छान्दोग्योपनिषद्भाष्यम् ५.१०.२

मन्त्रः २மந்த்ர꞉ 2 / १०10

मासेभ्यः संवत्सरꣳ संवत्सरादादित्यमादित्याच्चन्द्रमसं चन्द्रमसो विद्युतं तत्पुरुषोऽमानवः स एनान्ब्रह्म गमयत्येष देवयानः पन्था इति ॥ २ ॥மாஸேப்⁴ய꞉ ஸம்வத்ஸரꣳ ஸம்வத்ஸராதா³தி³த்யமாதி³த்யாச்சந்த்³ரமஸம் சந்த்³ரமஸோ வித்³யுதம் தத்புருஷோ(அ)மாநவ꞉ ஸ ஏநாந்ப்³ரஹ்ம க³மயத்யேஷ தே³வயாந꞉ பந்தா² இதி ॥ 2 ॥

தமிழ்இந்த மாதங்களில் இருந்து வருடங்களுக்கும், வருடங்களில் இருந்து சூரியனுக்கும், சூரியனிலிருந்து சந்திரனுக்கும், சந்திரனிலிருந்து மின்னலையும் அடைகிறான். அங்கு அமானவ புருஷன் (மனிதனல்லாத புருஷன்) அவனை (காரிய) பிரஹ்மத்தை அடையச் செய்கின்றான். இது தேவையான மார்க்கமாகும்.

संस्कृतम्

தமிழ்

तत् तत्र लोकं प्रति उत्थितानाम् अधिकृतानां गृहमेधिनां ये इत्थम् एवं यथोक्तं पञ्चाग्निदर्शनम् — द्युलोकाद्यग्निभ्यो वयं क्रमेण जाता अग्निस्वरूपाः पञ्चाग्न्यात्मानः — इत्येवं विदुः जानीयुः ।தத் தத்ர லோகம் ப்ரதி உத்தி²தாநாம் அதி⁴க்ருதாநாம் க்³ருஹமேதி⁴நாம் யே இத்த²ம் ஏவம் யதோ²க்தம் பஞ்சாக்³நித³ர்ஶநம் — த்³யுலோகாத்³யக்³நிப்⁴யோ வயம் க்ரமேண ஜாதா அக்³நிஸ்வரூபா꞉ பஞ்சாக்³ந்யாத்மாந꞉ — இத்யேவம் விது³꞉ ஜாநீயு꞉ ।

कथमवगम्यते इत्थं विदुरिति गृहस्था एव उच्यन्ते नान्य इति ।கத²மவக³ம்யதே இத்த²ம் விது³ரிதி க்³ருஹஸ்தா² ஏவ உச்யந்தே நாந்ய இதி ।

गृहस्थानां ये त्वनित्थंविदः केवलेष्टापूर्तदत्तपराः ते धूमादिना चन्द्रं गच्छन्तीति वक्ष्यति । ये च अरण्योपलक्षिता वैखानसाः परिव्राजकाश्च श्रद्धा तप इत्युपासते, तेषां च इत्थंविद्भिः सह अर्चिरादिना गमनं वक्ष्यति, पारिशेष्यादग्निहोत्राहुतिसम्बन्धाच्च गृहस्था एव गृह्यन्ते — इत्थं विदुरिति ।க்³ருஹஸ்தா²நாம் யே த்வநித்த²ம்வித³꞉ கேவலேஷ்டாபூர்தத³த்தபரா꞉ தே தூ⁴மாதி³நா சந்த்³ரம் க³ச்ச²ந்தீதி வக்ஷ்யதி । யே ச அரண்யோபலக்ஷிதா வைகா²நஸா꞉ பரிவ்ராஜகாஶ்ச ஶ்ரத்³தா⁴ தப இத்யுபாஸதே, தேஷாம் ச இத்த²ம்வித்³பி⁴꞉ ஸஹ அர்சிராதி³நா க³மநம் வக்ஷ்யதி, பாரிஶேஷ்யாத³க்³நிஹோத்ராஹுதிஸம்ப³ந்தா⁴ச்ச க்³ருஹஸ்தா² ஏவ க்³ருஹ்யந்தே — இத்த²ம் விது³ரிதி ।

ஸமாதானம் - கிரஹஸ்தர்களில் எவர்கள் இவ்வாறு அறியாமல் இஷ்டாபூர்த்தி அவ்வாறே தானம் செய்வதிலேயே இருப்பவர்கள் தூமாதிகள் மூலமாய் சந்திரனை அடைகின்றனர் என்பது இனி சுருதி கூறப்போகிறது. எவர்கள் வனத்தை ஆச்ரயித்து வானப்ரஸ்தர்களாயும், அவ்வாறே சந்நியாசிகளாயும் இருக்கின்றனரோ அவர்கள் சிரத்தை, தபஸ் என்று உபாசிக்கின்றனர். அவர்கள் இவ்வாறு அறிந்தவர்களுடன் (உத்தர) அர்ச்சிராதி மார்க்கத்தில் செல்வது சுருதி கூறப்போகிறது. ஆகையால் பாரிசேஷத்தாலும் அக்னி ஹோத்திராதி ஆஹுதிகளுடனும் சம்பந்தப்படுவதால் “इत्थं विदुः” (இவ்வாறு அறிந்தவர்) என்று கூறுவதால் கிரஹஸ்தர்களையும் குறிப்பதாக அறிந்துகொள்ள வேண்டும்.ஸமாதானம் - கிரஹஸ்தர்களில் எவர்கள் இவ்வாறு அறியாமல் இஷ்டாபூர்த்தி அவ்வாறே தானம் செய்வதிலேயே இருப்பவர்கள் தூமாதிகள் மூலமாய் சந்திரனை அடைகின்றனர் என்பது இனி சுருதி கூறப்போகிறது. எவர்கள் வனத்தை ஆச்ரயித்து வானப்ரஸ்தர்களாயும், அவ்வாறே சந்நியாசிகளாயும் இருக்கின்றனரோ அவர்கள் சிரத்தை, தபஸ் என்று உபாசிக்கின்றனர். அவர்கள் இவ்வாறு அறிந்தவர்களுடன் (உத்தர) அர்ச்சிராதி மார்க்கத்தில் செல்வது சுருதி கூறப்போகிறது. ஆகையால் பாரிசேஷத்தாலும் அக்னி ஹோத்திராதி ஆஹுதிகளுடனும் சம்பந்தப்படுவதால் “இத்த²ம் விது³꞉” (இவ்வாறு அறிந்தவர்) என்று கூறுவதால் கிரஹஸ்தர்களையும் குறிப்பதாக அறிந்துகொள்ள வேண்டும்.

