Ṛgveda

पद्मनाभोऽपि तु पुरुषकतृत्वमेव स्पष्टीकृत्य संहिताकृत्त्वं संवितीवगम्यम् । शाकलिका on पा . III. 242 ‘ अरण्ये नियतो जप्त्वा त्रिकृत्त्वो वेदवित्परम् .’ शान्ति 343. 103 ( = cr. eḍ 330.37) states the झलपाठ was due to शाकायन श्वास्य . .

After Rg. I. 1. 1-9 the following are repeated अग्निमीऴे देवानां सवमो विण्णुः परमः । अथ महाव्रतम् । एष पन्था एतस्कर्म । अधातः संहिताया उपनिषदू । विद्वा षड्विंशति । महाव्रतस्य पंचविंशति सामिधेण्यः । इषे त्वोर्जे त्वा । अग्ना आयाहि वीतये । शं नो देवीरभिष्टये । अधेोध्यस्त्य समासनाय । समान्माय । मयस्सप्तजभवनलसमिसंलम् । गोः गमा । पञ्चसंवत्सरमयम् । अथ शिक्षां प्रवक्ष्यामि । इजिरादेवषू । योगीश्वरं याज्ञवलकयम् । नारायणं नमस्कृत्य । अधातौ धर्म व्याख्यास्यामः । अधातौ धर्मजिज्ञासा । अधातौ ब्रह्म - जिज्ञासा । मन्द्धव्योपपुत्मीहे । गाढं यज्ञाप गाढं यक्ष्णपतो । देषी स्वस्तिरस्तु नः । स्वस्तिर्मा - छ्बेय । ऊर्धे जिगातु भेषजम् । हो त्तो अस्तु द्विपदे शं चतुष्पदे । नमो ब्रह्मणो ( त्रिः ). Vide Appendix under note 1684.

तेषां सुप्रग्रन्थार्थवशेषेण पादव्यवस्था। गीतिषु सामारय्या। शोषे यजुःशब्दः। पृ . मी . सू . II. 1.35-37. In अग्निमौळे पुरोहितं (Rg. I. 1. 1) the first pāda has a complete sense, but in अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञानां (

The पुरोनुवाक्या (or simply अनुवाक्या ) is so called because it is recited to male the deity favourable before the sacrifice is offered ( पुर पूर्वमाहवेत्तानमाहुत्कुल्पिषु या क्रशुच्यते इति व्युत्पत्त्या ). Yājyā is the offering prayer It is preceded by ये यजामहे and followed by vasat (pronounced as वौ३षट् ). Both these are uttered by the hotṛ in a high tone. Vide H. of Dh. vol. II. pp. 1058–1060. The yājyā is recited while standing, but the Puronuvālyā is recited sitting. The verse योजायित्री सूनृताना appears to be an adaptation of योजयित्री सूनृताना (

वार्तिक 7 on पाणिनि VI. 1.37 explains the words कक्षीवत् य औशिजः (

अध्ययनसमयस्यारम्भयोपाकरणं पारम्मो येन कर्मणा तदध्ययनोपकरणम् नारायण on आश्व . गृ . III. 5. 1; ‘ अधीयन्ते इत्यध्यया वेदास्तेषामुपाकर्मो उपक्रमो वर्षाणां प्रादुर्भावे ’ मिता . on याज्ञ . I. 142.

युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रस्य बृहतो विपश्चितः । वि होत्रा वधे वयुना - विदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिदुष्टियः ॥ ऋ . V. 81. 1 = तै . सं . I. 2. 13. 1, काठकसंहिता II. 51 and XV. 36, वाज . सं . 11. 4, मै . उप . II. 4

इन्द्राणीमुप ह्वये वरुणानीमप्सराम् ।

The mantras are ' अयाश्चाग्नेऽस्यनभिशस्तीश्च .... घेहि भेषजं स्वाहा ' ( आश्व I. 11. 13 and संम्ना . II. 6. p. 232). अतो देवा ...... धामभिः स्वाहा (

इदं विष्णुविचक्रे मेधा निदधुवे पदम् । समूढुळमस्य पाँशुरे ॥ त्रीणि पदा विच - क्रमे विष्णुर्गोपा अदाम्यः।

विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥

यः सवृत्यापकं कुर्याद्दिनस्ततोडपरम् । नापागाः शूद्रान्वेषु स्वेभ्यः कृतम् ॥ ऐ . ब्रा . 33. 5. The legend of Sunahśepa is referred to even in

सुरभिमत्य अलिङ्गाभिर्गाभिर्मिहिरण्यवर्णाभिः पाप्तमानीभिर्वृतहिरण्यब पवित्रेरात्मानं पोक्ष्य प्रयतो भवति। बौ . ध . सू . II. 4. 2. सुरभिमती is the verse वृषिकाणो &c. (Rg. IV. 39. 6), अलिङ्गा verses are Rg. X. 9. 1-3, आरुणी verses are इमं मे वरुण (Rg. I. 25. 19), तत्त्वा यामि (Rg. I. 24. 11), अव ते हेलौ (

अद्या पश्याद्यदिम भूते सद्युगागम्रा अहियेव स्याम ।

Varuna is frequently called धृतव्रत ( e. g. ऋ . I. 25. 8 and 10 and once even the yajamāna is so called (

Varuna is frequently called धृतव्रत ( e. g

Varuna is frequently called धृतव्रत ( e. g. ऋ . I. 25. 8 and 10 and once even the yajamāna is so called ( ऋ . I. 25. 6); the शतपथ V. 4. 4. 5 explains

अतो विषयान्न्युक्ता चिकिलौँ अभि पर्यति । कृतानि च कर्ता ॥

वारुणीभ्यां रात्रिमुपतिष्ठते । इमे मे वरुण तररायामीति द्वाभ्याम् । एवमेव प्रातः मैत्र्यृचमुपतिष्ठते ॥ मैत्र्यामाह्णमुपतिष्ठते मित्रस्य चर्षणीधृतो मित्रो जनान्यातयतीति द्वाभ्याम् । बौ . ध . सू . II. 4. 11-14. The verses इमे मे वरुण and तरवा यामि are respectively

प्रियमधश्चिन्निज्जातवेदो विरुणवत् । अङ्गिव्रस्वनस्प्रस्कण्वस्य श्रुधी हवम् ॥

अपामांर्गैरपसृजते । यथोदकं भवति तत्स्नान्ति शुचिप्रिया आप ओषधय - सन्तित्यत्षलिनाप उपाचति । स्नात्वादनतानि पामांसि परियापन्नदृढं मुञ्चनन्नार - गण्यन्त्यापयौ धानुणान्दिशमुखा एवं सत्तिष्ठत्वोकानिभ्भ्रकान्वि । उदयं तमससपरी । एतादृष्यो जपन्तो यन्ति ... ।तेभ्य आगतेभ्य आसन्नज्यस्ने मयच्छन्ते । सुङ्गणलार्पदेपते । शत . ब्रा . XIII. 8.4 4-7. सुनिप्रिया 15 पाज . स 35 12 and उदयं 18 पाज सं . 35.14 (=

वारुणीभ्यां रात्रिमुपतिष्ठते । इमे मे वरुण तररायामीति द्वाभ्याम् । एवमेव प्रातः मैत्र्यृचमुपतिष्ठते ॥ मैत्र्यामाह्णमुपतिष्ठते मित्रस्य चर्षणीधृतो मित्रो जनान्यातयतीति द्वाभ्याम् । बौ . ध . सू . II. 4. 11-14. The verses इमे मे वरुण and तरवा यामि are respectively Rg. I. 25. 19 and I. 24. 11; and मित्रस्य चर्षणीधृतो and मित्रो जनानू are respectively Rg. III.59.6 and 1. Gobhila-smṛti II. 11-12 prescribes the two verses 'udu tyam ' (

अप स्वे तापचो यथा नक्षत्रा कम्वयकृणि। सुराय विश्वचक्षसे ।।

Rg. I. 50. 10 is उद्यन्नद्य तमस्परि ज्योतिषम्पश्यन् उत्तरम् । It contains the word ज्योतिषम् and is therefore styled ज्योतिष्मती . Bühler is inaccurate in holding the verse ‘udvayam’ as different from Jyotiṣmatī (vide S. B. E. vol. 14 p. 281). The words पाद्यो आसप्तसोः माण are also अर्धर्वैद 19. 60. 1. .

