ब्रह्मसूत्रभाष्यम् २.१.९

अवतरणिकाஅவதரணிகா · Śaṅkara leading into the sūtra; the sūtra follows.

संस्कृतम्

தமிழ்

अत्रोच्यते —அத்ரோச்யதே —

அவ்விஷயத்திற் சொல்லப்படுகிறது.

सूत्रम् ९ஸூத்ரம் 9 / ३७37

नविलक्षणत्वाधिकरणम्நவிலக்ஷணத்வாதி⁴கரணம்

न तु दृष्टान्तभावात् ॥ ९ ॥ந து த்³ருஷ்டாந்தபா⁴வாத் ॥ 9 ॥

தமிழ்இம்மந்திரத்தின் தமிழ்ப் பொருள் மூலத்தில் இல்லை.

संस्कृतम्

தமிழ்

नैवास्मदीये दर्शने किञ्चिदसामञ्जस्यमस्ति । यत्तावदभिहितम् — कारणमपिगच्छत्कार्यं कारणमात्मीयेन धर्मेण दूषयेदिति, तद्दूषणम् । कस्मात् ? दृष्टान्तभावात् — सन्ति हि दृष्टान्ताः, यथा कारणमपिगच्छत्कार्यं कारणमात्मीयेन धर्मेण न दूषयति । तद्यथा — शरावादयो मृत्प्रकृतिका विकारा विभागावस्थायामुच्चावचमध्यमप्रभेदाः सन्तः पुनः प्रकृतिमपिगच्छन्तो न तामात्मीयेन धर्मेण संसृजन्ति । रुचकादयश्च सुवर्णविकारा अपीतौ न सुवर्णमात्मीयेन धर्मेण संसृजन्ति । पृथिवीविकारश्चतुर्विधो भूतग्रामो न पृथिवीमपीतावात्मीयेन धर्मेण संसृजति । त्वत्पक्षस्य तु न कश्चिद्दृष्टान्तोऽस्ति ।நைவாஸ்மதீ³யே த³ர்ஶநே கிஞ்சித³ஸாமஞ்ஜஸ்யமஸ்தி । யத்தாவத³பி⁴ஹிதம் — காரணமபிக³ச்ச²த்கார்யம் காரணமாத்மீயேந த⁴ர்மேண தூ³ஷயேதி³தி, தத்³தூ³ஷணம் । கஸ்மாத் ? த்³ருஷ்டாந்தபா⁴வாத் — ஸந்தி ஹி த்³ருஷ்டாந்தா꞉, யதா² காரணமபிக³ச்ச²த்கார்யம் காரணமாத்மீயேந த⁴ர்மேண ந தூ³ஷயதி । தத்³யதா² — ஶராவாத³யோ ம்ருத்ப்ரக்ருதிகா விகாரா விபா⁴கா³வஸ்தா²யாமுச்சாவசமத்⁴யமப்ரபே⁴தா³꞉ ஸந்த꞉ புந꞉ ப்ரக்ருதிமபிக³ச்ச²ந்தோ ந தாமாத்மீயேந த⁴ர்மேண ஸம்ஸ்ருஜந்தி । ருசகாத³யஶ்ச ஸுவர்ணவிகாரா அபீதௌ ந ஸுவர்ணமாத்மீயேந த⁴ர்மேண ஸம்ஸ்ருஜந்தி । ப்ருதி²வீவிகாரஶ்சதுர்விதோ⁴ பூ⁴தக்³ராமோ ந ப்ருதி²வீமபீதாவாத்மீயேந த⁴ர்மேண ஸம்ஸ்ருஜதி । த்வத்பக்ஷஸ்ய து ந கஶ்சித்³த்³ருஷ்டாந்தோ(அ)ஸ்தி ।