ननु ब्रह्मचारिणोऽप्यगृहीता ग्रामश्रुत्या अरण्यश्रुत्या च अनुपलक्षिता विद्यन्ते, कथं पारिशेष्यसिद्धिः ?நநு ப்³ரஹ்மசாரிணோ(அ)ப்யக்³ருஹீதா க்³ராமஶ்ருத்யா அரண்யஶ்ருத்யா ச அநுபலக்ஷிதா வித்³யந்தே, கத²ம் பாரிஶேஷ்யஸித்³தி⁴꞉ ?

नैष दोषः । पुराणस्मृतिप्रामाण्यात् ऊर्ध्वरेतसां नैष्ठिकब्रह्मचारिणाम् उत्तरेणार्यम्णः पन्थाः प्रसिद्धः, अतः तेऽप्यरण्यवासिभिः सह गमिष्यन्ति । उपकुर्वाणकास्तु स्वाध्यायग्रहणार्था इति न विशेषनिर्देशार्हाः ।நைஷ தோ³ஷ꞉ । புராணஸ்ம்ருதிப்ராமாண்யாத் ஊர்த்⁴வரேதஸாம் நைஷ்டி²கப்³ரஹ்மசாரிணாம் உத்தரேணார்யம்ண꞉ பந்தா²꞉ ப்ரஸித்³த⁴꞉, அத꞉ தே(அ)ப்யரண்யவாஸிபி⁴꞉ ஸஹ க³மிஷ்யந்தி । உபகுர்வாணகாஸ்து ஸ்வாத்⁴யாயக்³ரஹணார்தா² இதி ந விஶேஷநிர்தே³ஶார்ஹா꞉ ।

ஸமாதானம் - இந்த தோஷம் இல்லை. புராணம் ஸ்மிருதி பிரமாணத்தில் ऊर्ध्वरेतस्” (ஊர்த்வரேதஸ்) மிகக்கடினமாக பிரஹ்மச்சரியத்தை கடைபிடிக்கும் நைஷ்ட்டிக பிரஹ்மச்சாரிகளுக்கு சூரிய சம்பந்தமான உத்தரமார்க்கம் பிரசித்தம். ஆகையால் அவர்களும் வனத்தில் வாசம் செய்பவர்களுடன் மேலே செல்கின்றனர். அவ்வாறு வேத அத்யயனம் செய்யும் பிரஹ்மச்சாரிகள் ஸ்வாத்தியாம் கிரஹிப்பதற்காக இருக்கின்றனர். ஆகையால் அவர்கள் விசேஷமாக கூறுவதற்கு அருகதை அற்றவர்கள் ஆகின்றனர்.ஸமாதானம் - இந்த தோஷம் இல்லை. புராணம் ஸ்மிருதி பிரமாணத்தில் ஊர்த்⁴வரேதஸ்” (ஊர்த்வரேதஸ்) மிகக்கடினமாக பிரஹ்மச்சரியத்தை கடைபிடிக்கும் நைஷ்ட்டிக பிரஹ்மச்சாரிகளுக்கு சூரிய சம்பந்தமான உத்தரமார்க்கம் பிரசித்தம். ஆகையால் அவர்களும் வனத்தில் வாசம் செய்பவர்களுடன் மேலே செல்கின்றனர். அவ்வாறு வேத அத்யயனம் செய்யும் பிரஹ்மச்சாரிகள் ஸ்வாத்தியாம் கிரஹிப்பதற்காக இருக்கின்றனர். ஆகையால் அவர்கள் விசேஷமாக கூறுவதற்கு அருகதை அற்றவர்கள் ஆகின்றனர்.

ननु ऊर्ध्वरेतस्त्वं चेत् उत्तरमार्गप्रतिपत्तिकारणं पुराणस्मृतिप्रामाण्यादिष्यते, इत्थंवित्त्वमनर्थकं प्राप्तम् ।நநு ஊர்த்⁴வரேதஸ்த்வம் சேத் உத்தரமார்க³ப்ரதிபத்திகாரணம் புராணஸ்ம்ருதிப்ராமாண்யாதி³ஷ்யதே, இத்த²ம்வித்த்வமநர்த²கம் ப்ராப்தம் ।

சங்கை - புராணஸ்மிருதி பிரமாணங்களால் உத்தரமார்க்கத்தை அடைவதற்கு காரணமான மிகக்கடினமாக பிரஹ்மசர்யத்தை ஏற்றுக்கொண்டால் “इत्थंवित्त्वम्” (இத்தம்வித்வம்= பஞ்சாக்னிவித்யா) வியர்த்தமாகுமே? (பிரயோஜனமற்றதாகுமே?சங்கை - புராணஸ்மிருதி பிரமாணங்களால் உத்தரமார்க்கத்தை அடைவதற்கு காரணமான மிகக்கடினமாக பிரஹ்மசர்யத்தை ஏற்றுக்கொண்டால் “இத்த²ம்வித்த்வம்” (இத்தம்வித்வம்= பஞ்சாக்னிவித்யா) வியர்த்தமாகுமே? (பிரயோஜனமற்றதாகுமே?

न, गृहस्थान्प्रत्यर्थवत्त्वात् । ये गृहस्था अनित्थंविदः, तेषां स्वभावतो दक्षिणो धूमादिः पन्थाः प्रसिद्धः, तेषां य इत्थं विदुः सगुणं वा अन्यद्ब्रह्म विदुः, ‘अथ यदु चैवास्मिञ्शव्यं कुर्वन्ति यदि च नार्चिषमेव’ (छा. उ. ४ । १५ । ५) इति लिङ्गात् उत्तरेण ते गच्छन्ति ।ந, க்³ருஹஸ்தா²ந்ப்ரத்யர்த²வத்த்வாத் । யே க்³ருஹஸ்தா² அநித்த²ம்வித³꞉, தேஷாம் ஸ்வபா⁴வதோ த³க்ஷிணோ தூ⁴மாதி³꞉ பந்தா²꞉ ப்ரஸித்³த⁴꞉, தேஷாம் ய இத்த²ம் விது³꞉ ஸகு³ணம் வா அந்யத்³ப்³ரஹ்ம விது³꞉, ‘அத² யது³ சைவாஸ்மிஞ்ஶவ்யம் குர்வந்தி யதி³ ச நார்சிஷமேவ’ (சா². உ. 4 । 15 । 5) இதி லிங்கா³த் உத்தரேண தே க³ச்ச²ந்தி ।

