किमिवेत्युच्यते — तन्यतुः पर्जन्यः, न इव ; नकारस्तु उपरिष्टादुपचार उपमार्थीयो वेदे, न प्रतिषेधार्थः — यथा ‘अश्वं न’ (ऋ. सं. १ । ६ । २४ । १) अश्वमिवेति यद्वत् ; तन्यतुरिव वृष्टिं यथा पर्जन्यो वृष्टिं प्रकाशयति स्तनयित्न्वादिशब्दैः, तद्वत् अहं युवयोः क्रूरं कर्म आविष्कृणोमीति सम्बन्धः । ननु अश्विनोः स्तुत्यर्थौ कथमिमौ मन्त्रौ स्याताम् ? निन्दावचनौ हीमौ — नैष दोषः ; स्तुतिरेवैषा, न निन्दावचनौ ; यस्मात् ईदृशमप्यतिक्रूरं कर्म कुर्वतोर्युवयोः न लोम च मीयत इति — न चान्यत्किञ्चिद्धीयत एवेति — स्तुतावेतौ भवतः ; निन्दां प्रशंसां हि लौकिकाः स्मरन्ति ; तथा प्रशंसारूपा च निन्दा लोके प्रसिद्धा । दध्यङ्नाम आथर्वणः ; हेत्यनर्थको निपातः ; यन्मधु कक्ष्यम् आत्मज्ञानलक्षणम् आथर्वणः वां युवाभ्याम् अश्वस्य शीर्ष्णा शिरसा, प्र यत् ईम् उवाच — यत्प्रोवाच मधु ; ईमित्यनर्थको निपातः ॥தத்ர இயம் ஸ்துத்யர்தா2 ஆக்2யாயிகேத்யவோசாம ; கா புந꞉ ஸா ஆக்2யாயிகேதி உச்யதே — இத3மித்யநந்தரநிர்தி3ஷ்டம் வ்யபதி3ஶதி, பு3த்3தௌ4 ஸந்நிஹிதத்வாத் ; வை - ஶப்3த3꞉ ஸ்மரணார்த2꞉ ; ததி3த்யாக்2யாயிகாநிர்வ்ருத்தம் ப்ரகரணாந்தராபி4ஹிதம் பரோக்ஷம் வை - ஶப்3தே3ந ஸ்மாரயந் இஹ வ்யபதி3ஶதி ; யத் ப்ரவர்க்3யப்ரகரணே ஸூசிதம் , ந ஆவிஷ்க்ருதம் மது4, ததி3த3ம் மது4 இஹ அநந்தரம் நிர்தி3ஷ்டம் — ‘இயம் ப்ருதி2வீ’ (ப்3ரு. உ. 2 । 5 । 11) இத்யாதி3நா ; கத2ம் தத்ர ப்ரகரணாந்தரே ஸூசிதம் — ‘த3த்4யங் ஹ வா ஆப்4யாமாத2ர்வணோ மது4 நாம ப்3ராஹ்மணமுவாச ; ததே3நயோ꞉ ப்ரியம் தா4ம ததே3வைநயோரேதேநோபக3ச்ச2தி ; ஸ ஹோவாசேந்த்3ரேண வா உக்தோ(அ)ஸ்ம்யேதச்சேத3ந்யஸ்மா அநுப்3ரூயாஸ்தத ஏவ தே ஶிரஶ்சி2ந்த்3யாமிதி ; தஸ்மாத்3வை பி3பே4மி யத்3வை மே ஸ ஶிரோ ந ச்சி2ந்த்3யாத்தத்3வாமுபநேஷ்ய இதி ; தௌ ஹோசதுராவாம் த்வா தஸ்மாத்த்ராஸ்யாவஹே இதி ; கத2ம் மா த்ராஸ்யேதே2 இதி ; யதா3 நாவுபநேஷ்யஸே ; அத2 தே ஶிரஶ்சி2த்த்வாந்யத்ராஹ்ருத்யோபநிதா4ஸ்யாவ꞉ ; அதா2ஶ்வஸ்ய ஶிர ஆஹ்ருத்ய தத்தே ப்ரதிதா4ஸ்யாவ꞉ ; தேந நாவநுவக்ஷ்யஸி ; ஸ யதா3 நாவநுவக்ஷ்யஸி ; அத2 தே ததி3ந்த்3ர꞉ ஶிரஶ்சே2த்ஸ்யதி ; அத2 தே ஸ்வம் ஶிர ஆஹ்ருத்ய தத்தே