Even in the Ṛgveda reference is made to people who did not look upon Indra as a god ' नेन्द्रं देवममंसत ' ॠ . X. 86. 1. We saw above (p.26) that the dasyus are often spoken of as ‘avrata, ayajña and aśraddha’ (vide

अदृदा अभीं महते वचस्यये कक्षीवेते वृचयामिवं सुन्वते।

अस्मेदृघ्यं बृहद्यृह्याणो ह्यस्य कर्माणि नव्य उच्यैः।

येना न . पूर्वे पितर . पदज्ञा अर्चन्तो अद्रिम्‌सो मा अविन्दन्‌॥

अस्मेदृघ्यं बृहद्यृह्याणो ह्यस्य कर्माणि नव्य उच्यैः। ऋ . 1. 61. 13; यस्सुप्रभवत्वस्य कर्म दुस्तरुप चाकततमिति संसः। उपचैरे यद्युपरा अपिमन्यन् मन्नोर्षो नद्यभवतः॥

ऋग्वेदे मन्त्रकृतोः स्तोमेः कपर्दिन्नवदन्ति नि० । प्रतिरिण्वायेन्वो परिषिच। अत्त . IX. 114. 2; इहते दुधाने वृक्षा विश्वास्यमे देवाग्निरुष्या निधीदुव । विद्यामभि नरो धिर्यथा भृत्यो अभ्रमम् ॥

संजानाना उपसिदन्निभु परनीवत्तो नमस्ये नमस्यन् ।

अक्षजग्मीमदन्त ... ते हरी || मनो नाह्मने नाशरीसेन स्तोमेन । पितृणां च सम्मामि ॥ आ न एतु मनः पुन : ऋत्वे दक्षाय जीवसे । ज्योक् च सूर्य हृशे || पुनर्नः पितरो मनौ ददातु दैव्यो जनः । जीवें बातं सचेमहि || वाज सं III. 51-55. वाज . सं . III. 51–52 are the same as

प्रेवामजमेषु विधुरेव रेजेते भूमिर्यमिषु यद्वृङ युञ्जते शुभे।

According to Nārāyaṇa Rg. X. 158., Rg. I. 50. 1–9, I. 115. 1, and X. 37. 1 are called Saurya verses; while स्वस्त्ययनानि are the verses that contain the word svasti or a benediction, viz

Many gṛhyasūtras have passages resembling those in कौशिक For example, मानवगृह्य II. 15. 6 has यद्यचर्चा चवेडा नरेपेद्वा प्रपेयेद्वा प्रहसेद्वा प्रचलेद्वा द्वादंवेदो वा स्फुटेत्। गोर्गोर्गा धयतु। स्त्री वा स्त्रियंमाध्यन्त् । कर्त्तसंगं हलसंगं मुसलसंगं मुसलमपतनं सुसले वात्र शीर्यतोन्यारंभिम्हात् एव with ten मन्त्र is are prescribed viz

भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः। स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसो - स्तनूभिरिर्षव्यशेम देवहितं यदायुः ॥

सन्दिग्धसाधनव्यतिरेको यथा - न त्रयीविदा ब्राह्मणेन ग्राह्यावचनः कश्चित्तुरशो रागादिमत्वात् । अत्र वैधर्म्योदाहरणम् । ये प्राबवचना न ते रागादिमन्तः । तथा च गौतमादिभ्यो धर्मशास्त्राणां प्रणेतार इति गौतमादिभ्यो रागादिमत्त्वस्य साधनधर्मस्य व्यावृत्तिः । न्यायबिन्दु (3rd pariccheda p. 127) pub. in the Kashi S. Series, 1924 and also in the Bibliotheca Buddhica, vol. VII No 132 (1918), eḍ by Paṇḍit Rāhula Sāṁkṛtyāyana, who in his Intro. p. VIII to the Vādanyāya of Dharmakīrti published in J. B. O. R. S. vol XXI holds that 625 A. D. is the latest date for Dharmakīrti. 60ḍ (1) Upaniṣads, (2) Vedāntāḥ, (3) Sarva-chandssu Saṁhitāḥ (saṃhitā texts of all the Vedas), (4) Madhūni (either Tai. Ār. X. 38' brabma metu mām' or the three verses beginning with 'Madhu vātā' in

होता । अग्निरिवादीनि जक्षत्वत् ...... आहूती३न् ( इति अग्नेः पुरोवाक्या ) । अध्वर्युः आज्यभागप्रैषान् प्रस्थापयति अग्निं यजेति संप्रेष्यति । होता । ये३यजामहे सोमं कृष्णानः सोम आज्यस्य हविषो वेतु३ वौ३षट् ( सोमस्य पुरोनुवाक्यया ) । अध्वर्युः । अग्निं यजेति संप्रेष्यति । होता । ये३यजामहे ...... प्राणान्नी ( इति ( आश्व . श्रौ . 1. 5. 17 ) । यजमानः अग्नीषोमौस्सार्वदैवयजुषां चतुष्यां भूयास्म् । अध्वर्युः प्रस्थाप्य पूर्ववर्धवृत्तमं गृहीत्वा सोमाय३हि इति संयेष्यति । होता । त्वं सोमासि ...... कतो३न् (

या ते धामामि हविषा यजन्त्यृक्स्वाह । "' अविवृहा प्र चरा सोम दुर्याणिति। गृहा वै दुर्यां किप्यति वै सोमाद् राजा आयती यजमानस्य गृहाः। स यदैतामन्याह शान्त्येवै नै नच्छमयति सोऽस्रस्य शान्तो न प्रजां न पशून् हिनस्ति । ऐ . ब्रा . 3. 2. The verse ' या ते ··· दुर्यान ' is

अथ श्रीमद्विठ्ठुलदेवताप्रतिपादका मन्त्रा व्याख्यायन्ते । सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति शृतेः ( कठोप . २ . १५ ) सगुणे ब्रह्मणि तत्त्वच्छद्मप्रवृत्तेर्नूनो सम्भवान् सर्वं शब्दः परस्मिन् पुसि प्रवर्तन्ते इति श्रीविष्णुसहस्रनामभाष्याच सर्वस्य वेदस्य भगवत् - प्रतिपादकतया सकलसूक्तानां तत्परत्वं स्पष्टमेव । तथापि विशेषतः श्रीविठ्ठुलपरत्वस्य श्रद्धाविद्वज्जनानां बोधार्थं यथामति कतिचिदेव मन्त्राः प्रदर्शयन्ते । mṣ of विठ्ठलऋक्छत्रसारभाष्य ( No. 100 of 1869-70) now lodged in the B. O. R. I. Library. The first verse cited is द्वे विरुपे (

The mantras prescribed for religious worship and rites have a certain pattern, that is, they either refer to the rite to be performed and the deity or to the benefit prayed for or there is some word therein that indicates an application of it to the deity. For example, the mantra ‘ जातमिवसे सुलवान् ’ (

Rg I. 101. 2 is यो व्यंसे जाहषाणेन म॒न्युना या : शम्बरं यो अहन्न् पिप्रमुख्यात् ; शंभरे I. 101. 3 is यस्य चात्मानुपृथिवी पीतर्य मदहू यस्य इमे चक्रणो यस्य दूयौ । यस्येतेऽष्ट्रस्य सिन्धव : सख्यते व्रत &c.

सं मा तपन्तम्भितः सपत्नीरिव पर्वकः ।

अभर्व हि शूरिदावन्तरा वा विजामातृत वा द्या स्यालत् । (

इमा रुद्राय तपसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः । यथा शमसद्विषदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे अस्मिन्ननातुरम्‌ ॥

शं च योश्च रुद्रस्य वष्मि । ऋ . II. 33. 13; यच्छं च योश्च महराजे पिता मनुर्वश्चाम तप रुद्र प्रणीतिषु ॥

वारुणीभ्यां रात्रिमुपतिष्ठते । इमे मे वरुण तररायामीति द्वाभ्याम् । एवमेव प्रातः मैत्र्यृचमुपतिष्ठते ॥ मैत्र्यामाह्णमुपतिष्ठते मित्रस्य चर्षणीधृतो मित्रो जनान्यातयतीति द्वाभ्याम् । बौ . ध . सू . II. 4. 11-14. The verses इमे मे वरुण and तरवा यामि are respectively Rg. I. 25. 19 and I. 24. 11; and मित्रस्य चर्षणीधृतो and मित्रो जनानू are respectively Rg. III.59.6 and 1. Gobhila-smṛti II. 11-12 prescribes the two verses 'udu tyam ' ( Rg. I. 50. 1 and in other Vedas also ) and 'citram devānām ' (

यावधर्मगाय विमदाय जायां सेनाजुवा न्यृहतु श्येन ॥

न स स्त्रो वणो वण इति : सा सुरा मभूमिवीको अक्षितिः । ऋ . VII. 86. 6; इद्ध प्रसीतो दुखमहो न सुरायम् । ऋ . VIII. 2. 12; कारोत्तरा - व्युत्क्रस्य कृणो : शते कृम्मानमसिञ्चतं सुरायाः ।

The Sat. Br. XIV. 1. 1. 10-11 explains by a legend the names gharma, pravargya, mahāvīra and samrāt. तत् ( भिष्णोः शिरः ) षुष्किमिति पपात् । तस्मादेतस्मादमृतं सुष्वमाचरत् तद्यद्यत् प्रापन्न एतद् द्विपदिष्वमन्यथाकरोद् यत्तपस्यमृष्यत तस्मात्तत् तपः। ये देवा अनुवन्। ब्रह्मा ह्येष को वैर्येतदमृतं। तस्मान्नास्यममस्त्यस्य यद् एषो व्यक्षरत् पाणिभिः संभृक्तस्तस्मात् सम्राट ! शतपथ XIV. 1. 1. 10-11. The Sat. Br. further on (XIV. 1. 1. 18ff) says that Dadhyan Ātharvaṇa knew the doctrine of Pravargya ( called Madhu ) and imparted it to Aśvins and refers to

क्ष्प्र्णे मेधाकुये चक्षुर्दानमुञ्छार्थं ते पितामचकार ।

एषा दिवो दुहिता मत्वर्षि उपोऽविहासा समना पुरस्तात्। ऋतस्य पन्थामन्येति साधु प्रजानातिव न दिशो मिनाति ॥

अभातैव पुंस एति प्रतीची गर्तादुगिरव सनये धनानाम् । जायेव पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव निरणिते अप्सः ।

According to the Tai. Br. II. 7. 5 ' मनुष्या वै नराशंसः '; vide शाङ्खायनश्रौत 16. 11 where many lists of नराशंस hymns occur