ஸமாதானம் - அவ்வாறு அல்ல, ஏன் எனில் கிரஹஸ்தர்களுக்கு சார்த்தமாகிறது. எந்த கிரஹஸ்தர்கள் இவ்வாறு அறியவில்லையோ அவர்களுக்கு ஸ்வாபாவமாகவே தக்ஷிண தூம முதலிய மார்க்கங்கள் பிரசித்தமாகும். இவைகளை இவ்வாறு அறிந்தவர்கள் அல்லது அதற்கு வேறான சகுண பிரஹ்மத்தை உபாசிப்பவர்கள் “अथ यदु चैवास्मिञ्शव्यं कुर्वन्ति यदि च नार्चिषमेव” (அத யது சைவாஸ்மிஞ்சவ்யம் குர்வந்தி யதி நார்சிசேமேவ = இந்த சகுண உபாசகனுக்கு பிரேத கர்மா செய்தாலும், செய்யாவிட்டாலும் அர்ச்சிராதி மார்க்கத்தையே அடைகின்றான்) இந்த ஸ்ருதி ரூப லிங்கத்தை (அடையாளத்தை) அனுசரித்து உத்தர மார்க்கத்தில் செல்கின்றனர்.ஸமாதானம் - அவ்வாறு அல்ல, ஏன் எனில் கிரஹஸ்தர்களுக்கு சார்த்தமாகிறது. எந்த கிரஹஸ்தர்கள் இவ்வாறு அறியவில்லையோ அவர்களுக்கு ஸ்வாபாவமாகவே தக்ஷிண தூம முதலிய மார்க்கங்கள் பிரசித்தமாகும். இவைகளை இவ்வாறு அறிந்தவர்கள் அல்லது அதற்கு வேறான சகுண பிரஹ்மத்தை உபாசிப்பவர்கள் “அத² யது³ சைவாஸ்மிஞ்ஶவ்யம் குர்வந்தி யதி³ ச நார்சிஷமேவ” (அத யது சைவாஸ்மிஞ்சவ்யம் குர்வந்தி யதி நார்சிசேமேவ = இந்த சகுண உபாசகனுக்கு பிரேத கர்மா செய்தாலும், செய்யாவிட்டாலும் அர்ச்சிராதி மார்க்கத்தையே அடைகின்றான்) இந்த ஸ்ருதி ரூப லிங்கத்தை (அடையாளத்தை) அனுசரித்து உத்தர மார்க்கத்தில் செல்கின்றனர்.

ननु ऊर्ध्वरेतसां गृहस्थानां च समाने आश्रमित्वे ऊर्ध्वरेतसामेव उत्तरेण पथा गमनं न गृहस्थानामिति न युक्तम् अग्निहोत्रादिवैदिककर्मबाहुल्ये च सति ;நநு ஊர்த்⁴வரேதஸாம் க்³ருஹஸ்தா²நாம் ச ஸமாநே ஆஶ்ரமித்வே ஊர்த்⁴வரேதஸாமேவ உத்தரேண பதா² க³மநம் ந க்³ருஹஸ்தா²நாமிதி ந யுக்தம் அக்³நிஹோத்ராதி³வைதி³ககர்மபா³ஹுல்யே ச ஸதி ;

சங்கை - “ऊर्ध्वरेता” (ஊர்த்வரேதஸ்) (பிரஹ்மச்சரியத்தை திடமாக அனுஷ்டிப்பவனும்) கிரஹஸ்தனும் ஆகிய இவர்களின் ஆஸ்ரமம் சமமானதேயாகும். ஆகையால் ஊர்த்வரேதஸ்களுக்கு மட்டுமே உத்தராயண மார்க்கத்தில் செல்கின்றனர் என்றும், கிரஹஸ்தர்கள் அக்னி ஹோத்திரம் முதலிய வைதிக கர்மங்கள் அதிகமாக இருந்தும் அவர்களுக்கு இல்லை என்று கூறுவது பொருந்தாதே?சங்கை - “ஊர்த்⁴வரேதா” (ஊர்த்வரேதஸ்) (பிரஹ்மச்சரியத்தை திடமாக அனுஷ்டிப்பவனும்) கிரஹஸ்தனும் ஆகிய இவர்களின் ஆஸ்ரமம் சமமானதேயாகும். ஆகையால் ஊர்த்வரேதஸ்களுக்கு மட்டுமே உத்தராயண மார்க்கத்தில் செல்கின்றனர் என்றும், கிரஹஸ்தர்கள் அக்னி ஹோத்திரம் முதலிய வைதிக கர்மங்கள் அதிகமாக இருந்தும் அவர்களுக்கு இல்லை என்று கூறுவது பொருந்தாதே?

नैष दोषः, अपूता हि ते — शत्रुमित्रसंयोगनिमित्तौ हि तेषां रागद्वेषौ, तथा धर्माधर्मौ हिंसानुग्रहनिमित्तौ, हिंसानृतमायाब्रह्मचर्यादि च बह्वशुद्धिकारणमपरिहार्यं तेषाम् , अतोऽपूताः । अपूतत्वात् न उत्तरेण पथा गमनम् । हिंसानृतमायाब्रह्मचर्यादिपरिहाराच्च शुद्धात्मानो हि इतरे, शत्रुमित्ररागद्वेषादिपरिहाराच्च विरजसः ; तेषां युक्त उत्तरः पन्थाः ।நைஷ தோ³ஷ꞉, அபூதா ஹி தே — ஶத்ருமித்ரஸம்யோக³நிமித்தௌ ஹி தேஷாம் ராக³த்³வேஷௌ, ததா² த⁴ர்மாத⁴ர்மௌ ஹிம்ஸாநுக்³ரஹநிமித்தௌ, ஹிம்ஸாந்ருதமாயாப்³ரஹ்மசர்யாதி³ ச ப³ஹ்வஶுத்³தி⁴காரணமபரிஹார்யம் தேஷாம் , அதோ(அ)பூதா꞉ । அபூதத்வாத் ந உத்தரேண பதா² க³மநம் । ஹிம்ஸாந்ருதமாயாப்³ரஹ்மசர்யாதி³பரிஹாராச்ச ஶுத்³தா⁴த்மாநோ ஹி இதரே, ஶத்ருமித்ரராக³த்³வேஷாதி³பரிஹாராச்ச விரஜஸ꞉ ; தேஷாம் யுக்த உத்தர꞉ பந்தா²꞉ ।

तथा च पौराणिकाः — ‘ये प्रजामीषिरेऽधीरास्ते श्मशानानि भेजिरे । ये प्रजां नेषिरे धीरास्तेऽमृतत्वं हि भेजिरे’ ( ? ) इत्याहुः ।ததா² ச பௌராணிகா꞉ — ‘யே ப்ரஜாமீஷிரே(அ)தீ⁴ராஸ்தே ஶ்மஶாநாநி பே⁴ஜிரே । யே ப்ரஜாம் நேஷிரே தீ⁴ராஸ்தே(அ)ம்ருதத்வம் ஹி பே⁴ஜிரே’ ( ? ) இத்யாஹு꞉ ।