अपीतिरेव हि न सम्भवेत् , यदि कारणे कार्यं स्वधर्मेणैवावतिष्ठेत । अनन्यत्वेऽपि कार्यकारणयोः, कार्यस्य कारणात्मत्वम् , न तु कारणस्य कार्यात्मत्वम् —‘आरम्भणशब्दादिभ्यः’ (ब्र. सू. २ । १ । १४)इति वक्ष्यामः । अत्यल्पं चेदमुच्यते — कार्यमपीतावात्मीयेन धर्मेण कारणं संसृजेदिति । स्थितावपि हि समानोऽयं प्रसङ्गः, कार्यकारणयोरनन्यत्वाभ्युपगमात् ।‘इदꣳ सर्वं यदयमात्मा’ (बृ. उ. २ । ४ । ६)‘आत्मैवेदं सर्वम्’ (छा. उ. ७ । २५ । २)‘ब्रह्मैवेदममृतं पुरस्तात्’ (मु. उ. २ । २ । १२)‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’ (छा. उ. ३ । १४ । १)इत्येवमाद्याभिर्हि श्रुतिभिरविशेषेण त्रिष्वपि कालेषु कार्यस्य कारणादनन्यत्वं श्राव्यते । तत्र यः परिहारः कार्यस्य तद्धर्माणां चाविद्याध्यारोपितत्वान्न तैः कारणं संसृज्यत इति, अपीतावपि स समानः ।அபீதிரேவ ஹி ந ஸம்ப⁴வேத் , யதி³ காரணே கார்யம் ஸ்வத⁴ர்மேணைவாவதிஷ்டே²த । அநந்யத்வே(அ)பி கார்யகாரணயோ꞉, கார்யஸ்ய காரணாத்மத்வம் , ந து காரணஸ்ய கார்யாத்மத்வம் —‘ஆரம்ப⁴ணஶப்³தா³தி³ப்⁴ய꞉’ (ப்³ர. ஸூ. 2 । 1 । 14)இதி வக்ஷ்யாம꞉ । அத்யல்பம் சேத³முச்யதே — கார்யமபீதாவாத்மீயேந த⁴ர்மேண காரணம் ஸம்ஸ்ருஜேதி³தி । ஸ்தி²தாவபி ஹி ஸமாநோ(அ)யம் ப்ரஸங்க³꞉, கார்யகாரணயோரநந்யத்வாப்⁴யுபக³மாத் ।‘இத³ꣳ ஸர்வம் யத³யமாத்மா’ (ப்³ரு. உ. 2 । 4 । 6)‘ஆத்மைவேத³ம் ஸர்வம்’ (சா². உ. 7 । 25 । 2)‘ப்³ரஹ்மைவேத³மம்ருதம் புரஸ்தாத்’ (மு. உ. 2 । 2 । 12)‘ஸர்வம் க²ல்வித³ம் ப்³ரஹ்ம’ (சா². உ. 3 । 14 । 1)இத்யேவமாத்³யாபி⁴ர்ஹி ஶ்ருதிபி⁴ரவிஶேஷேண த்ரிஷ்வபி காலேஷு கார்யஸ்ய காரணாத³நந்யத்வம் ஶ்ராவ்யதே । தத்ர ய꞉ பரிஹார꞉ கார்யஸ்ய தத்³த⁴ர்மாணாம் சாவித்³யாத்⁴யாரோபிதத்வாந்ந தை꞉ காரணம் ஸம்ஸ்ருஜ்யத இதி, அபீதாவபி ஸ ஸமாந꞉ ।