शङ्खलिखितौ । वाहनयोग्यानां सततमनुचीर्णं प्रतिमासं दिसौवर्णिकी वृत्तिः पाणमार्ष्य स्मरणं चातुर्मास्यं वा । स्वयंदूतष्वि दानमहोपो दिदिवेण्ठनुज्ञां कुलचारित्रशील - विद्यालक्षणगुणगाधिबहु समाने मनुष्णीत । राजधर्मकाण्ड p 58, राजधर्मप्रकाश p. 252. राजधर्मकाण्ड explains राजकार्येषु युक्तेषु सुदृढबुद्धिभ्यां दूतं बुवा वा राज्ञा विधित्सव्या । प्रसिद्धेषु च पौरुषेषु दानवेत्तनादिविशेषाणि बन्दादि देयमित्यर्थः . This provides for pension to the dependents when the soldier dies on duty, special bonuses or favours for special valour, work or worth. A few words may be said about words like suvarna, śatamāna, niska &c. The word krsnala occurs in the Tai S II 3. 2 1. Hiranyakāra (goldsmith) is found in Vāj S 30 17. In

उप मा इयशावाः स्वनयेन दक्षा वधूमन्तो दृक्षा स्थासो अस्युः । षष्टिः सहस्रम् गव्यमायसन्तम् अभीरिष्टे अह्नम् ॥

सक्तुमीवा पवनस्य सेयं सद्वार्तामपिपावना । अस्यं चकारेशमुर्वीविधा यस्मिन् रमन्ते हरिपादभक्ताः ॥ तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे वक्षाममर्ति जनयन्स पोषणः । निर्गि दुर्णामहस्य ववर्ष ईशानार्यः शत्रवः क्रन्त सूरयः । यदीमथु मदिवो मन्न आपेषु शुहा सर्रा माल - रिष्या मथायातिः ॥ यस्य श्रीण्यदुपिवितानि वेदवचने रूपाणि दिष्ण्यानि देवस्य भर्गो महतः । वायो रामवचोनियं प्रथमकं पृष्ठो द्वितीयं यद्युम्नं कृतः केशवैः ॥ महाभारततात्पर्यनिर्णय chap. 32 verses 176-181 (Nirṇ eḍ of 1911; तृतीय ... योषणाः form latter half of

सक्तुमीवा पवनस्य सेयं सद्वार्तामपिपावना । अस्यं चकारेशमुर्वीविधा यस्मिन् रमन्ते हरिपादभक्ताः ॥ तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे वक्षाममर्ति जनयन्स पोषणः । निर्गि दुर्णामहस्य ववर्ष ईशानार्यः शत्रवः क्रन्त सूरयः । यदीमथु मदिवो मन्न आपेषु शुहा सर्रा माल - रिष्या मथायातिः ॥ यस्य श्रीण्यदुपिवितानि वेदवचने रूपाणि दिष्ण्यानि देवस्य भर्गो महतः । वायो रामवचोनियं प्रथमकं पृष्ठो द्वितीयं यद्युम्नं कृतः केशवैः ॥ महाभारततात्पर्यनिर्णय chap. 32 verses 176-181 (Nirṇ eḍ of 1911; तृतीय ... योषणाः form latter half of Rg. I. 141. 2 and निर्विदी ... मथायाति is

सुखृत्त्वं विश्वावस्य कर्मोपस्ति श्रमणस्य कारो ।

इदं विष्णुविचक्रे मेधा निदधुवे पदम् । समूढुळमस्य पाँशुरे ॥ त्रीणि पदा विच - क्रमे विष्णुर्गोपा अदाम्यः। ऋ . I. 22. 17-18; vide also

य ऽ उ त्रिधातु पृशिवीषु धामेको चाधार भुवनानि विश्वा ।

मा माषैषीं दशत्यध्रिथो धाक्रे य घटी हद्धव्वस्तमि साद्रघ्राधि मायुत्तमा दासा यदर्धी सुसमध्ववमुक्षः।

यज्ञेषु पशवो ब्रह्मन्नवष्यन्ते सततं द्विजैः । संस्कृताः किल मन्त्रैश्च तेऽपि स्वर्ग - मवाप्नुयन् ॥ वनपर्व 208. 11-12. This idea is as old as

हंसा इव श्रेणिशो यतन्ते यदशुद्धिधूममजमश्वमा : ।

न वा उ एतन्म्प्रि्रयसे न रिष्यसि देवाँ इदेषि पथिभिः सुगेभिः। ह्री त्वा सुषा प्रृषतीषु धृष्षुताऽरषाध्यौ धुरि रासभस्व ॥ ऋ . I. 162. 21. Vide also

All verses on which Prof. Ranade relies are set out here in one place: को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनास्न बिभर्ति। भूम्या असुरसृगात्मा कं स्वित् को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

The question about देवयान and पितृयान is put in the Br. up. VI. 2.2 in the following form; येत्थो देवयानस्य वा पथः देवयानं वा पथानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा । अपि हि न ऋषयः शृण्वः स्तुति । अद्यणुषं पितृणामहं देवयानासु मर्तृनाम् । साण्याभिविभ्नमेजल्ल्स । The verse दै स्तुती etc. is स्र . X. 88, 15 (which reads दै स्तुती अद्यणुषं etc.) and दै स्तुती ... अन्तरापूर्वमपरं च केतूदँ ). षोः (heaven) and पृथिवी are respectively called father and mother in

ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि षद् यत्रासुकाः प्रावृषीणा बभूवुः ॥ ऋ . 7. 103. 7; ब्राह्मणासः सोमिनो वाचमक्रत ब्रह्म कुर्वन्तः परिस्नृतः । ऋ . 7. 103. 8; आघ्नदेतदबृहीत् सोमश्च यो ब्राह्मणाँ आविशत् । ऋ . 10. 16. 6; इदा तेषु मनश्चजनद् यदू ब्राह्मणाः संवदन्ते सखापः । ऋ . X. 71. 8; त्वं त्यादिष्टासु त्वमिन्द्र तिष्ठासु त्वमूर्जासु त्वमेह्योषधीषु त्वमासु पशुषु त्वमासु त्वमस्मेषु चोद ।

एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः ॥

परा ह्यआ अयासो यस्या साधारण्ये महतो मिमिङ्गुः।

यो दासं वर्णमधरं गुहा क : । ऋ . II.12.4; उभौ वर्णावृतुष : पुरोषा ।

It will be noticed that the first and the last verses of each of the ten maṇḍalas of the Ṛgveda are repeated in making these oblations of barley mixed with curdṣ The verse 'tacchamyor-āvṛṇimahe' is the last verse of the Bāṣkala recension of the Ṛgveda. Those who studied the Bāṣkala śākhā were to recite this last verse instead of

न स स्त्रो वणो वण इति : सा सुरा मभूमिवीको अक्षितिः । ऋ . VII. 86. 6; इद्ध प्रसीतो दुखमहो न सुरायम् । ऋ . VIII. 2. 12; कारोत्तरा - व्युत्क्रस्य कृणो : शते कृम्मानमसिञ्चतं सुरायाः । ऋ . I. 116. 7; सूर्ये विषमा सजानि कृलि सुरातो यज्ञे ।

तवाग्ने होत्रं ...... ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि कामतोऽकामतोऽपि वा । गङ्गायां च मृतो मर्त्यः स्वर्ग मोक्षं च विन्दति ॥ पद्म , सृष्टि 60 65 q by त्रिखली० p. 47. यथा कथञ्चिद्योगि - मर्त्य करोति यः । लम्यात्वाद्वतोपो न प्रागुयादीप्सी सिकांणि ॥ स्कन्द , काशी० 22.76. The कल्पना तीर्थ p. 258 quotes from वायुपुराण ‘ यो बाहितास्त्रियरो वीराख्यान ( नवानं ?) गतोपि वा । सम्बधायाय मनः पूर्व मन्त्रदृश्यारचेच्छन्नैः ॥ तमनै स्कन्दसं सुधामहोदधिरखर्व सर्व साताः हिमभगीतपैरे । त्व बातिपातिसगरो यस्त्वं महिमाचीसृप पातयन् मासू ॥ The mantra as printed makes no sense. The editor should have separated the words properly even if the mss were unsatisfactory It appears to be

यो दासं वर्णमधरं गुहा क : ।

अम्माजुर्विवे पिनोः सची सती समानादा सदसस्त्वामिभे भगम् ।

1. सर्वैकार्थसिद्धयर्थो गजबाली भवेन्नरः । प्रासादं कारयित्वा तु गणेश - प्रतिमों न्यसेत् ॥ गणनाथस्य मन्त्रं तु मन्त्री लक्ष्मितं जपेत् ॥ शाता . संहिता II. 43–44 (Jiv. eḍ) = II. 52-53 (of Ānandā. eḍ). The mantra is गणानां त्वा गणपतिं हवामहे (

स ऋणाविद्व्रतुणा ब्रह्मणासपतिदृहो हस्मा सत्त्स्वरूप धवर्वरी ।

अथा नो देवः सविताः प्रसावतु सावीः सौभगम् । यत्सुवश्वं सुव । विश्वाभि देव सवितादुर्तानि परा सुव । यद्भद्रं तन्न आ सुवा ॥ Ṛg. V. 82. 4-5. यो मे पाशः सुवा । यत्सुप्त्वा सुवमभयं मेमात् । इमं वा यो दिविश्यति दृक्को वा त्वं तस्मादूषणं पाशुरणम् ॥

आरे मरुत्‌ रहसूरिवाणः ।

Vide Appendix for text and S. B. E. vol 15, pp. 220-221 for the translation of the passage. Max Muller notes that the passage 'amohasmi' occurs in the Atharvaveda XIV. 71, that a similar passage (where instead of 'sā tvam' there is 'sa tvam') occurs in Ait. Br. VIII. 27 and that in the Chāndogya Up. I. 6. 1 sā is explained as earth and 'ama' as fire. The mantra 'may Viṣṇu...embryo into you' is Ṛg. X. 184. 1= Atharvaveda V. 25. 5, and the mantra 'oh Sinīvālī...an embryo,' is Ṛg. X. 184. 2= Atharva V. 25. 3 (where 'Sarasvatī' is read for 'pṛthuṣṭuke'. The Nirukta ( XI. 32. on