பெளராணிகர்கள் - “ये प्रजामीषिरेऽधीरास्ते श्मशानानि भेजिरे। ये प्रजां नेषिरे धीरास्तेऽमृतत्वं हि भेजिरे” (யே பிரஜாமீஷிரேஅதீராஸ்தே ச்மசானானி பேஜிரே. யே பிரஜாம் நேஷிரே தீராஸ்தேஅம்ருதத்தும் ஹி பேஜிரே = மந்தபுத்தி உடைய புருஷர்கள் சந்தானத்தில் இச்சை கொண்டு ஸ்மசானத்தை அடைகின்றனர். ஆனால் புத்திமான்கள் சந்ததியில் இச்சையற்று அமரத்துவத்தை அடைகின்றனர்) என்று கூறுகின்றனர்.பெளராணிகர்கள் - “யே ப்ரஜாமீஷிரே(அ)தீ⁴ராஸ்தே ஶ்மஶாநாநி பே⁴ஜிரே। யே ப்ரஜாம் நேஷிரே தீ⁴ராஸ்தே(அ)ம்ருதத்வம் ஹி பே⁴ஜிரே” (யே பிரஜாமீஷிரேஅதீராஸ்தே ச்மசானானி பேஜிரே. யே பிரஜாம் நேஷிரே தீராஸ்தேஅம்ருதத்தும் ஹி பேஜிரே = மந்தபுத்தி உடைய புருஷர்கள் சந்தானத்தில் இச்சை கொண்டு ஸ்மசானத்தை அடைகின்றனர். ஆனால் புத்திமான்கள் சந்ததியில் இச்சையற்று அமரத்துவத்தை அடைகின்றனர்) என்று கூறுகின்றனர்.

इत्थंविदां गृहस्थानामरण्यवासिनां च समानमार्गत्वेऽमृतत्वफले च सति, अरण्यवासिनां विद्यानर्थक्यं प्राप्तम् ; तथा च श्रुतिविरोधः — ‘न तत्र दक्षिणा यन्ति नाविद्वांसस्तपस्विनः’ (शत. ब्रा. १० । ५ । ४ । १६) इति, ‘स एनमविदितो न भुनक्ति’ (बृ. उ. १ । ४ । १५) इति च विरुद्धम् ।இத்த²ம்விதா³ம் க்³ருஹஸ்தா²நாமரண்யவாஸிநாம் ச ஸமாநமார்க³த்வே(அ)ம்ருதத்வப²லே ச ஸதி, அரண்யவாஸிநாம் வித்³யாநர்த²க்யம் ப்ராப்தம் ; ததா² ச ஶ்ருதிவிரோத⁴꞉ — ‘ந தத்ர த³க்ஷிணா யந்தி நாவித்³வாம்ஸஸ்தபஸ்விந꞉’ (ஶத. ப்³ரா. 10 । 5 । 4 । 16) இதி, ‘ஸ ஏநமவிதி³தோ ந பு⁴நக்தி’ (ப்³ரு. உ. 1 । 4 । 15) இதி ச விருத்³த⁴ம் ।

இவ்வாறு அறிந்துள்ள கிரஹஸ்தர்களுக்கும் வனவாசிகளுக்கும் சமானமான மார்க்கமான அம்ருதத்துவ (மரண தர்மமற்ற) பலம் இருக்கும்பொழுது வனவாசிகளுடைய வித்யா அர்த்தமற்றதாகிவிடும். அவ்வாறே “न तत्र दक्षिणा यन्ति नाविद्वांसस्तपस्विनः” (ந தத்ர தக்ஷிணாயாந்த்தி நாவித்வாம்சஸ்தபஸ்வின: = அங்கு தக்ஷிண மார்கியும், அக்ஞானியும் தபஸ்வீ ஆகமுடியாது) என்ற சுருதிக்கு விரோதமாகும். அவ்வாறே “स एनमविदितो न भुनक्ति” (ச ஏனமவிதிதோ ந புனக்த்தி = தனக்கு ஞானம் உண்டானபின் அவன் (பரமாத்மா) இந்த ஜீவனைக் காப்பாற்றமாட்டான்) என்று கூறியதும் விருத்தமாகும்.இவ்வாறு அறிந்துள்ள கிரஹஸ்தர்களுக்கும் வனவாசிகளுக்கும் சமானமான மார்க்கமான அம்ருதத்துவ (மரண தர்மமற்ற) பலம் இருக்கும்பொழுது வனவாசிகளுடைய வித்யா அர்த்தமற்றதாகிவிடும். அவ்வாறே “ந தத்ர த³க்ஷிணா யந்தி நாவித்³வாம்ஸஸ்தபஸ்விந꞉” (ந தத்ர தக்ஷிணாயாந்த்தி நாவித்வாம்சஸ்தபஸ்வின: = அங்கு தக்ஷிண மார்கியும், அக்ஞானியும் தபஸ்வீ ஆகமுடியாது) என்ற சுருதிக்கு விரோதமாகும். அவ்வாறே “ஸ ஏநமவிதி³தோ ந பு⁴நக்தி” (ச ஏனமவிதிதோ ந புனக்த்தி = தனக்கு ஞானம் உண்டானபின் அவன் (பரமாத்மா) இந்த ஜீவனைக் காப்பாற்றமாட்டான்) என்று கூறியதும் விருத்தமாகும்.

न, आभूतसम्प्लवस्थानस्यामृतत्वेन विवक्षितत्वात् । तत्रैवोक्तं पौराणिकैः — ‘आभूतसम्प्लवं स्थानममृतत्वं हि भाष्यते’ (वि. पु. २ । ८ । ९७) इति । यच्च आत्यन्तिकममृतत्वम् , तदपेक्षया ‘न तत्र दक्षिणा यन्ति’ ‘स एनमविदितो न भुनक्ति’ इत्याद्याः श्रुतयः — इत्यतो न विरोधः ।ந, ஆபூ⁴தஸம்ப்லவஸ்தா²நஸ்யாம்ருதத்வேந விவக்ஷிதத்வாத் । தத்ரைவோக்தம் பௌராணிகை꞉ — ‘ஆபூ⁴தஸம்ப்லவம் ஸ்தா²நமம்ருதத்வம் ஹி பா⁴ஷ்யதே’ (வி. பு. 2 । 8 । 97) இதி । யச்ச ஆத்யந்திகமம்ருதத்வம் , தத³பேக்ஷயா ‘ந தத்ர த³க்ஷிணா யந்தி’ ‘ஸ ஏநமவிதி³தோ ந பு⁴நக்தி’ இத்யாத்³யா꞉ ஶ்ருதய꞉ — இத்யதோ ந விரோத⁴꞉ ।