अस्ति चायमपरो दृष्टान्तः — यथा स्वयं प्रसारितया मायया मायावी त्रिष्वपि कालेषु न संस्पृश्यते, अवस्तुत्वात् , एवं परमात्मापि संसारमायया न संस्पृश्यत इति । यथा च स्वप्नदृगेकः स्वप्नदर्शनमायया न संस्पृश्यते, प्रबोधसम्प्रसादयोरनन्वागतत्वात् , एवमवस्थात्रयसाक्ष्येकोऽव्यभिचार्यवस्थात्रयेण व्यभिचारिणा न संस्पृश्यते । मायामात्रं ह्येतत् , यत्परमात्मनोऽवस्थात्रयात्मनावभासनम् , रज्ज्वा इव सर्पादिभावेनेति । अत्रोक्तं वेदान्तार्थसम्प्रदायविद्भिराचार्यैः —‘अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुध्यते । अजमनिद्रमस्वप्नमद्वैतं बुध्यते तदा’ (मा. का. १ । १६)इति ।அஸ்தி சாயமபரோ த்³ருஷ்டாந்த꞉ — யதா² ஸ்வயம் ப்ரஸாரிதயா மாயயா மாயாவீ த்ரிஷ்வபி காலேஷு ந ஸம்ஸ்ப்ருஶ்யதே, அவஸ்துத்வாத் , ஏவம் பரமாத்மாபி ஸம்ஸாரமாயயா ந ஸம்ஸ்ப்ருஶ்யத இதி । யதா² ச ஸ்வப்நத்³ருகே³க꞉ ஸ்வப்நத³ர்ஶநமாயயா ந ஸம்ஸ்ப்ருஶ்யதே, ப்ரபோ³த⁴ஸம்ப்ரஸாத³யோரநந்வாக³தத்வாத் , ஏவமவஸ்தா²த்ரயஸாக்ஷ்யேகோ(அ)வ்யபி⁴சார்யவஸ்தா²த்ரயேண வ்யபி⁴சாரிணா ந ஸம்ஸ்ப்ருஶ்யதே । மாயாமாத்ரம் ஹ்யேதத் , யத்பரமாத்மநோ(அ)வஸ்தா²த்ரயாத்மநாவபா⁴ஸநம் , ரஜ்ஜ்வா இவ ஸர்பாதி³பா⁴வேநேதி । அத்ரோக்தம் வேதா³ந்தார்த²ஸம்ப்ரதா³யவித்³பி⁴ராசார்யை꞉ —‘அநாதி³மாயயா ஸுப்தோ யதா³ ஜீவ꞉ ப்ரபு³த்⁴யதே । அஜமநித்³ரமஸ்வப்நமத்³வைதம் பு³த்⁴யதே ததா³’ (மா. கா. 1 । 16)இதி ।

तत्र यदुक्तमपीतौ कारणस्यापि कार्यस्येव स्थौल्यादिदोषप्रसङ्ग इति, एतदयुक्तम् । यत्पुनरेतदुक्तम् — समस्तस्य विभागस्याविभागप्राप्तेः पुनर्विभागेनोत्पत्तौ नियमकारणं नोपपद्यत इति, अयमप्यदोषः, दृष्टान्तभावादेव — यथा हि सुषुप्तिसमाध्यादावपि सत्यां स्वाभाविक्यामविभागप्राप्तौ मिथ्याज्ञानस्यानपोदितत्वात्पूर्ववत्पुनः प्रबोधे विभागो भवति, एवमिहापि भविष्यति । श्रुतिश्चात्र भवति —‘इमाः सर्वाः प्रजाः सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पद्यामह इति,’ (छा. उ. ६ । ९ । २)‘त इह व्याघ्रो वा सिꣳहो वा वृको वा वराहो वा कीटो वा पतङ्गो वा दꣳशो वा मशको वा यद्यद्भवन्ति तदा भवन्ति’ (छा. उ. ६ । ९ । ३)इति ।தத்ர யது³க்தமபீதௌ காரணஸ்யாபி கார்யஸ்யேவ ஸ்தௌ²ல்யாதி³தோ³ஷப்ரஸங்க³ இதி, ஏதத³யுக்தம் । யத்புநரேதது³க்தம் — ஸமஸ்தஸ்ய விபா⁴க³ஸ்யாவிபா⁴க³ப்ராப்தே꞉ புநர்விபா⁴கே³நோத்பத்தௌ நியமகாரணம் நோபபத்³யத இதி, அயமப்யதோ³ஷ꞉, த்³ருஷ்டாந்தபா⁴வாதே³வ — யதா² ஹி ஸுஷுப்திஸமாத்⁴யாதா³வபி ஸத்யாம் ஸ்வாபா⁴விக்யாமவிபா⁴க³ப்ராப்தௌ மித்²யாஜ்ஞாநஸ்யாநபோதி³தத்வாத்பூர்வவத்புந꞉ ப்ரபோ³தே⁴ விபா⁴கோ³ ப⁴வதி, ஏவமிஹாபி ப⁴விஷ்யதி । ஶ்ருதிஶ்சாத்ர ப⁴வதி —‘இமா꞉ ஸர்வா꞉ ப்ரஜா꞉ ஸதி ஸம்பத்³ய ந விது³꞉ ஸதி ஸம்பத்³யாமஹ இதி,’ (சா². உ. 6 । 9 । 2)‘த இஹ வ்யாக்⁴ரோ வா ஸிꣳஹோ வா வ்ருகோ வா வராஹோ வா கீடோ வா பதங்கோ³ வா த³ꣳஶோ வா மஶகோ வா யத்³யத்³ப⁴வந்தி ததா³ ப⁴வந்தி’ (சா². உ. 6 । 9 । 3)இதி ।