एकाकर्महं सुहवा सुकृती ह्ये घृतगोतु नः सुभगधा बोधतु स्वना। ' सिनीव्यपः सूप्याच्छिद्य - धमानया ददादु वीरं शतावद्यहवध्यच्यम् ॥

रुद्रो वै क्रूरो देवानां ... क्रूरमिव वा एतत्करोति यद्रुद्रमस्येति। तै . सं . VI. 1. 7. 7-8: The original ṛk is अभि नो वीरो अर्वाति क्षमेथा म जायमर्धद्धि रुद्राय प्रजामभिः॥

शं च योश्च रुद्रस्य वष्मि ।

न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति श्चः । आराघ्ततस्तनिर्व स्वदित हने देव सवितार नमोमि . ।।

The sixteen priests (ṛtvij) are : होता मैत्रावरुणोऽच्छावाको ग्रावस्तुरुद्वार्ता प्रतिप्रस्थाता नेष्टोपोतोत्रा प्रस्तोत्रा प्रतिहर्त्ता सुब्रह्मण्य इति । आप . श्रौ . IV. 1. 6, आप . श्रौ . X. 1. 9. Of these hotṛ, adhvaryu, brahma and udgātṛ are the four principal ones and the three that follow each of them in the above enumeration are their assistantṣ The functions of the four principal priests aro referred to in Ṛg. X.71.11. In

The sixteen priests (ṛtvij) are : होता मैत्रावरुणोऽच्छावाको ग्रावस्तुरुद्वार्ता प्रतिप्रस्थाता नेष्टोपोतोत्रा प्रस्तोत्रा प्रतिहर्त्ता सुब्रह्मण्य इति । आप . श्रौ . IV. 1. 6, आप . श्रौ . X. 1. 9. Of these hotṛ, adhvaryu, brahma and udgātṛ are the four principal ones and the three that follow each of them in the above enumeration are their assistantṣ The functions of the four principal priests aro referred to in Ṛg. X.71.11. In Ṛg. II.43.1 wo have the singer of Sāmanṣ In Agnihotra only adhvaryu is required, in the Agnyādheya, Darśapūrṇamāsa and other iṣṭis four priests are required viz. adhvaryu, agnīdhra, hotṛ and brahman ; in the Caturmāsyas five are required viz., the four (of darśapūrṇamāsa ) and the pratipasthātṛ ; in the animal sacrificos a sixth is added viz., the maitrāvaruṇa. In Soma sacrificos all sixteen aro requireḍ In the oatumāsya called sakamedha the agnīdhra addressed as brahmaputra (vide Āśv. Śr. II. 18. 12) and this may explain

सूर्यग्रहणेषु यावत्सर्वांसूर्यजापादिकम् । न स्नायाच्च न भुञ्जीत यावत् न मुच्यते ॥ शिवरहस्य ५ by हे (on काल p 389) Vide ति त p. 156 for the सहस्र ‘ अर्घ्यात्मादि राहुग्रस्ते निशाचरे अहकुर्गान , श्रीब्रह्मकुदेवतायां अहङ्क मन्त्रसिद्धिकामो असाहसिद्धिकृतिपर्यन्तं तज्पग्रह कारण्य भुयभिळप्य पूजयेत् । सूर्यग्रहणे तु राहुग्रस्ते दिवाकरे इति विशेषः। ‘ १ ’. स्त्रमध्येत्पनतः। यथाज्ञति जपेदेभी गायत्रीं मन्त्रं सदा । चन्द्रसूर्योपरागे तु मालिन्न्यम्नपत्राजू भवेद् ॥ स्मृति को 75 (from कृर्मे ). ग्रहणाहि सत्सद्विर्धपर्वन्तं रामगोपालाय चन्द्रिकागणा ज्ञानायैरि । मन्त्रार्थारम्भणं कुर्याद् ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ सप्रादिनावाधि ॥ इति । ' अत्र सूर्यग्रहणमेव मुख्यम् ’ नि सि 67

The Patnīvata cup is offered to Agni Patnīvat. The yājyā verse repeated in a low voice by the āgnīdhra (according to Āśv. V. 19. 7) for it is

युवा सुवासाः परिवीत अनागास उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः ॥

देवा वै सत्रमासत । ...... तेषां कुरुक्षेत्रे वेदिरासीत् । तै . ब्रा . V. 1. 1; नि स्वाद बुधे चर आ पृथिव्या इलायास्पदे शुचिनले अह्नाम। कुरुक्षेत्र्यां माळ्प आपयायां सरस्वत्यां रेवद्व्ये द्विवेदीहि ॥

‘ न जामये तान्वो रिक्थमारेक् ’

कावरे ततो मिषुपलषिपणी नना । नानाधियो वस्युपयो अङ्ग दृव तस्थिम । ऋ . IX. 112.3. Kāru means here ‘composer of hymns’; Viśvāmitra is addressed as kāru by the rivers in

इन्द्र क्षिति॑न॒मासि॒ मानुषी॑णां॒ विशां दैवी॑ना॒मुत॒ पूर्व॑यावा ।

ऋते सूक्ते ऋचो भवन्तीति भाषाः कृष्णेनस्तम परियाम् ! त्रिविद्वः परि दुष्टेर्गुणात् माणात् सर्नैर्व्यैरैस्तरुण कृताभा ।।

There is conflict about the dates of Madhvācārya’s birth and death. The Uttarādi-matha records give śaka 1040 (1118 A. D.) and śaka 1120 (1198 A. D.) as the dates of his birth and death respectively. This is said to conflict with the date given in Madhva's महाभारततात्पर्यनिर्णय viz. that he was born in शकलि 4300. In a paper published in the Journal of the Annamalai University, vol III for 1934 pp. 245 ff. the correct dates are said to be 1238 A. D.–1317 A. D.

परछू विहिति तपसि शिक्ष्मलें विहि वृथति । उपा चिधिन्द्र येपयत्ती प्रवरता फेननमवधि ॥

वारुणीभ्यां रात्रिमुपतिष्ठते । इमे मे वरुण तररायामीति द्वाभ्याम् । एवमेव प्रातः मैत्र्यृचमुपतिष्ठते ॥ मैत्र्यामाह्णमुपतिष्ठते मित्रस्य चर्षणीधृतो मित्रो जनान्यातयतीति द्वाभ्याम् । बौ . ध . सू . II. 4. 11-14. The verses इमे मे वरुण and तरवा यामि are respectively Rg. I. 25. 19 and I. 24. 11; and मित्रस्य चर्षणीधृतो and मित्रो जनानू are respectively

पौर्णं द्यौषधिवृद्धिं सूनृतं स्यान्नो अहोरात्रेवसंस्कृतम् " ऋ . II 21, 6; जातौ जायते सूनरिर्यः सूनरीयं अहोरात्रे चर्षणिन् । ऋ . III 8 5, नि ह्या वये पर आ पृथिव्या इलायास्पदे सूनरिर्यो अहोरात्रम् । सपइवया माढव अपायां सरस्वत्यों रेवद्भो दिदीहि । ऋ . III. 23. 4. 749 a. The Greeks held the waxing moon lucky and the waning moon unlucky. Hesiodic system (which is at least several centuries later than the Ṛgveda) furnishes the earliest evidence for lucky and unlucky days, though there was divergence of opinion on that point. Hesiod puts a special ban on the 5th day of the month, while the 7th day was sacred to Apollo in Greece and was held sacred in Babylon also. Vide L. R. Arnell in 'Greece and Babylon' p 294.

The hymn beginning with कृष्णण पाजः (

प्रियो विश्वामिथिर्भूषणाद् ॥ ऋ . V. 1. 9 ‘Agni is a guest dear to all human groupṣ’ तत्त्वं अता भवसि सदस्य सखा यस्त आतिथ्यमायुषप्रणोणत् ॥

क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनत्थेने मे पुनर्ददत् ॥

अहं मनुरभवं सूर्यश्चाहं कक्षीवाँ ऋषिरस्मि विप्रः ।

अहं मनुरभवं सूर्यश्चाहं कर्शीवाँ अऋषिम् कविर्व्विभानो मनसा मा ॥ ऋ . IV. 26. 1. गर्भे नु सन्नन्वेषामवेदमहं देवानां जनिमानि विश्वा ' । शतं मा पुर आयसीररक्षन्नधो जवसा निरदीयम् ।

अथ यस्य पिता पितामह इत्युपेतौ स्यातां ते ब्रह्महसंस्तुताः । तेषामगमगमनं भोजनं विवाहमिति वर्जयेत् । तेषामिच्छतां प्रायश्चित्तम् । यथा प्रथमेऽतिक्रमे ऋतुरेकं संवत्सरः । अपोपनयनम् । तत् उवकोपस्थनम् । प्रतिपुरुषं संखयाय संवत्सराण्यावन्तोऽद्यपेताः स्युः । पावमानीभिरद्यति यद्य द्वरा इत्येताभिर्यजुषा सामपवित्रेशेति । अपि वा व्याहृतिभिरेव । अथाध्याप्यः । आप . ध . I. 1. 1. 28-I. 1. 2. 1-4. पावमानी verses are those that are addressed to Soma and according to some they are all the verses of the 9th mandala of the Ṛgveda beginning with 'svadiṣṭhayā madiṣṭhayā' (vide Haradatta on Gaut. 19. 12 and Medha-tithi on Manu V. 83). The यजुष्पवित्र is the मन्त्र ' आपोऽस्मान्मातरः शुन्धन्तु ', सामपवित्र is the Sāman beginning with 'kayā naścitra abhuvat' which is

सुदुष्यांस् इमनसयदृषत्वादृष्टां वाड़ु हं ल . 161. 13; ब्राह्मण शूरु षद्ववेषयति रतामनुष संवत्सर हृतुचथा मरण्णमूर्यः I. 161. 13; ब्राह्मण शूरु षद्ववेषयति रतामनुष ससंन्तः।

नात्मन्यवमन्येत पूर्वामिरसुबुद्धिभिः। आ मृत्युराशयेत् क्षिप्रमवरेत चाऽनपेक्षयेत् सम्पदामागमं युक्तम्। नापेक्षेताऽनवाप्यं तु। मानवेनः ब्रह्माचरणम्। आ मृत्युरीः क्षिप्रमप्यारम्भुश्चैरेत। सुधीश्च ॥ पा . I. 153.