ஸமாதானம் - இங்கு அம்ருதத்துவம் என்பது ஜீவர்கள் பிரளய காலம்வரை ஜீவித்து இருப்பது என்று கூறப்படுகிறது. இதை பெளராணிகர்கள் இவ்வாறு கூறுகின்றனர் -“आभूतसंप्लवं स्थानममृतत्वं हि भाष्यते” (ஆபூதச்ம்ப்லவம் ஸ்தானமமிருதத்வம் ஹி பாஷ்யதே) = பூதங்கள் பிரளயம் வரை இருப்பதே அம்ருதத்துவம் என்று அல்லவா கூறப்படுகிறது) என்று. ஆனால் இது ஆத்யந்திக (அந்தமுடைய) அம்ருதத்துவம் இதை அபேக்ஷித்து “न तत्र दक्षिणा यन्ति” (ந தத்ர தக்ஷிணா யந்தி = அவர்கள் தக்ஷிண மார்க்கத்தை அடையமாட்டார்கள்), “स एनमविदितो न भुनक्ति” (ஸ ஏனமவிதிதோ ந புனக்த்தி = தன் ஞானம் இல்லாத ஜீவர்களை பரமாத்மா அவர்களுக்கு மோக்ஷமளித்துக் காப்பாற்றாது) ஆகிய சுருதிகள் இருக்கின்றன. ஆகையால் இதில் விரோதம் ஒன்றும் இல்லை.ஸமாதானம் - இங்கு அம்ருதத்துவம் என்பது ஜீவர்கள் பிரளய காலம்வரை ஜீவித்து இருப்பது என்று கூறப்படுகிறது. இதை பெளராணிகர்கள் இவ்வாறு கூறுகின்றனர் -“ஆபூ⁴தஸம்ப்லவம் ஸ்தா²நமம்ருதத்வம் ஹி பா⁴ஷ்யதே” (ஆபூதச்ம்ப்லவம் ஸ்தானமமிருதத்வம் ஹி பாஷ்யதே) = பூதங்கள் பிரளயம் வரை இருப்பதே அம்ருதத்துவம் என்று அல்லவா கூறப்படுகிறது) என்று. ஆனால் இது ஆத்யந்திக (அந்தமுடைய) அம்ருதத்துவம் இதை அபேக்ஷித்து “ந தத்ர த³க்ஷிணா யந்தி” (ந தத்ர தக்ஷிணா யந்தி = அவர்கள் தக்ஷிண மார்க்கத்தை அடையமாட்டார்கள்), “ஸ ஏநமவிதி³தோ ந பு⁴நக்தி” (ஸ ஏனமவிதிதோ ந புனக்த்தி = தன் ஞானம் இல்லாத ஜீவர்களை பரமாத்மா அவர்களுக்கு மோக்ஷமளித்துக் காப்பாற்றாது) ஆகிய சுருதிகள் இருக்கின்றன. ஆகையால் இதில் விரோதம் ஒன்றும் இல்லை.

‘न च पुनरावर्तन्ते’ (छा. उ. ८ । १५ । १) इति ‘इमं मानवमावर्तं नावर्तन्ते’ (छा. उ. ४ । १५ । ५) इत्यादि श्रुतिविरोध इति चेत् ।‘ந ச புநராவர்தந்தே’ (சா². உ. 8 । 15 । 1) இதி ‘இமம் மாநவமாவர்தம் நாவர்தந்தே’ (சா². உ. 4 । 15 । 5) இத்யாதி³ ஶ்ருதிவிரோத⁴ இதி சேத் ।

சங்கை - “न च पुनरावर्तन्ते” (ந ச புனராவர்த்ந்தே) என்றும், “इमं मानवमावर्तं नावर्तन्ते” (இமம் மானவாமாவர்தம் நாவர்தந்தே) முதலிய சுருதிகளுக்கு விரோதமாகும்.சங்கை - “ந ச புநராவர்தந்தே” (ந ச புனராவர்த்ந்தே) என்றும், “இமம் மாநவமாவர்தம் நாவர்தந்தே” (இமம் மானவாமாவர்தம் நாவர்தந்தே) முதலிய சுருதிகளுக்கு விரோதமாகும்.

न ; ‘इमं मानवम्’ इति विशेषणात् ‘तेषामिह न पुनरावृत्तिरस्ति’ (बृ. मा. ६ । १ । १८) इति च । यदि हि एकान्तेनैव नावर्तेरन् , इमं मानवम् इह इति च विशेषणमनर्थकं स्यात् । इममिह इत्याकृतिमात्रमुच्यत इति चेत् , न ; अनावृत्तिशब्देनैव नित्यानावृत्त्यर्थस्य प्रतीतत्वात् आकृतिकल्पना अनर्थिका । अतः इममिह इति च विशेषणार्थवत्त्वाय अन्यत्र आवृत्तिः कल्पनीया ।ந ; ‘இமம் மாநவம்’ இதி விஶேஷணாத் ‘தேஷாமிஹ ந புநராவ்ருத்திரஸ்தி’ (ப்³ரு. மா. 6 । 1 । 18) இதி ச । யதி³ ஹி ஏகாந்தேநைவ நாவர்தேரந் , இமம் மாநவம் இஹ இதி ச விஶேஷணமநர்த²கம் ஸ்யாத் । இமமிஹ இத்யாக்ருதிமாத்ரமுச்யத இதி சேத் , ந ; அநாவ்ருத்திஶப்³தே³நைவ நித்யாநாவ்ருத்த்யர்த²ஸ்ய ப்ரதீதத்வாத் ஆக்ருதிகல்பநா அநர்தி²கா । அத꞉ இமமிஹ இதி ச விஶேஷணார்த²வத்த்வாய அந்யத்ர ஆவ்ருத்தி꞉ கல்பநீயா ।

ஸமாதானம் - அவ்வாறு அல்ல. “इमं मानवम्” (இமம் மானவம்) என்று விசேஷணம் இருப்பதால் “तेषामिह न पुनरावृत्तिरस्ति” (தேஷாமிஹ ந புனராவிர்த்தி-ரஸ்தி) இவ்வாறு கூறப்பட்டுள்ளது. எவ்விதமாகவும் புனராவிர்த்தி இல்லையெனில் “इमं मानवं इह” ஆகிய விசேஷணங்கள் அர்த்தமற்றதாகிவிடும். “इमम्” “इह” ஆகியவை ஆகிருதியை (ரூபத்தை) மட்டும் கூறுகிறது என்றால், அவ்வாறு அல்ல. ஏன்எனில் நித்ய அநாவிர்த்தி ரூபத்தின் அர்த்தம் அறியப்படுவதாய் இருந்தால் “अनावृत्तिः” (அநாவிர்த்தி:) என்ற சப்தத்தால் கூறப்பட்டிருக்கும். ஆகையால் இதில் ஆகிருதி கல்பனை அர்த்தமற்றதாகிறது. ஆகையால் “इमम्” “इह” ஆகிய விசேஷணங்கள் அர்த்தமுடையதாக இருப்பதால் இதைத்தவிர மற்றதில் ஆவிர்த்தி கல்பிக்கவேண்டும்.ஸமாதானம் - அவ்வாறு அல்ல. “இமம் மாநவம்” (இமம் மானவம்) என்று விசேஷணம் இருப்பதால் “தேஷாமிஹ ந புநராவ்ருத்திரஸ்தி” (தேஷாமிஹ ந புனராவிர்த்தி-ரஸ்தி) இவ்வாறு கூறப்பட்டுள்ளது. எவ்விதமாகவும் புனராவிர்த்தி இல்லையெனில் “இமம் மாநவம் இஹ” ஆகிய விசேஷணங்கள் அர்த்தமற்றதாகிவிடும். “இமம்” “இஹ” ஆகியவை ஆகிருதியை (ரூபத்தை) மட்டும் கூறுகிறது என்றால், அவ்வாறு அல்ல. ஏன்எனில் நித்ய அநாவிர்த்தி ரூபத்தின் அர்த்தம் அறியப்படுவதாய் இருந்தால் “அநாவ்ருத்தி꞉” (அநாவிர்த்தி:) என்ற சப்தத்தால் கூறப்பட்டிருக்கும். ஆகையால் இதில் ஆகிருதி கல்பனை அர்த்தமற்றதாகிறது. ஆகையால் “இமம்” “இஹ” ஆகிய விசேஷணங்கள் அர்த்தமுடையதாக இருப்பதால் இதைத்தவிர மற்றதில் ஆவிர்த்தி கல்பிக்கவேண்டும்.