यथा ह्यविभागेऽपि परमात्मनि मिथ्याज्ञानप्रतिबद्धो विभागव्यवहारः स्वप्नवदव्याहतः स्थितौ दृश्यते, एवमपीतावपि मिथ्याज्ञानप्रतिबद्धैव विभागशक्तिरनुमास्यते । एतेन मुक्तानां पुनरुत्पत्तिप्रसङ्गः प्रत्युक्तः, सम्यग्ज्ञानेन मिथ्याज्ञानस्यापोदितत्वात् । यः पुनरयमन्तेऽपरो विकल्प उत्प्रेक्षितः — अथेदं जगदपीतावपि विभक्तमेव परेण ब्रह्मणावतिष्ठेतेति, सोऽप्यनभ्युपगमादेव प्रतिषिद्धः । तस्मात्समञ्जसमिदमौपनिषदं दर्शनम् ॥ ९ ॥யதா² ஹ்யவிபா⁴கே³(அ)பி பரமாத்மநி மித்²யாஜ்ஞாநப்ரதிப³த்³தோ⁴ விபா⁴க³வ்யவஹார꞉ ஸ்வப்நவத³வ்யாஹத꞉ ஸ்தி²தௌ த்³ருஶ்யதே, ஏவமபீதாவபி மித்²யாஜ்ஞாநப்ரதிப³த்³தை⁴வ விபா⁴க³ஶக்திரநுமாஸ்யதே । ஏதேந முக்தாநாம் புநருத்பத்திப்ரஸங்க³꞉ ப்ரத்யுக்த꞉, ஸம்யக்³ஜ்ஞாநேந மித்²யாஜ்ஞாநஸ்யாபோதி³தத்வாத் । ய꞉ புநரயமந்தே(அ)பரோ விகல்ப உத்ப்ரேக்ஷித꞉ — அதே²த³ம் ஜக³த³பீதாவபி விப⁴க்தமேவ பரேண ப்³ரஹ்மணாவதிஷ்டே²தேதி, ஸோ(அ)ப்யநப்⁴யுபக³மாதே³வ ப்ரதிஷித்³த⁴꞉ । தஸ்மாத்ஸமஞ்ஜஸமித³மௌபநிஷத³ம் த³ர்ஶநம் ॥ 9 ॥

ஸித்தாந்தம்: எங்கள் தரிசனத்தில் பொருத்த மில்லாதது எதுவுமே கிடையாது. காரணத்தில் லயிக்கும் கார்யம் தன்னுடைய தர்மத்தைக் கொண்டு காரணத்தைக் கெடுத்துவிடுமென்று எது சொல்லப்பட்டதோ அது தோஷமாகாது. ஏன்? திருஷ்டாந்தம் இருப்பதால்; காரணத்தில் லயிக்கும் கார்யம் தன்னுடைய தர்மத்தைக் கொண்டு காரணத்தைக் கெடுக்கிறதில்லை என்பதற்கு திருஷ்டாந்தங்கள் இருக்கின்றன அல்லவா? அது எவ்விதமென்றால், மண்ணைக் காரணமாயுடைய சராவம் முதலான . விகாரங்கள் பிரிவுபட்டிருக்கும் நிலையில், மேல்-கீழ்-மத்தி என்ற வேற்றுமையுடன் இருப்பவைகள், மறுபடியும் காரணத்தில் லயமடைபவைகள், தங்களுடைய தர்மத்தைக் காரணமான மண்ணில் சேர்ப்பது கிடையாது. தங்கத்தின் விகாரமாயுள்ள நகை முதலியவைகளும் லயமாகும்போது தங்களுடைய தர்மத்தை தங்கத்தில் சேர்ப்பது கிடையாது. பிருதிவியின் விகாரமான ஜராயுஜம், அண்டஜம், ஸ்வேதஜம், உத்பிஜ்ஜம் என்னும் நான்குவித பிராணிக் கூட்டமும் லயிக்கும்போது, தன்னுடைய தர்மத்தை பிருதிவியில் சேர்ப்பது கிடையாது. உன் பக்ஷத்திற்குத்தான் எவ்வித திருஷ்டாந்தமும் கிடையாது.

