Bhagavadgītā

नाधर्मचरितो लोके सद्यः फलति गौरिव । आनृशंस्यर्तमानस्य कर्ममूलानि कृन्तति ॥ आदिपर्व 80. 2, मनु IV. 172. गौः may also mean 'the earth.' But in that case the meaning would be 'that you sow seed in the earth it takes time before the crops are ready.' If गौः means 'an ox' (or cow) here, then it would mean an ox is immediately useful for carrying loads unlike adharma or 'a cow yields milk immediately after she is fed well'.

It may be noted that Viṣṇu Dh. S. 20, 29, 48-49 and 51-53 are the same or almost the same as Bhagavadgītā II, 27, 28, 13, 23-25 respectively. Viṣṇu Dh. S. 20, 47 ( yathā dhenusahasreṣu &c. ) is the same as Śāntiparva 181. 16, 187.27 and 323,16 and Viṣṇudharmottara II 78 27; and Viṣṇu Dh. S. 20,41 is the same as Śānti 175. 19 and 322. 73. The उत्तर - तंत्र ( बुद्धि pp 91-97) quotes याज्ञ . (III, 7.11), विष्णु 20.22-53 and

यथापिः ब्रह्मा विस्फुलिङ्गा व्युचरन्त्यग्नेः क्षुद्रा विस्फुलिङ्गाः सर्व प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि व्युच्चरन्ति । बृह . उप . II. 1. 20; यथा सुदीप्तात्पावकाद्विस्फुलिङ्गाः सहस्रशः प्रभवन्ते सरूपाः । तथाऽक्षराद्विविधाः सोभ्य भावाः प्रजायन्ते तत्र चैवापियन्ति । मुण्डकोप० II. 1. 1. Compare कौषीतक्युप० ' यथाऽग्नेर्जलतः सर्यो दिशो विस्फुलिङ्गा विनिशेरन्तेयमेवेदमात्मनः प्राणा यथाऽयतनो विनिसेरन्ते । प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः । IV. 18 and also मैत्रेय VI. 26 and 31 for a similar verse. याज्ञ . III. 67 is विस्फुलिङ्गाः । स एकाद्यावत्मनस्तद्रुपमाख्यानं भवन्ति विनिः भवतीति । पूर्व इमेऽविज्ञानमात्मा भवति गौतम ॥ कठोप . IV. 15.

Vide Hopkins' 'Epic Mythology' 1915, pp. 209-219 and Indian Historical Quarterly, vol. XI. p. 121 ff. for detailed information on the avatāras of Viṣṇu; note the following : असतौ निग्रहार्थाय धर्मसंस्थपनाय च ॥ आभमेधिकपर्व 54.13

Vide Pañcasiddhāntikā IV. 7 and 11, XVIII 35 and 45 for śūnya, and IV 8 for ‘ambara’. Bhāskarācārya uses ‘pūrṇa’ for zero in saying that he was born in ‘rasa-guṇa-pūrṇa-mahi’ śaka year. Rūpa de- noting one and rasa 6 occur in ancient Bakhshali ms (vide I A vol. 17 at p 35) which throughout employs the decimal system of notation Randhra (opening) means ‘nine’ because there are nine openings in the human body, viz. the mouth, the two eyes, two ears, two nostrils, organ of generation and that of excretioṇ compare ‘ नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्व्वन् न कारयन् ?

आसनमल्पकं विष्णुपुराणे – एवं भद्रासनादीनां समास्थाय शुचिर्दृतम् । इति । बाष्य० on वी . धू . II. 48. The half verse is विष्णुपु . VI. 7. 39.

योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः । योगसूत्र I. 2; compare गीता VI. 20 यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवयाः स्थिरमनात्मनम् । योगसूत्र II. 46; compare

सम्यग्दर्शनाभ्युपायो हि योगी वेदे विहितः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः ’ इति । ‘ उन्नतं स्थाप्य समं शरीरम् ’ इत्याविना वासनादिकल्पनोपरसरे बहुप्सयं योगविधानं चेतःश्वेतरोपनिधिं दृढयते । ... योगाक्षेपै ‘ अथ तत्त्वदर्शनोपायो योगः ’ इति सम्यग्दर्शनाभ्युपा यत्वैव योगोऽङ्गीक्रियते । शाङ्करभाष्य on बे . सू II. 1. 3. The words अथ ... योगः imply that it is a quotatioṇ Compare ‘ समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः । ’

सोपास्यदृशेर्जीवन्मुक्तिः जीवन्मुक्तिको न कर्मभिलिष्यते पुण्यैः पापैर्वा । न स पुनरावर्त्तते । न स भूयः संसारे सम्पद्यते । तस्मात्प्रज्ञाज्ञानी भक्तो भवेत् । आर्त्तिज्ञ्जिा - ज्ञास्वर्थार्थिज्ञानिन उद्धारभक्तत्वं नमः ब्रह्म एव परमात्मके प्राप्तेति । ज्ञानिनिर्द्ववगतिः परमगतिर्भवति । पारानन्द ° p. 9 sūtras 3-8. The words न स पुनरावर्त्तते occur in छा . उप . VIII. 15 at the end and the words ' ब्रह्मविद्वामोति परम् ' are है . उप . ( ब्रह्माविद्ब्रह्मव ) at the very beginning. The words आर्त ... ज्ञानी भक्त एव are borrowed from

बहुना जन्मनामन्ते ज्ञानवान् मां प्रपद्यते । वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥

सर्वं खल्विदं ब्रह्म तज्जलानिति शान्त उपासीत क्रतुमयः पुरुषो यथाक्रतुरस्मिंल्लोके पुरुषो भवति तथेतः प्रेत्य भवति स क्रतुं कुर्वीत । छा उप III. 14 1. अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् । यः प्रयाति स मद्भभावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् । तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ||

येऽप्यन्यदेवताभक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः । तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥

गीता IX. 32 is मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापोयोनयः । स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम् ॥

बहुना जन्मनामन्ते ज्ञानवान् मां प्रपद्यते । वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥ गीता VII, 19; वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि ।

मूलगूः सूत्रकानि वाक्यनि ब्रह्मसूत्राणि तैः पथ्यै गम्यते ज्ञायते इति तानि पदान्युच्यन्ते । तेष्वेव च क्षेत्रक्षेत्रज्ञोपयोगार्थम् ‘ गीलम् ’ इत्युच्यते । ‘ आत्मोपासोद ’ इत्युपाधिभिर्म ब्रह्मसूत्रपदेरात्मा ज्ञायते । शाङ्कर on

त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः । कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्‌॥