सुरभिमत्य अलिङ्गाभिर्गाभिर्मिहिरण्यवर्णाभिः पाप्तमानीभिर्वृतहिरण्यब पवित्रेरात्मानं पोक्ष्य प्रयतो भवति। बौ . ध . सू . II. 4. 2. सुरभिमती is the verse वृषिकाणो &c. (

( Continued from the previous page ) नियमवक्कम् ॥ ब्राह्म‌णानि च कल्पोक्त्त देवतास्तवनानि च । जप्त्वा पापैः प्रमुच्येत धर्माल्यनैस्तथापरैः ॥ चतुर्विंशतिमत q. by स्मृतिच॰ , आहिक pp. 187–188; हंसः शुचिनद० is

अस्माकम्‌ पितरस्त आसन सस वृषयो बौर्गह्ये धक्ष्यमाने।

सिंद्धस्यायमात्मा पुण्येष्यः कर्मभ्यः प्रतिदीयते। अधास्यायमांतर आत्मा कुल - कृयो यथोगातः नेति । स ह्यतः प्रपन्नच पुण्यं पुनर्जायते । तद्वत्पुत्रकोपयोगा। गर्भ दु त्सिद्धा नेत्युक्त। एवं षट्‌सुयान् वामदेव एवमुवाच । इ . उप . II. 5. This has been quoted on p. 1541. अथ मोषायन पुत्रस्य सुधर्ममभिवृद्धिमुर् । अज्ञात्तु सम्भवति इद्‌वषादुपिा जायते । आत्मा सं दुष्य माविष सं जीवः शाश्वतः। कोषी उप . II. II. This is quoted as a ṛk in Nirukta III, 4 (probably because it occurs in the Kauṣītaki Āraṇyaka of the Ṛgveda).

Vide Rg. X. 85. 26 and 46. These are पूरा स्वेतो नयतु हस्तगृह्याशिना स्त्रा प्रवहता रथैन । गृहानगच्छ गृहपत्नी यथासो वशिनो त्वं विदथमा वदासि । ... सम्राज्ञी अधि बेडूषु ॥ (last quoted above in ṇ 1229). The word `dampati` (which occurs very frequently in the Rg.) conveys in several places the idea of a monogamous marriage. Vide

According to the Tai. Br. II. 7. 5 ' मनुष्या वै नराशंसः '; vide शाङ्खायनश्रौत 16. 11 where many lists of नराशंस hymns occur, Ṛg. I. 125 being one hymn of that kinḍ अथर्व XX. 127. 1 has the word नराशंस and

The nigada is given by Āśv. V. 7. 3 ' अग्नये प्रचवेनोपसृष्टयाहू यजमान होतररूपयो .... इन्द्राग्निभ्यां पियो बोधयती अस्मासु ब्राह्मणान् ब्राह्मणपशव मिति '. The acchāvaka probably came to be so called from the first word 'acchā' of

एषा दिवो दुहिता मत्वर्षि उपोऽविहासा समना पुरस्तात्। ऋतस्य पन्थामन्येति साधु प्रजानातिव न दिशो मिनाति ॥ ऋ 1. 124. 3. The meaning of the last quarter is that Usas always rises in the east and that she does not annihilate the separateness of the four quarters by sometimes rising in a direction other than the east. In this the dawn simply follows the law laid down for her in the order of nature ( ṛtasya panthām ). The idea about the confusion of quarters is well expressed in

इन्द्राणीमुप ह्वये वरुणानीमप्सराम् । ऋ . I. 22. 12; उत वा घृतस्नु देवरत्नीरिहावतु श्रुधी । अग्नायी ह्यवसे वरुणानीह बोधि न्द्रेन्द्राणीमिह

The स्वस्तिसूक्त is स्वस्ति नो मिमीतम् &c

इमे नरो मरुतः सृष्टा नस्वीघ्रीमासो असुरा ऋताज्ञाः । सत्यश्रुतः कवयो युवानो बृहद्गिरयो बहुदुष्टमाः ॥

इन्द्राणीमुप ह्वये वरुणानीमप्सराम् । ऋ . I. 22. 12; उत वा घृतस्नु देवरत्नीरिहावतु श्रुधी । अग्नायी ह्यवसे वरुणानीह बोधि न्द्रेन्द्राणीमिह स . ऋ . V. 46. 8. सूर्यी is said to be the wife of Aśvins in Ṛg. X. 85. 8-9; यास्क explains Ṛg. V. 146. 8 in Nirukta XII. 46 and holds रोदसी as the wife of मरुत् . In Ṛg. V. 56. 8 the Maruts are said to have 'Rodasī' on their chariot; in

आ यक्षीयवचसवा मित्रं वयं च सूरयः । ‘ अधिचेळे बहुभ्यस्वे यतेमहि स्वराज्ये ॥

युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रस्य बृहतो विपश्चितः । वि होत्रा वधे वयुना - विदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिदुष्टियः ॥

अथा नो देवः सविताः प्रसावतु सावीः सौभगम् । यत्सुवश्वं सुव । विश्वाभि देव सवितादुर्तानि परा सुव । यद्भद्रं तन्न आ सुवा ॥

ईजे यज्ञैः शमीभिर्यद्धद्वारायाग्रये ददाश । यत्रा चन ते यज्ञासामजुर्विनो हो मर्तो नशते न प्रहृतिः ॥ ॠ . VI. 3. 2; compare

अहश्च कृष्णमहरर्जुनं च विवर्तेते रजसी वेद्यामिः। वैश्वानरो जायमानो न राजावातिरज्योतिषाप्रिस्तमसि ॥

Asv. (I. 6. 3-5) gives the rules about the yājyā for Agni Sviṣṭakṛt (vide also Śāṅ. I. 9.): येयं यजामहेऽग्निं स्विष्कृतमुत्तमामिह प्रिया धाम प्रियाधाम्नो मेध्यानि प्रिया धामानि प्राणानामुपचितां प्रिया धामानि यक्षत्पत्नीं प्रिया धामान्याशाते धामाय्यवदायि । प्रोमे धामा धामाय्यान्यवृधां प्रिया धामानि प्रजापतिरग्रे देवेभ्यो देवान् प्रिया धामानि यक्षद् मेधमहेतुं ; प्रिया धामानि प्रियानि मेध्यानि मेज्या इषः ; कृणोतु सो अध्वरा जातवेदा जुषतां हविरमे यक्षत् … Vide तै . ब्रा . III. 5. 7 for thiṣ याज्या is pronounced for in the above. प्रजापतेः is repeated inaudibly. Vide Asv. I. 3. 13–16. अग्रे यक्षत् … अध्व is

माता रुद्राणां दुहिता वसूनामिति जपतिरोहजतेपुष्रपम् । आश्व . गृ . I. 24. 25. In अथर्व . II. 10. 7 the view of some is stated that when cows return to the village from the pasture the hymn

दृशाश्चाश्वान् कोशांश्च वस्त्राधिभोजना । दशो हिरण्यपिण्डांश्चदिवोदासादसा - न्नृधव् ॥

The verses ‘abhi tvā śūra’ (Rg. VII. 32. 22), ‘kaya nas- citra’ (Rg. IV. 31. 1), ‘tvam-iddhi havamahe’ (Rg. VI. 46. 1), ‘aśvam na tvā vāravantam’ (Rg. I. 27. 1), ‘abhi pra vaḥ surādhasam’ (Rg. VIII. 49. 1), ‘yajñayajñaṁ vo’ (

शिसितंमिन्द्रपर्वता वुवं नस्तब्को बिभ्वें वसिस्थन्तु देवाः॥ ऋ . I. 122. 3 ( सायण explains पर्वतः पर्वतवान्‌ वृषचादिपुरोगावान्‌ पर्वतभ्यः ); य्रुवे लमिति पृत्न्यादय संवमिन्द्रष्ट वज्रेश संवमिन्द्रष्टम्‌। ऋ . I. 132 6 ( सायण explains पर्वत पर्वता - न्वेव। तदभिमानौ देवः ). सबलौईईसुप्यी अन्द्रिरौस्तंपर्वतवत्सावचिता धादु॥

अब दुरघानि पिङ्ग्या ख्रुजा नोऽअ या वर्ष चक्रमा सन्दृष्टिः । ऋ . VII. 86 5; मा य एनो अभ्यकृतं स्रुजेम मा तत्कर्म वसवो यज्जूषध्वे ।

एयसृमदाहवत्तसमसृणधृत दिवोदासं श्रयधश्राय दाशपे ।

इयं शुष्ममेभिरिभ्रसा द्रुवारुण्णासाद गिरीणा तविषेभिर्मिभिः।

ब्राह्मणासः पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावापृथिवी अनेहसा ॥