காரியமானது தன் தர்மத்துடனேயே காரணத்திலி ருக்குமேயானால், லயமே ஏற்படாதல்லவா? காரியமும் காரணமும் வேறில்லை என்றிருந்தபோதிலும், காரியத்திற் குத்தான் காரண ஸ்வபாவத்துடனிருக்குந் தன்மையுண்டு, காரணத்திற்கு காரிய ஸ்வபாவத்துடனிருக்குந் தன்மை கிடையாது என்று, 'ஆரம்பண சப்தம் முதலியவைகளால்' (ஸூத்ரம் 2-1-14) என்று சொல்லப்போகிறோம்.

கார்யமானது லயகாலத்தில் தன்னுடைய தர்மத்தை காரணத்தில் சேர்த்துவிடுமென்று சொல்லப் படுவது இது வெகு சிறிய விஷயம். ஸ்திதி காலத்திலுங் கூட இவ்விதம் ஏற்படும் என்பது ஸமானமே; காரியமும் காரணமும் வேறில்லை என்று ஒப்புக்கொள்வதினால், ‘எது இது எல்லாமோ அது இந்த ஆத்மா’ (பிருஹத் 2-4-6) 'இது எல்லாம் ஆத்மாவே' (சாந் 6-25-2), 'இந்த மரணமற்ற பிரஹ்மந்தான் முன்னால்' (முண்டக.2-2-11), 'இது எல்லாம் பிரஹ்மமல்லவா' (சாந் 3-14-1) என்பது முதலான சுருதிகளால் வித்யாஸமன்னியில் மூன்று காலங் களிலுமே, கார்யத்திற்கு காரணத்திலிருந்து வேறுபடாத தன்மை சொல்லப்படுகிறது. அங்கே கார்யமும் அதன் தர்மங்களும் அவித்தையினால் ஆரோபிக்கப்பட்டிருக்கிற படியால், அவைகளுடன் காரணம் கலக்கிறதில்லை என்ற பரிஹாரமெதுவோ, அது லயகாலத்திலும் ஸமானம்.

இந்த வேறு திருஷ்டாந்தமும் இருக்கிறது. எப்படியென்றால் தன்னால் விரிக்கப்பட்ட மாயையினால், மாயாவியானவன் மூன்று காலங்களிலும் தீண்டப்படுவ தில்லை வாஸ்தவமில்லாததினால்; அப்படியே பரமாத்மாவும் ஸம்ஸார மாயையினால் தீண்டப்படுவ தில்லை என்று. விழிப்பிலும் நல்ல தூக்கத்திலும் கூட வராததினால் ஸ்வப்னத்தைப் பார்க்கிற ஒருவன் ஸ்வப்னத்தில் காணும் மாயையினால் தீண்டப்படுவ தில்லை என்பதுபோலவும், இவ்விதமே மூன்று அவஸ்தைகளுக்கும் சாக்ஷியாயிருக்கும் ஒருவர் (ஆத்மா) தான் மாறுதலடையாமல், மாறுதலடைகிற மூன்று அவஸ்தைகளால் தீண்டப்படுவதில்லை. இந்த மூன்று அவஸ்தா ஸ்வரூபத்துடன் ஆத்மா தோன்றுவது, கயிறானது, ஸர்ப்பம் முதலிய ரூபத்துடன் தோன்றுவது போல ; மாயாமாத்ரம் தானே.

