அதனுடைய என்று குறிப்பிட்டது. இப்பொழுது கூறப்படும் ஹிருதயம் என்பது பொருள். இந்த அந்தர்ஹ்ருதயத்திற்கு ஐந்து எண்ணிக்கை உள்ள தேவதைகள் காக்கும் வாயில்கள். தேவ வாயில்கள் ஸ்வர்கலோகப் பிராப்திகளான நுழைவாயில்கள். பிராணன் முதலிய தேவதைகளால் ரக்ஷிக்கப்படுவதால் தேவவாயில்கள். அந்த ஸ்வர்க்க லோகம் என்னும் பவனமான ஹிருதயத்தின் எந்த கிழக்குவாயில் உள்ளதோ அது கிழக்கு திசையை நோக்கிய முன்னால் உள்ள எந்த நுழைவாயிலோ அது பிராணன். அந்த இடத்தில் இருக்கும் வாயிலின் மூலமாய் எது சஞ்சரிக்கின்றதோ அந்த வாயில் “प्राक् अनिति” (ப்ராக் அநிதி) பிராணன் ஆகும்.

அந்த பிராணனால் பந்தப்பட்டதும் அபின்னமானது சக்ஷீ. இவ்வாறே ஆதித்யனும் ஆகும். “आदित्यो ह वै बाह्यः प्राणः” (ஆதித்யோ ஹ வை பாஹ்ய பிராண:) சுருதிப் பிரமாணமாகும். சக்ஷீரூப பிரதிஷ்டா கிரமமாக ஹிருதயத்தில் நிலைபெற்றுள்ளது. “स आदित्यः कस्मिन्प्रतिष्द्भित इति चक्षुषि” (ச ஆதித்ய: கஸ்மின் ப்ரதிஷ்ட்டதி இதிசக்ஷீஷி) முதலியவை வாஜசனேயக சுருதியில் உள்ளது. பிராணவாயு தேவதா ஒன்றையே ஆஸ்ரயித்து சக்ஷீ என்றும் ஆதித்யன் என்றும் கூறப்படுகிறது. “प्राणाय स्वाहा” (பிராணாய ஸ்வாஹா) என்று ஆஹுதி செய்யப்படும் ஹவிஸ் இந்த சக்ஷீ முதலிய இந்திரியங்களை திருப்தி செய்கின்றது என்று இனிமேல் கூறப்போகிறது.

அந்த இந்த பிராணன் எனப்படும் பிரஹ்மம் ஸ்வர்க லோகத்தின் வாயிற்காவலன். ஆகையால் ஸ்வர்கலோகத்தில் இச்சை உள்ள புருஷன் சக்ஷீ, ஆதித்யன் இவைகளை தேஜஸ் ரூபமாயும், அன்னாத்யமாகவும் இருப்பதால் ஆதித்யன் தேஜஸ் அன்னாத்ய குணங்கள் உடையதாய் உபாசிக்க வேண்டும். அந்த தேஜஸ்வியாலும் அன்னாத்யத்தாலும் ரோகம் அற்றவனாய் ஆகின்றான். இவ்வாறு அறிந்தவனுக்கு இந்த கெளணபலம் கிடைக்கிறது. இந்த உபாசனையில் வசம் செய்யப்பட்ட துவார பாலகர் ஸ்வர்கலோகப் பிராப்திக்கு ஹேது ஆவதே முக்கிய பலன் ஆகும்.