य प्र गृहानमृतसुरास पराशराः शतयातुवसिष्ठः ।

सन्दिग्धसाधनव्यतिरेको यथा - न त्रयीविदा ब्राह्मणेन ग्राह्यावचनः कश्चित्तुरशो रागादिमत्वात् । अत्र वैधर्म्योदाहरणम् । ये प्राबवचना न ते रागादिमन्तः । तथा च गौतमादिभ्यो धर्मशास्त्राणां प्रणेतार इति गौतमादिभ्यो रागादिमत्त्वस्य साधनधर्मस्य व्यावृत्तिः । न्यायबिन्दु (3rd pariccheda p. 127) pub. in the Kashi S. Series, 1924 and also in the Bibliotheca Buddhica, vol. VII No 132 (1918), eḍ by Paṇḍit Rāhula Sāṁkṛtyāyana, who in his Intro. p. VIII to the Vādanyāya of Dharmakīrti published in J. B. O. R. S. vol XXI holds that 625 A. D. is the latest date for Dharmakīrti. 60ḍ (1) Upaniṣads, (2) Vedāntāḥ, (3) Sarva-chandssu Saṁhitāḥ (saṃhitā texts of all the Vedas), (4) Madhūni (either Tai. Ār. X. 38' brabma metu mām' or the three verses beginning with 'Madhu vātā' in Rg. I. 90. 6-8 and in Tai. S. IV. 2. 9 and Vāj. S. XIII. 27–29), (5) Aghamarṣaṇa i. e. Rg. X. 90. 1-3; (6) Atharvaśiras (a small Upaniṣad of about four printed pages) beginning with 'devā ha vai svargam lokam-āyan &c) ; (7) Rudrāḥ, eleven anuvākas of Tai. S. IV. 5. 1-11 beginning with 'namas-te Rudra manyave'); (8) Puruṣasūkta (Rg. X. 90); (9)–(10) Rājata (v. l. Rājana) and Raubīņa Sāmans which are sung on the Ṛk ‘Indram naro’ Rg. VII. 21. 1, Sāmaveda Pūrvārcika 233); (11–12) Bṛhat-sāma and Rathantar, which are respectively sung on 'tvām-iddhi havāmahe' (Rg. VI. 46. 1' Pūrvārcika 234) and on ‘Abhi tvā śūra’ (

श्वित्रश्ञो मा दक्षिणतस्कपदौ पिर्यँग्निवाचो अभि हि प्र मन्दुः । उत्तिष्ठ बोचे परि वहिर्यो नूम न द्विराडवितवे वसिष्ठाः ।।

विद्वान् ज्योतीषि : परि संजिहानो मित्रायदधना वरुणायपद्वला ॥ तत्त इदमद्यो नभ्यं वसिष्ठा ३ दद्रयो यत् त्वा जजान ॥ उदधि प्रेषितावरुणायवसिष्ठा देवदूतस्य बद्धारुद्रमनसो जातिः । युज्जै स्कार्ष सद्यस् । स मकेन ... सदाचः। येनेन ते परिषि भविष्यन्ति। कुम्मे रेतः सिञ्चित्वाः समानम् । ततो ह भान उदधिंयथ्यातो जाग्रदुद्भासिष्ठ ॥

अथैनमभ्यनेति । बीहिर्यवमतिलप्रियंग्वभय हीरय्यषमाय श्यामायनेन त्रिः मृत्पिंडं परिवृज्याप्यो क्षाति । अविषिष्यया चोदकुम्भरापो हि द्वा मयोभुव इति सुवेन । सप्येनाह्वय स्थलीपाकं सपर्पिलं वास्तोष्पते प्रतिजानालिधि चतुष्पपि मृदुपने हलायै संसृज्य पलाशोपयोजयन्ति शिष्टं बाहु पाशयेति वाच्यति । आश्व . गृ . II. 9. 6–9

'Arghya water'—The मिला . states ' विश्वेदेवा इदं वो अर्घ्यमित्यर्ध्ययोर्द्वकं विनिक्षिपेत् . The arghya is to be offered to each ब्राह्मण separately as required by गोभिलस्मृति III 74 ' अर्ध्यैर्दक्ष्ययोर्देवे चैव पिण्डदानैर्मनजे स्यात्तद्वाधावचन एव च '. The printed मिला reads the मन्त्र as यवोसि धान्यराजो वा , which is not found in the Väj. S. or other samhitäṣ Similarly, the मिला reads the मन्त्र ' या दिव्या आप पयसा ' for अर्घ्य , which is probably

Vāstu (ṇ in the Ṛgveda) means a house. Compare 'tā vām vāstunyūmasi gamadhyai' (Ṛg. I, 154. 6). It is derived from 'vas' (to reside). Vide Nirukta X. 17, where

सस्तु माता सस्तु पित्ता सस्तु श्वा सस्तु विश्व - पतिर्नो जनः ॥ य आसते यच्च चरति यच्च पश्यति नो जन : तेषां सं हन्मि अधि घोषे अघर्यो षधीः । सोषेशया पट्काशया नदीपर्ष्तल्लप्यक्षवी : । प्रियो याः पुण्यमास्ताः सर्वाः स्थापयामसि ॥

शुची वा ह्यशुची मृनः शुचीनां शुचि हि नोम्य्ष्टप्रं शुचिम्यः । ऋतेन सत्यमृतच शाप आयश्छुचिञ्चिञ्जमानः शुचयः पावकाः ॥

( Continued from the previous page ) नियमवक्कम् ॥ ब्राह्म‌णानि च कल्पोक्त्त देवतास्तवनानि च । जप्त्वा पापैः प्रमुच्येत धर्माल्यनैस्तथापरैः ॥ चतुर्विंशतिमत q. by स्मृतिच॰ , आहिक pp. 187–188; हंसः शुचिनद० is Rg. IV. 40. 5; त्रियम्बकं is त्रयम्बकं यजामहे

सतावाना कृतजाता कृतावृधो घोरासो अनृतद्विपः । तेषां वै : सुम्ने सन्नद्यामे नरः स्पााम ये मा सूरय।।

त इद्देवानाम सप्र्षाद् आसन्वृतावन् कवयः पूर्वासः । गूढं ज्योतिः पितरो अन्वविन्दन् सत्यमन्त्रा अजनयन्नुषासम्‌ ॥

अब दुरघानि पिङ्ग्या ख्रुजा नोऽअ या वर्ष चक्रमा सन्दृष्टिः ।

न स स्त्रो वणो वण इति : सा सुरा मभूमिवीको अक्षितिः ।

सुरभिमत्य अलिङ्गाभिर्गाभिर्मिहिरण्यवर्णाभिः पाप्तमानीभिर्वृतहिरण्यब पवित्रेरात्मानं पोक्ष्य प्रयतो भवति। बौ . ध . सू . II. 4. 2. सुरभिमती is the verse वृषिकाणो &c. (Rg. IV. 39. 6), अलिङ्गा verses are Rg. X. 9. 1-3, आरुणी verses are इमं मे वरुण (Rg. I. 25. 19), तत्त्वा यामि (Rg. I. 24. 11), अव ते हेलौ (Rg. I. 24. 14) and यत्किञ्चेदं (

इदं विष्णुविचक्रे मेधा निदधुवे पदम् । समूढुळमस्य पाँशुरे ॥ त्रीणि पदा विच - क्रमे विष्णुर्गोपा अदाम्यः। ऋ . I. 22. 17-18; vide also Rg. I. 154. 1-4, I. 155. 4, VI. 49. 13 &c.; न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमार्प। उदस्तम्भा रोदसीमेध धामम् । मर्चो दक्षस्य गुहियाः ॥ ... व्यवस्थितमा रोदसी विष्णवे दाधर्थ पृथिमिमिमितो मयुखैः ॥

यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाङ्ख्यतेव वदति शिक्षमाणः ।

ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि षद् यत्रासुकाः प्रावृषीणा बभूवुः ॥

ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि षद् यत्रासुकाः प्रावृषीणा बभूवुः ॥ ऋ . 7. 103. 7; ब्राह्मणासः सोमिनो वाचमक्रत ब्रह्म कुर्वन्तः परिस्नृतः ।

The hymn beginning with कृष्णण पाजः (Rg IV. 4. 1–15) is called रक्षोघ्नेन . The first five verses of it are वाज सं . 13. 9–13 All fifteen verses occur in तै सं I. 2. 14. 1–5. So also are Rg. X 87 (beginning with रक्षोघ्नेर् यजिनमाजिभिर् )

इन्द्रसोमा दुःकृतो वधे अन्तरानरमनभगे तमसि प्र विशत्। पर सो अस्तु तना तना च बिल पृथिवीरधी अहत् विशत् ।

सुविज्ञानं चिकिषेपे जनाय सञ्जानाय सन्नसत्ये । तपोरित्स्यं वतरगुजीव - स्तविस्सोमोवावति हन्यसत् ॥

आ जिह्मया मुरदेवान्भम कृण्वापदो धृष्टासन्न ॥ ऋ . X. 87. 2 and अथर्ववेद VIII. 3. 2 ( सायण renders मुरदेवान् राक्षसान् ) ; पराञ्चिवा मुरदेवाच्छृणुदीवधि पराशुष्पो अभि शोशुचानः ॥ ऋ . X. 87. 14 (= अथर्ववेद VIII. 3. 13 with slight variation at end) ; पि भीवालो मुरदेवा अववृत्तु मा ते कुशग्हर्यद्रवत्पद्म ॥

क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनत्थेने मे पुनर्ददत् ॥ ऋ . IV. 24. 10; महे यं त्वामभिरप्रः परा शुल्काय देयाम् । न सहस्राय नायुताय वनिीम नाशत सतायताम् ॥

न स स्त्रो वणो वण इति : सा सुरा मभूमिवीको अक्षितिः । ऋ . VII. 86. 6; इद्ध प्रसीतो दुखमहो न सुरायम् ।

येना यतिभ्यो भृगवे धने हिते येन प्रस्कण्वमाविथ ।

यथा विश्‍वैलः कहुः शतदृश्रानां वृषहस्तक्षा वृहा गोनाम्।

शतं मे गर्धभान् शतमुर्वरीवतीनाम् । शतं दासाँ अति स्रजः ॥ ऋ . VIII. 56. 3; यो मे हिरण्यसन्दृशो दश राज्ञो अमंहत । अधस्पदा इच्चैतस्य कृण्वन्नवशेना अभितो जनाः॥

येना यतिभ्यो भृगवे धने हिते येन प्रस्कण्वमाविथ । ऋ . VIII. 3. 9. I Keith takes यति as connected with the Bhṛguṣ It would be better to take यतिभ्यः as in the ablative. य इन्द्र यतयस्त्वा सुमृगो ये च तुष्टुवुः।

3. 3-4; ऋ . VIII. 14. 13 is अपां फेनेन नमुचेः शिर इन्द्रोदवर्तयः। विश्वा यद्यन्यगुधः ॥ .