न च सदेकमेवाद्वितीयमित्येवं प्रत्ययवतां मूर्धन्यनाड्या अर्चिरादिमार्गेण गमनम् , ‘ब्रह्मैव सन्ब्रह्माप्येति’ (बृ. उ. ४ । ४ । ६) ‘तस्मात्तत्सर्वमभवत्’ (बृ. उ. १ । ४ । ९) ‘न तस्य प्राणा उत्क्रामन्ति । ’ (बृ. उ. ४ । ४ । ६)‘अत्रैव समवलीयन्ते’ (बृ. उ. ३ । २ । ११) इत्यादिश्रुतिशतेभ्यः ।ந ச ஸதே³கமேவாத்³விதீயமித்யேவம் ப்ரத்யயவதாம் மூர்த⁴ந்யநாட்³யா அர்சிராதி³மார்கே³ண க³மநம் , ‘ப்³ரஹ்மைவ ஸந்ப்³ரஹ்மாப்யேதி’ (ப்³ரு. உ. 4 । 4 । 6) ‘தஸ்மாத்தத்ஸர்வமப⁴வத்’ (ப்³ரு. உ. 1 । 4 । 9) ‘ந தஸ்ய ப்ராணா உத்க்ராமந்தி । ’ (ப்³ரு. உ. 4 । 4 । 6)‘அத்ரைவ ஸமவலீயந்தே’ (ப்³ரு. உ. 3 । 2 । 11) இத்யாதி³ஶ்ருதிஶதேப்⁴ய꞉ ।

“सदेकमेवाद्वितीयम्” (சதேகமேவாத்-விதீயம்) என்ற அனுபவம் உள்ளவர்கள் (என்ற ஞானம் உள்ளவர்கள்) சிரஸின் ஸ்தானத்தில் உள்ள நாடிகளின் மூலமாய் அர்ச்சிராதி மார்க்கத்தில் செல்வது இல்லை. “ब्रह्मैव सन्ब्रह्माप्येति” (பிரஹ்மை ஸன்பிரஹ்மப்யேதி), “तस्मात्त-iºÉ´ÉÇ¨É¦É´ÉiÉÂ” (தஸ்மாத்தத்சர்வமபவத்), “न तस्य प्राणा उत्क्रामन्ति। अत्रैव समवलीयन्ते” (ந தஸ்ய ப்ராணா உத்கிராமந்தி அத்ரைவ சமவலீயந்தே) என்று நூ ற்றுக்கணக்கான சுருதிகள் பிரமாணமாகின்றன.“ஸதே³கமேவாத்³விதீயம்” (சதேகமேவாத்-விதீயம்) என்ற அனுபவம் உள்ளவர்கள் (என்ற ஞானம் உள்ளவர்கள்) சிரஸின் ஸ்தானத்தில் உள்ள நாடிகளின் மூலமாய் அர்ச்சிராதி மார்க்கத்தில் செல்வது இல்லை. “ப்³ரஹ்மைவ ஸந்ப்³ரஹ்மாப்யேதி” (பிரஹ்மை ஸன்பிரஹ்மப்யேதி), “தஸ்மாத்த-iºÉ´ÉÇ¨É¦É´ÉiÉÂ” (தஸ்மாத்தத்சர்வமபவத்), “ந தஸ்ய ப்ராணா உத்க்ராமந்தி। அத்ரைவ ஸமவலீயந்தே” (ந தஸ்ய ப்ராணா உத்கிராமந்தி அத்ரைவ சமவலீயந்தே) என்று நூ ற்றுக்கணக்கான சுருதிகள் பிரமாணமாகின்றன.

ननु तस्माज्जीवादुच्चिक्रमिषोः प्राणा नोत्क्रामन्ति सहैव गच्छन्तीत्ययमर्थः कल्प्यत इति चेत् ;நநு தஸ்மாஜ்ஜீவாது³ச்சிக்ரமிஷோ꞉ ப்ராணா நோத்க்ராமந்தி ஸஹைவ க³ச்ச²ந்தீத்யயமர்த²꞉ கல்ப்யத இதி சேத் ;

न, ‘अत्रैव समवलीयन्ते’ इति विशेषणानर्थक्यात् , ‘सर्वे प्राणा अनूत्क्रामन्ति’ (बृ. उ. ४ । ४ । २) इति च प्राणैर्गमनस्य प्राप्तत्वात् । तस्मादुत्क्रामन्तीत्यनाशङ्कैवैषा ।ந, ‘அத்ரைவ ஸமவலீயந்தே’ இதி விஶேஷணாநர்த²க்யாத் , ‘ஸர்வே ப்ராணா அநூத்க்ராமந்தி’ (ப்³ரு. உ. 4 । 4 । 2) இதி ச ப்ராணைர்க³மநஸ்ய ப்ராப்தத்வாத் । தஸ்மாது³த்க்ராமந்தீத்யநாஶங்கைவைஷா ।

ஸமாதானம் - அவ்வாறு அல்ல ஏன் எனில் “अत्रैव समवलीयन्ते” (அத்ரைவ சமவலீயந்தே = இங்கேயே லீனமாகிறது) என்ற விசேஷணம் அர்த்தமற்றதாகிவிடும். “सर्वे प्राणा अनूत्क्रामन्ति” (சர்வே பிராணா அநூ த்க்ராமந்தி = எல்லா பிராணனும் அதைத்தொடர்ந்து செல்கிறது) என்று பிராணன்களின் வெளியேறுதல் சித்திக்கின்றது. ஆகையால் பிராணன் உத்கிரமணம் செய்கின்றது என்பதில் சங்கை செய்ய வேண்டியதில்லை.ஸமாதானம் - அவ்வாறு அல்ல ஏன் எனில் “அத்ரைவ ஸமவலீயந்தே” (அத்ரைவ சமவலீயந்தே = இங்கேயே லீனமாகிறது) என்ற விசேஷணம் அர்த்தமற்றதாகிவிடும். “ஸர்வே ப்ராணா அநூத்க்ராமந்தி” (சர்வே பிராணா அநூ த்க்ராமந்தி = எல்லா பிராணனும் அதைத்தொடர்ந்து செல்கிறது) என்று பிராணன்களின் வெளியேறுதல் சித்திக்கின்றது. ஆகையால் பிராணன் உத்கிரமணம் செய்கின்றது என்பதில் சங்கை செய்ய வேண்டியதில்லை.