இவ்விஷயத்தில் வேதாந்தத்தின் தாத்பரிய விஷயமான ஸம்பிரதாயத்தை அறிந்த ஆசார்யர்களால், ‘ஆதியில்லாத மாயையினால் தூங்குகிற ஜீவன், எப்பொழுது விழித்துக்கொள்கிறானோ, அப்பொழுது, பிறப்பற்றதாய், தூக்கமற்றதாய், ஸ்வப்னமற்றதாய் இரண்டாவதற்றதாய் உள்ளதை அறிகிறான்'. (கௌடபாதகாரிகை 1-16) என சொல்லப்படுகிறது.

பிரளயத்தில் கார்யத்திற்குப்போல, காரணத்திற்கும் ஸ்தூலத்தன்மை முதலான தோஷங்கள் ஏற்படும் என்ற எது சொல்லப்பட்டதோ, அது யுக்தமில்லை. மறுபடியும் எல்லாப் பிரிவிற்கும் பிரிவற்ற தன்மை ஏற்படுவதால், மறுபடியும் பிரிந்து உத்பத்தியாவதை நியமனம் செய்யக் கூடிய காரணமிராதென்று எது சொல்லப்பட்டதோ, அதுவும் தோஷமில்லை 'திருஷ்டாந்தம் இருப்பதாலேயே' ஸுஷுப்தி, ஸமாதி முதலிய நிலையிலுங்கூட, ஸ்வபாவமாகவே பிரிவற்றுப் போனாலும் மித்யையான அக்ஞானம் போக்கடிக்கப்படாததினால் மறுபடியும் விழித்துக் கொள்ளும்போது, முன்போலவே பிரிவு எப்படி இருக்கிறதோ அப்படியே இங்கேயும் இருக்கும் இவ்விஷயத்தில் சுருதியுமிருக்கிறது. 'இந்த எல்லா பிரஜைகளும் ஸத்வஸ்துவில் சேர்ந்துகொண்டு, ஸத்தில் சேர்ந்திருக்கோமென்று அறிகிறதில்லை. அவைகள் இங்கே (தூக்கத்திற்குமுன் விழிப்பில்) புலியோ, ஸிம்ஹமோ, ஓநாயோ, காட்டுப்பன்றியோ, புழுவோ, பக்ஷியோ,கடிக்கும் பிராணியோ, கொசுவோ எப்படி எப்படி இருக்கிறார்களோ அப்படியே அப்பொழுது (தூங்கி எழுந்த பின்னும்) இருக்கிறார்கள். (சாந்.6-9-2,3) என்று.

எப்படி பரமாத்மாவினிடத்தில் பிரிவின்றி இருந்த போதிலும், மித்யா அஞ்ஞானத்தினால் ஏற்பட்ட பிரிவு என்ற வியவஹாரம் ஸ்வப்னத்தில் உள்ளதுபோல, ஸ்திதி காலத்தில் தடைபடமாலிருந்து வருகிறதோ, அப்படியே பிரளயத்திலும் மித்யையான அஞ்ஞானத்தினால் ஏற்பட்டதாகவேயுள்ள பிரிக்கும் சக்தி உண்டென்று அனுமானிக்கப்படுகிறது.

அதனால் முக்தர்களுக்கும் மறுபடி உத்பத்தி ஏற்படுமே என்பது, பதில் சொல்லப்பட்டுவிட்டது; ஸம்யக்ஞானத்தினால் மித்யாஞானம் போக்கடிக்கபட்டு விட்டபடியால் ‘அல்லது இந்த ஜகத் பிரளயத்திலுங்கூட, பரப்பிரஹ்மத்துடன் பிரிந்ததாகவே இருக்கலாம்' என்று கடைசியில் வேறு விகல்பம் எது உத்பிரேக்ஷிக் கப்பட்டதோ, அதுவும் ஒப்புக்கொள்ளப்படாததினாலேயே, மறுக்கப்பட்டுவிட்டது.

ஆகையால் உபநிஷத்தில் கண்ட இந்த தர்சனம் யுக்தமே.