यस्ते शृङ्गवृषो नपात् प्रणपाल्कुण्डपाव्यः। व्यस्मिन्वृष आ मनः॥

Vāstu (ṇ in the Ṛgveda) means a house. Compare 'tā vām vāstunyūmasi gamadhyai' (Ṛg. I, 154. 6). It is derived from 'vas' (to reside). Vide Nirukta X. 17, where Ṛg. VII. 55. 1 is explaineḍ There is a deity in the Ṛgveda called 'Vāstospati' {lord of the house). वास्तोष्पति is either (as in

यः समिधा य आहुती यो वेदेन ददाश मर्तों अग्रये । यो नमसा स्वध्वरः ।। सपर्येदेवयन् आशसस्तस्य घुम्नितमं यशः । न तमँहो देवकृते कुतश्चन न मर्त्यकृत मंहशात् ॥

शतं मे गर्धभान् शतमुर्वरीवतीनाम् । शतं दासाँ अति स्रजः ॥ ऋ . VIII. 56. 3; यो मे हिरण्यसन्दृशो दश राज्ञो अमंहत । अधस्पदा इच्चैतस्य कृण्वन्नवशेना अभितो जनाः॥ ऋ . VIII. 5. 38; अत्राप्यत्रे पोक्कुरुष्यः पश्चादते प्रसवर्रसुर्यधुनाम।

न वा रक्षति न दुभाति तस्करो नासामामिम्रो व्यथिर दुधयति । ऋ . VI. 28 3. पथ एक पीपाय तस्करी यथौ एव वेद निधीनाम् ॥

The word ‘ महु ,’ frequently occurs in the Ṛgveda and other sambitāṣ Manu is often spoken of as the father of humanity and of the sages and as laying down the proper path for mankinḍ Vide: पालि महुश्चपूर्णिता द्यपिता मत्ता हो च योश्च ऋतुषु वसिष्ठ ॥ II. 33. 13; ना मः पथा पिउरुमायिषो दुर नैष्प परापरत ॥

ब्रह्मा देवागां पदवीः कवीनामुर्विर्घाणां महिषीणुं गुणाम् । इयेनो गृणाणं स्वधितिवर्धानां सोमः पवित्रमरयेति रेवन्त । ऋ . IX. 96.6; अधः पश्यस्व मोपार् तरी पाटुको हर । मा ते कशफ्को दृशन श्री हि ब्रह्मा वधूविध ॥

अथा नो देवः सविताः प्रसावतु सावीः सौभगम् । यत्सुवश्वं सुव । विश्वाभि देव सवितादुर्तानि परा सुव । यद्भद्रं तन्न आ सुवा ॥ Ṛg. V. 82. 4-5. यो मे पाशः सुवा । यत्सुप्त्वा सुवमभयं मेमात् । इमं वा यो दिविश्यति दृक्को वा त्वं तस्मादूषणं पाशुरणम् ॥ Ṛg. II. 28. 10; अत्रितं दु : स्वप्नं सवितारं परे वृकत्वेनेसो क्षत्रयः दु : स्वप्नं च क्षत्रयः ॥

For Svastyayana vide H. Db II. p 83 (n). For Āyuṣya vide Kauśikasūtra 52 18; for Abhaya, Kaṁsika 16. 3; for Aparājita hymns Kauśikasūtra 14 7 note, for Svastyayana, Kauśika 3. 2 n; the Santātīya are Atharvaveda I. 6 1, I. 33 1, VII 68, VII 69 I &c. The Amhomuc verses are Atharva IV 23 29 Vide Nītimayūkba p.25 for Aparājita mantraṣ The राजधर्म - काण्ड (p. 7) quotes from the ब्रह्मपुराण a long passage in which the mantras to be recited by the purohita are stated to be these ' अपोवृद्ध महामन्त्रांस्तपयेजाह्वे - वृक्षि । गणे घेधामतिवर्य सत्यघर्मगणी तथा । आयुष्यामममेघे घेव तथा स्वस्त्ययने परम् । घेवज्ञानाग्रय मन्त्राश्च तथा पौरुन्दराणपि । सावित्रैशाहरौद्रश्च वाऊनाग्रय सर्वदा ' and explains खसत्ययने ज्योतिङ्क्ष मन्याः । गणां ईड्गणामाभूघेत्यादयः । अपतिरण्य आऊः आगत्य भूमिः सत्यप्रणः स्वस्त्ययनेति । सन्ततीय is the first word of वाज . सं . 19. 38, अमतिश्य is कृ . X 103, आगात् सत्यम् is ऋ . III. 12 3 2 and वास्ते अगे घोरा - साक्षश्च is सं . वा I. 1. 7. 3, यत इन्द्र is

हृदीयँ नाम यज्ञियं यदा करस्तदुस्मसि । आदित्सतेषोभसे ।

6; अछाही य एषे भूर्यसौ एवयं मृचकाभयः। हवं कक्षीवत् पिब शुष्णतच्य हविनिश्छतुराप्याम् अर्यणम्

परण देवा उपस्थे अता विश्वे धारयन्त । सूर्यामासा हसे कमू ॥ VIII. 94. 2. Compare आपूर् पूणीत मेषणं वरुणे तन्ये र्डे मस । ज्योक् च सूर्य इमे in I. 23, 21 (=X. 9 7). इशे विशाय सूर्य in I. 50. 1, बिविय सूर्य हशे in X. 60 5. In all these cases सूर्य is the object of हशे and in VIII. 94. 2 the dual सूर्यामासा is used with हशे .

देवीर्वाचमंजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना घेनुरस्मानुपसदुष्टु ॥

ओर्वभृगुच्यवनवनदा हुवे । अग्निं सहस्रवाससम् ॥

1172 b. Vasordhārā ( literally a stream of wealth ). Vide H. of Dh. vol. II, p. 1253 n 2696 for it. It is described at great length in Rājani- tīprakāśa pp. 447–457, quoting Devipurāṇa, and in Kṛtyakalpataru (Rājadharmakāṇḍa p. 201–212) quoting Bhaviṣya. It is an ancient idea, as Tai. S. V. 4. 8 mentions it ‘ वसोर्धरां जुहोति वसोर्धरां धारयाऽदितिं &c.’. The साप्तिसूत्र p. 43 prescribes the following mantras in Vasordhārā, viz. 9 mantras in the hymn beginning with ‘Agnim-iḷe’ (Ṛg. I. 1. 1–9), the six mantras of Ṛg. I. 154, 1–6 (Vi nor-nu kam), the 15 mantras of Ṛg. II. 33, the nine mantras of

सुरभिमत्य अलिङ्गाभिर्गाभिर्मिहिरण्यवर्णाभिः पाप्तमानीभिर्वृतहिरण्यब पवित्रेरात्मानं पोक्ष्य प्रयतो भवति। बौ . ध . सू . II. 4. 2. सुरभिमती is the verse वृषिकाणो &c. (Rg. IV. 39. 6), अलिङ्गा verses are Rg. X. 9. 1-3, आरुणी verses are इमं मे वरुण (Rg. I. 25. 19), तत्त्वा यामि (Rg. I. 24. 11), अव ते हेलौ (Rg. I. 24. 14) and यत्किञ्चेदं (Rg. VII. 89. 5). पाप्तमान्यः are all verses like स्वधिष्ठया मदिष्ठया (

सर्वेषां तु स नामानि कर्माणि च पृथक् पृथक् । वेदशब्देभ्य एवादी पृथक्संस्थाश्च निर्ममे ॥ मनु I. 21. The श . ब्र . I. 3. 28 is ' शब्द इति चेज्जातः प्रमथल्याक्ष ब्रह्मणात् . स्वयम्भुवे शब्दब्रह्मावपति जगदिति । मत्स्याङ्गुमानामाप्यः । अनुमानं श्रुतिः प्रामाण्यं प्रति सापेक्षत्वात् । ये हि शब्द - जापतिर्वादवालनुभवत् , अदृष्टमिति महव्यवाह्यम् , इन्द्रव इति भाव इति स्त्रोचं विश्वान्यनीति शब्धम् , अभिसोमेप्सयप्पाः प्रजाः ' इति श्रुतिः ... स्तुतिर्वापि । अनादिनिधना नित्या वागुत्सृष्टा स्वयंभुवा । यदेनेयम् विश्व्या यतः सर्वाः प्रवृत्तयः । ... तथा । नामरूपं च भूतानां कर्मणां च प्रवर्तनम् । वेदशब्देभ्य एवादो निर्ममे स महेश्वरः ॥ इति . The śruti text cited is Tāṇḍya-mahābrāhmaṇa of