यदापि मोक्षस्य संसारगतिवैलक्षण्यात्प्राणानां जीवेन सह आगमनमाशङ्क्य तस्मान्नोत्क्रामन्तीत्युच्यते, तदापि ‘अत्रैव समवलीयन्ते’ इति विशेषणमनर्थकं स्यात् । न च प्राणैर्वियुक्तस्य गतिरुपपद्यते जीवत्वं वा, सर्वगतत्वात्सदात्मनो निरवयवत्वात् प्राणसम्बन्धमात्रमेव हि अग्निविस्फुलिङ्गवज्जीवत्वभेदकारणमित्यतः तद्वियोगे जीवत्वं गतिर्वा न शक्या परिकल्पयितुम् , श्रुतयश्चेत्प्रमाणम् ।யதா³பி மோக்ஷஸ்ய ஸம்ஸாரக³திவைலக்ஷண்யாத்ப்ராணாநாம் ஜீவேந ஸஹ ஆக³மநமாஶங்க்ய தஸ்மாந்நோத்க்ராமந்தீத்யுச்யதே, ததா³பி ‘அத்ரைவ ஸமவலீயந்தே’ இதி விஶேஷணமநர்த²கம் ஸ்யாத் । ந ச ப்ராணைர்வியுக்தஸ்ய க³திருபபத்³யதே ஜீவத்வம் வா, ஸர்வக³தத்வாத்ஸதா³த்மநோ நிரவயவத்வாத் ப்ராணஸம்ப³ந்த⁴மாத்ரமேவ ஹி அக்³நிவிஸ்பு²லிங்க³வஜ்ஜீவத்வபே⁴த³காரணமித்யத꞉ தத்³வியோகே³ ஜீவத்வம் க³திர்வா ந ஶக்யா பரிகல்பயிதும் , ஶ்ருதயஶ்சேத்ப்ரமாணம் ।

न च सतोऽणुरवयवः स्फुटितो जीवाख्यः सद्रूपं छिद्रीकुर्वन् गच्छतीति शक्यं कल्पयितुम् । तस्मात् ‘तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति’ (छा. उ. ८ । ६ । ६) इति सगुणब्रह्मोपासकस्य प्राणैः सह नाड्या गमनम् , सापेक्षमेव च अमृतत्वम् , न साक्षान्मोक्ष इति गम्यते, ‘तदपराजिता पूस्तदैरं मदीयं सरः’ (छा. उ. ८ । ५ । ३) इत्याद्युक्त्वा ‘तेषामेवैष ब्रह्मलोकः’ (छा. उ. ८ । ५ । ४) इति विशेषणात् ॥ந ச ஸதோ(அ)ணுரவயவ꞉ ஸ்பு²டிதோ ஜீவாக்²ய꞉ ஸத்³ரூபம் சி²த்³ரீகுர்வந் க³ச்ச²தீதி ஶக்யம் கல்பயிதும் । தஸ்மாத் ‘தயோர்த்⁴வமாயந்நம்ருதத்வமேதி’ (சா². உ. 8 । 6 । 6) இதி ஸகு³ணப்³ரஹ்மோபாஸகஸ்ய ப்ராணை꞉ ஸஹ நாட்³யா க³மநம் , ஸாபேக்ஷமேவ ச அம்ருதத்வம் , ந ஸாக்ஷாந்மோக்ஷ இதி க³ம்யதே, ‘தத³பராஜிதா பூஸ்ததை³ரம் மதீ³யம் ஸர꞉’ (சா². உ. 8 । 5 । 3) இத்யாத்³யுக்த்வா ‘தேஷாமேவைஷ ப்³ரஹ்மலோக꞉’ (சா². உ. 8 । 5 । 4) இதி விஶேஷணாத் ॥

சத்திலிருந்து அணு அளவும் பிரிக்க முடியாத ஜீவன் என்னும் அந்த சத்ரூபம் துளை செய்து செல்கிறது என்று கல்பனை செய்யமுடியாது. ஆகையால் “तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति” (தயோர்த்வமாயன்னமிதத்வமேதி) (அந்த சிரசின் உச்சி நாடியின் மூலமாய் மேலே சென்று அம்ருதத்தை அடைகிறது) என்பது சகுண உபாசகர்கள் பிராணன்களுடன் நாடிகளின் மூலமாய் செல்வது ஆபேக்ஷிக அம்ருதத்துவமாகும். அது சாக்ஷாத் மோக்ஷமல்ல என்று அறிகிறோம். ஏன் எனில் “तदपराजिता पूस्तदैरं मदीयं सरः” (ததபரஜிதா பூஸ்ததைரம் மதீயம் சர:) இவை முதலியவைகள் கூறி “तेषामेवैष ब्रह्मलोकः” (தேஷாமேவைஷ பிரஹ்மலோக:) என்று விசேஷணங்கள் சுருதியினால் அறிகின்றோம்.சத்திலிருந்து அணு அளவும் பிரிக்க முடியாத ஜீவன் என்னும் அந்த சத்ரூபம் துளை செய்து செல்கிறது என்று கல்பனை செய்யமுடியாது. ஆகையால் “தயோர்த்⁴வமாயந்நம்ருதத்வமேதி” (தயோர்த்வமாயன்னமிதத்வமேதி) (அந்த சிரசின் உச்சி நாடியின் மூலமாய் மேலே சென்று அம்ருதத்தை அடைகிறது) என்பது சகுண உபாசகர்கள் பிராணன்களுடன் நாடிகளின் மூலமாய் செல்வது ஆபேக்ஷிக அம்ருதத்துவமாகும். அது சாக்ஷாத் மோக்ஷமல்ல என்று அறிகிறோம். ஏன் எனில் “தத³பராஜிதா பூஸ்ததை³ரம் மதீ³யம் ஸர꞉” (ததபரஜிதா பூஸ்ததைரம் மதீயம் சர:) இவை முதலியவைகள் கூறி “தேஷாமேவைஷ ப்³ரஹ்மலோக꞉” (தேஷாமேவைஷ பிரஹ்மலோக:) என்று விசேஷணங்கள் சுருதியினால் அறிகின்றோம்.