ப்ரதிதா4ஸ்யாவ இதி ; ததே2தி தௌ ஹோபநிந்யே ; தௌ யதோ3பநிந்யே ; அதா2ஸ்ய ஶிரஶ்சி2த்த்வா அந்யத்ரோபநித3த4து꞉ ; அதா2ஶ்வஸ்ய ஶிர ஆஹ்ருத்ய தத்3தா4ஸ்ய ப்ரதித3த4து꞉ ; தேந ஹாப்4யாமநூவாச ; ஸ யதா3ப்4யாமநூவாச அதா2ஸ்ய ததி3ந்த்3ர꞉ ஶிரஶ்சிச்சே2த3 ; அதா2ஸ்ய ஸ்வம் ஶிர ஆஹ்ருத்ய தத்3தா4ஸ்ய ப்ரதித3த4துரிதி । யாவத்து ப்ரவர்க்3யகர்மாங்க3பூ4தம் மது4, தாவதே3வ தத்ராபி4ஹிதம் ; ந து கக்ஷ்யமாத்மஜ்ஞாநாக்2யம் ; தத்ர யா ஆக்2யாயிகா அபி4ஹிதா, ஸேஹ ஸ்துத்யர்தா2 ப்ரத3ர்ஶ்யதே ; இத3ம் வை தந்மது4 த3த்4யங்ஙாத2ர்வண꞉ அநேந ப்ரபஞ்சேந அஶ்விப்4யாமுவாச । ததே3தத்3ருஷி꞉ — ததே3தத்கர்ம, ருஷி꞉ மந்த்ர꞉, பஶ்யந் உபலப4மாந꞉, அவோசத் உக்தவாந் ; கத2ம் ? தத் த3ம்ஸ இதி வ்யவஹிதேந ஸம்ப3ந்த4꞉, த3ம்ஸ இதி கர்மணோ நாமதே4யம் ; தச்ச த3ம்ஸ꞉ கிம்விஶிஷ்டம் ? உக்3ரம் க்ரூரம் , வாம் யுவயோ꞉, ஹே நரா நராகாராவஶ்விநௌ ; தச்ச கர்ம கிம் நிமித்தம் ? ஸநயே லாபா4ய ; லாப4லுப்3தோ4 ஹி லோகே(அ)பி க்ரூரம் கர்ம ஆசரதி, ததை2வ ஏதாவுபலப்4யேதே யதா2 லோகே ; தத் ஆவி꞉ ப்ரகாஶம் க்ருணோமி கரோமி, யத் ரஹஸி ப4வத்3ப்4யாம் க்ருதம் ; கிமிவேத்யுச்யதே — தந்யது꞉ பர்ஜந்ய꞉, ந இவ ; நகாரஸ்து உபரிஷ்டாது3பசார உபமார்தீ2யோ வேதே3, ந ப்ரதிஷேதா4ர்த2꞉ — யதா2 ‘அஶ்வம் ந’ (ரு. ஸம். 1 । 6 । 24 । 1) அஶ்வமிவேதி யத்3வத் ; தந்யதுரிவ வ்ருஷ்டிம் யதா2 பர்ஜந்யோ வ்ருஷ்டிம் ப்ரகாஶயதி ஸ்தநயித்ந்வாதி3ஶப்3தை3꞉, தத்3வத் அஹம் யுவயோ꞉ க்ரூரம் கர்ம ஆவிஷ்க்ருணோமீதி ஸம்ப3ந்த4꞉ । நநு அஶ்விநோ꞉ ஸ்துத்யர்தௌ2 கத2மிமௌ மந்த்ரௌ ஸ்யாதாம் ? நிந்தா3வசநௌ ஹீமௌ — நைஷ தோ3ஷ꞉ ; ஸ்துதிரேவைஷா, ந நிந்தா3வசநௌ ; யஸ்மாத் ஈத்3ருஶமப்யதிக்ரூரம் கர்ம குர்வதோர்யுவயோ꞉ ந லோம ச மீயத இதி — ந சாந்யத்கிஞ்சித்3தீ4யத ஏவேதி — ஸ்துதாவேதௌ ப4வத꞉ ; நிந்தா3ம் ப்ரஶம்ஸாம் ஹி லௌகிகா꞉ ஸ்மரந்தி ; ததா2 ப்ரஶம்ஸாரூபா ச நிந்தா3 லோகே ப்ரஸித்3தா4 । த3த்4யங்நாம ஆத2ர்வண꞉ ; ஹேத்யநர்த2கோ நிபாத꞉ ; யந்மது4 கக்ஷ்யம் ஆத்மஜ்ஞாநலக்ஷணம் ஆத2ர்வண꞉ வாம் யுவாப்4யாம் அஶ்வஸ்ய ஶீர்ஷ்ணா ஶிரஸா, ப்ர யத் ஈம் உவாச — யத்ப்ரோவாச மது4 ; ஈமித்யநர்த2கோ நிபாத꞉ ॥
இப்பகுதிக்கு மொழிபெயர்ப்பு இன்னும் இல்லை.