सुरभिमत्य अलिङ्गाभिर्गाभिर्मिहिरण्यवर्णाभिः पाप्तमानीभिर्वृतहिरण्यब पवित्रेरात्मानं पोक्ष्य प्रयतो भवति। बौ . ध . सू . II. 4. 2. सुरभिमती is the verse वृषिकाणो &c. (Rg. IV. 39. 6), अलिङ्गा verses are Rg. X. 9. 1-3, आरुणी verses are इमं मे वरुण (Rg. I. 25. 19), तत्त्वा यामि (Rg. I. 24. 11), अव ते हेलौ (Rg. I. 24. 14) and यत्किञ्चेदं (Rg. VII. 89. 5). पाप्तमान्यः are all verses like स्वधिष्ठया मदिष्ठया (Rg. IX. 1. 1) of the IX mandala of the Ṛgveda or according to some

विहान्स विश्वा भुवनाभि पश्यदवद्गुदात् विषूति कर्तृ अवतम्।

हृदीयँ नाम यज्ञियं यदा करस्तदुस्मसि । आदित्सतेषोभसे । ऋ . VIII. 80.9; तस्माते सन्तूष्टानि नामानुवादानि यस्य सन्ति । ऋ . X. 54. 4, यश्चायं नृषा पितृर्द्विजोत्तमो काम दुर्गामासे यस्यैते ।

ब्रह्मा देवागां पदवीः कवीनामुर्विर्घाणां महिषीणुं गुणाम् । इयेनो गृणाणं स्वधितिवर्धानां सोमः पवित्रमरयेति रेवन्त ।

सुखृत्त्वं विश्वावस्य कर्मोपस्ति श्रमणस्य कारो । ऋ . I. 148. 2: स्वावाश्वस्य सुन्वतस्था शृणु यथा शृणोरेमेः कर्मणि कृतवतः। यथा हि नः पितरः सोम पूर्व कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः ।

ज्ञानं सप्त मातरौ वेधामशासत श्रिये ।

वेदान्ते लक्ष्मणायं कृतविविवितृनो तीर्थ - नारायणायं तर्कै धीरेशमिश्रान् फणिपतिभगिनौ पोलङ्गद्धरायरम् । वेदे साङ्ग पि तृव्यं शिवमथ पितरं दक्षिणामूर्त्यास्तौ श्रोते चिन्तामणि य : शरणमुपगतौ भूरि गोपालदेवम् ॥ (at end of शान्तिपर्व ); गोपालं भूरि वेदे शिवमृगानिपरौ ब्रह्मविलक्षणायें फणिपतिभगिनौ पोलङ्गद्धरायरम् । महि नारायणं यो गुरुमकृत तनं दक्षिणामूर्त्यास्तौ श्रोते चिन्तामणि च व्यभजत स महाभारते दानधर्मान् ॥ ततं appears to have been used for reasons of metre instead of the usual word नातं . In the Kathopaniṣad Naciketas asks his father ‘ तत् कस्मै मां दास्यसि ’ (I. 1. 4) and in the

यज्ञानन्दाश्च मोदाश्च हृद प्रहुद आसते । कामस्य यत्राप्ता कामास्तरय नामृतम्

कालो अश्वो वहति सप्तरश्मिः सहस्राक्षो अजरौ भूरिरेताः । तमा रोहन्ति कवयो विपश्चितस् तस्य चक्रा भुवनानि विश्वा ॥ स एव स भुवनान्याभवत् स एव स भुवनानि पर्यैत् । पिता पुत्रम् अभवत् स एषां तेषां नापरम् अस्ति तेजः ॥ काले मनः काले प्राणः काले नाम समाहितम् । कालेने सर्वा नन्दन्त्यागतेन प्रजा इमाः ॥ काल ’ प्रजा अक्षजत कालौ अग्रे प्रजापतिः । स्वयम्भूः कश्यप ’ कालादजायत ॥ अथर्व XIX. 53 1, 4, 7, 10, कालो ह भूतम् भव्यम् च पुत्री सृजनमभ्वसु काळावयवत ।। इमें च लोकं परमें च लोकं पुण्यांश्च लोकान् विष्टतीभ्युरखाः । स र्वलोकनिमितिय ब्रह्मण कालंः स ईश्वः । अथर्व . XIX. 54 5. कश्यप is styled a ऋषि in

कृतं चिकित्वो भृतमिच्छुकुतस्य धारा अह सुम्ने पूर्वी | नाहिं पाद सहसा न दृष्णेत ऋतं सपामघवस्य बृष्णः । ऋ V 12.2.

नन्वक्षिष प्रपा अंसि त्वमेगन इयक्षवै ' पूर्वे प्रत्न राजन्‌ ।

पश्चानसू प्रविदवान् पितृयाणं शुभद्रये संमियानो वि माहि ।

(Continued from the last page) Vāj s XIII. 27-29 also, since they are styled मधुमती by मानवगृह्य I. 9 14. Atharvaśiras is an उपनिषद् which begins with देवा ह वै स्वर्ग लोक - मायसे रुद्रमपृच्छन to भवानिति Vide the Nir. edition of 108 Upaniṣads (printed in 1925) for the अथर्वशिरस् . The अथर्वशरण is highly eulogized as a destroyer of sins like Aśvamedha in Manu XI 259-60, Visau Dh S 55.7, Vas 26 8, Banḍ Dh S IV 2 20. Rudras are the eleven anuvaakas of Ta1 S IV 5. 1-11 beginning with नमस्ते रुद्र मन्यवे Acc. to Haradatta the two Sāmāns Rājata VII 47 1, Sāmaveda, Pūrvārcika 318), The बृहत्साम is sung on the verse स्वामिधि हवामहे ( ऋ VI 46 1, Sāmaveda Pūrvārcika No. 234), the Rathantara on the verse अभि त्वा शूर ( ऋ VII 32 22, Sāmaveda Pūrvārcika 233) In the भगवद्गीता X 35 Srīkṛṣṇa puts the Bṛhatsāma as the foremost among Sāmāns ( बृहत्साम तथा सामन् ) Puruṣagati Sāman is sung on the verse ‘Aham asmi prathamajā rtasya,’ (Sāmaveda, Araṇyakāṇda VI 1 594) महानाम्नी verses are those beginning with विदा मघवन् विदा which occur in the दै आ IV, in the जैमिनीपसविगा of the सामवेद (ed by Dr Raghuvira) and in other संहितास The महावीराज ( सामन ) is sung on the verse प्रियां सोमिनोन्द्रमृदु त्वा ( ऋ - VII 22 1, सामवेद पूर्वाचिक 398, उत्तराचिक 927), the महादिवार्कोगर्य is sung on ( ऋ X 170 1, सामवेद अरण्यकाण्ड 628, उत्तराचिक 1433) about the ज्येष्ठसामादि mentions two interpretations (of the तलपकार शाखा and छन्दोगण ) one holding that they are sung on उडु त्य (Rg I 50 1, सामवेद् पूर्वाचिक 31) and चित्रा देवाना (Rg I 115 1), the other that they are three Sām- ans sung on सूर्येन दिशो (Rg VI 7.1, सामवेद पूर्वार्चिक 67, उत्तराचिक 1140) Maskarın holds that ज्येष्ठसामाणि are those sung on the verses यो देवी -(

सुरभिमत्य अलिङ्गाभिर्गाभिर्मिहिरण्यवर्णाभिः पाप्तमानीभिर्वृतहिरण्यब पवित्रेरात्मानं पोक्ष्य प्रयतो भवति। बौ . ध . सू . II. 4. 2. सुरभिमती is the verse वृषिकाणो &c. (Rg. IV. 39. 6), अलिङ्गा verses are

ततो मङ्गलसूत्रं च ध्यात्वाभीष्टां च देवताम् । बद्धा कण्ठदेशे स्याच्चूणानि च शक्तितः ॥ शौनक ; वधूवर्यकण्ठकासक्ते सूत्रे मणिमन्वितम् । माङ्गल्यवृन्तनवानेन मन्त्रेण स्यात् तज्जार्या पुत्रप्रयत्नेना जी० इत्यर्थः । The mantra is मङ्गलतन्तुनानेन भवतुजीवनहेतुना । कण्ठे बद्ध्वामि सुभगे स जीव शरद् शतम् ॥ ' सूत्रेऽनुपलभ्यपि वधूवर्योर्मङ्गलसूत्रं गले माला - धारण ' etc. गदाधर on पारस्कर I. 1.

The Paurāṇika mantra is: नः पुनर्बाह्यरायण नलाय परितोष्ठितः । इनमे ददौ निजं राज्यं स मे सौरीः प्रसीदतु ॥ नमोऽर्क्रेऽर्चाय शूलारामि कामदक्षं फलप्रदां मे भव सूर्णपुत्र ॥ धर्मसिन्धु p 135; the ten names of Saturn are कोणस्थः पिङ्गलो बभ्रुः कृष्णो रौद्रान्तको यमः । सौरिः शनैश्चरो मन्दः पिप्पलादेश संस्तुनः ॥ q. by मदनरत्न on शान्तिप्रदीपिक folio 8a.

पापमामुहूर्यः स्वस्तारं निगच्छात् ।

आ घा ता गच्छादुत्तरा युगानि यत्र जामयः कृणवन्नकृण्वन्।

संयमने त्वनुभूयेतरेणेमागमारोहावरोहो तद्गतिदर्शनात्। वेदान्तसूत्र III 1 13 शङ्कर in his भाष्य relies on Kathopaniṣad II. 6 and

( Continued from last page ) verse 'devānām patnīr' (Rg V. 46 6) or the ṛk verse referring to Rākā should be recited first in the आग्निमारुतशस्त्र in द्वितीयसवन . The conclusion reached is that the verse referring to देवपत्नी s should be recited first by the होतृ . In the same context a question is raised whether the Yāmī verse (Rg X 14 4 'Imam yama prastaram') or the Pitryā verses (Rg. X 15 1–3) should be recited first. The conclusion is that the यामी verse should be recited, then the Kāvya verse (