अतः पञ्चाग्निविदो गृहस्थाः, ये च इमे अरण्ये वानप्रस्थाः परिव्राजकाश्च सह नैष्ठिकब्रह्मचारिभिः श्रद्धा तप इत्येवमाद्युपासते श्रद्धधानास्तपस्विनश्चेत्यर्थः ; उपासनशब्दस्तात्पर्यार्थः ; इष्टापूर्ते दत्तमित्युपासत इति यद्वत् । श्रुत्यन्तरात् ये च सत्यं ब्रह्म हिरण्यगर्भाख्यमुपासते, ते सर्वे अर्चिषम् अर्चिरभिमानिनीं देवताम् अभिसम्भवन्ति प्रतिपद्यन्ते । समानमन्यत् चतुर्थगतिव्याख्यानेन । एष देवयानः पन्था व्याख्यातः सत्यलोकावसानः, न अण्डाद्बहिः, ‘यदन्तरापितरं मातरं च’ (ऋ. १० । ८८ । १५) इति मन्त्रवर्णात् ॥அத꞉ பஞ்சாக்³நிவிதோ³ க்³ருஹஸ்தா²꞉, யே ச இமே அரண்யே வாநப்ரஸ்தா²꞉ பரிவ்ராஜகாஶ்ச ஸஹ நைஷ்டி²கப்³ரஹ்மசாரிபி⁴꞉ ஶ்ரத்³தா⁴ தப இத்யேவமாத்³யுபாஸதே ஶ்ரத்³த⁴தா⁴நாஸ்தபஸ்விநஶ்சேத்யர்த²꞉ ; உபாஸநஶப்³த³ஸ்தாத்பர்யார்த²꞉ ; இஷ்டாபூர்தே த³த்தமித்யுபாஸத இதி யத்³வத் । ஶ்ருத்யந்தராத் யே ச ஸத்யம் ப்³ரஹ்ம ஹிரண்யக³ர்பா⁴க்²யமுபாஸதே, தே ஸர்வே அர்சிஷம் அர்சிரபி⁴மாநிநீம் தே³வதாம் அபி⁴ஸம்ப⁴வந்தி ப்ரதிபத்³யந்தே । ஸமாநமந்யத் சதுர்த²க³திவ்யாக்²யாநேந । ஏஷ தே³வயாந꞉ பந்தா² வ்யாக்²யாத꞉ ஸத்யலோகாவஸாந꞉, ந அண்டா³த்³ப³ஹி꞉, ‘யத³ந்தராபிதரம் மாதரம் ச’ (ரு. 10 । 88 । 15) இதி மந்த்ரவர்ணாத் ॥

ஆகையால் பஞ்சாக்கினியை அறிந்த கிரஹஸ்தன் அவ்வாறே வனவாசிகளாகிய வானப்ரஸ்தர்கள், நைஷ்டிக பிரஹ்மச்சாரிகள், மேலும் சந்நியாசிகள் சிரத்தை மற்றும் தபஸ் முதலியவைகளை உபாசனை செய்கின்றனர் அதாவது அவர்கள் சிரத்தை உடையவர்கள் (சிரத்தாலும்) மேலும் தபஸ்விகள் என்பதாகும். உபாசனை சப்தத்தின் தாத்பர்யம் என்னவெனில் “इष्टापूर्ते दत्तमित्युपासते” (இஷ்ட்டா பூர்த்தேதத்தமித்யுபாசதே) என்பது போல் ஆகும். அவ்வாறே வேறு சுருதியை அனுசரித்து எந்த ஹிரண்ய கர்பம் எனப்படும் சத்ய பிரஹ்மத்தை உபாசனை செய்பவர்கள் எல்லோரும் அர்ச்சிச அபிமானி தேவதையை அடைகின்றனர். மற்றவை நான்காவது அத்யாயத்தில் உள்ள கோசல வித்யையில் கதியின் வியாக்கியானத்திற்கு சமானமாகும். இந்த சத்யலோகத்தை அடைவிக்கும் தேவயான மார்க்கத்தின் வியாக்கியானம் செய்யப்பட்டது. இந்த மார்க்கம் பிரஹ்மாண்டத்திற்கு வெளியில் இல்லை. “यदन्तरा पितरं मातरं च” (யதந்தரா பிதரம் மாத்தரம் ச) என்ற மந்திரத்தால் சித்திக்கிறது.ஆகையால் பஞ்சாக்கினியை அறிந்த கிரஹஸ்தன் அவ்வாறே வனவாசிகளாகிய வானப்ரஸ்தர்கள், நைஷ்டிக பிரஹ்மச்சாரிகள், மேலும் சந்நியாசிகள் சிரத்தை மற்றும் தபஸ் முதலியவைகளை உபாசனை செய்கின்றனர் அதாவது அவர்கள் சிரத்தை உடையவர்கள் (சிரத்தாலும்) மேலும் தபஸ்விகள் என்பதாகும். உபாசனை சப்தத்தின் தாத்பர்யம் என்னவெனில் “இஷ்டாபூர்தே த³த்தமித்யுபாஸதே” (இஷ்ட்டா பூர்த்தேதத்தமித்யுபாசதே) என்பது போல் ஆகும். அவ்வாறே வேறு சுருதியை அனுசரித்து எந்த ஹிரண்ய கர்பம் எனப்படும் சத்ய பிரஹ்மத்தை உபாசனை செய்பவர்கள் எல்லோரும் அர்ச்சிச அபிமானி தேவதையை அடைகின்றனர். மற்றவை நான்காவது அத்யாயத்தில் உள்ள கோசல வித்யையில் கதியின் வியாக்கியானத்திற்கு சமானமாகும். இந்த சத்யலோகத்தை அடைவிக்கும் தேவயான மார்க்கத்தின் வியாக்கியானம் செய்யப்பட்டது. இந்த மார்க்கம் பிரஹ்மாண்டத்திற்கு வெளியில் இல்லை. “யத³ந்தரா பிதரம் மாதரம் ச” (யதந்தரா பிதரம் மாத்தரம் ச) என்ற மந்திரத்தால் சித்திக்கிறது.

அங்கு மேல் உலகத்திற்கு செல்வதற்கான அதிகாரமுடைய க்ருஹத்தில் (கிரஹ்ஸ்தாஸ்ரமத்தில்) உள்ளவர்கள் இவ்வாறு கூறப்பட்ட பஞ்சாக்னி தர்சனமாகிய த்யுலோக முதலிய அக்னியினால் கிரமமாக அடைந்த நாம் அக்னி ஸ்வரூபமான பஞ்சாக்னிமயம் ஆனவர் என்று அறிவர்.

சங்கை - இவ்வாறு கிரஹஸ்தர்கள் மட்டுமே அறிவார்கள், மற்றவர்கள் அல்ல என்று கூறுவது எவ்வாறு அறிந்துகொள்வது?