दशा᳚रित्रो मनु॒ष्य᳚ः स्व॒र्षाः स इ॒ष्टिभि᳚र्म॒तिभी॒ रंह्यो᳚ भूत् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
दश᳚॑अरित्रः । म॒नु॒ष्यः᳚ । स्वः॒॑साः । सः । इ॒ष्टि॑भिः᳚ । म॒ति॑भिः᳚ । रंह्यः᳚ । भू॒त् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
रथोरंहणाद्रथोयज्ञः सचनबोनूयतेस्तूयतेत्रेतिनवःस्तुतिमान् सस्निः स्नाशौचे आदृगमहनेतिकिन्प्र- त्ययः शुद्धः एवंविधोयज्ञः प्रातः प्रातःकालेयोजि अयोज्यस्माभिः चतुर्युगः युज्यन्तइतियुगानिग्रावा- णः चत्वारियुगानियस्यसतथोक्तः अध्वर्य्वाद्यृत्विगभिप्रायंवा त्रिकशः तिस्रः कशावाचोमन्द्रमध्यमो- त्कृष्टरूपायस्यसतथोक्तः सवनत्रयाभिप्रायंवा सप्तरश्मिःअश्नुवते व्याप्नुवन्ति कर्माणीतिरश्मयः छन्दां सिसप्तसंख्याकानिगायत्र्यादीनिच्छन्दांसियस्यसतथोक्ताः दशारित्रः अरिभ्यः पापेभ्यस्त्रायन्तइतिअ- रित्राग्रहाः दशसंख्याकाग्रहायस्यसतादृशः चमसाध्वर्य्वभिप्रायंवा मनुष्योमनुष्याणांहितः स्वर्षाः स्वर्गस्यदाता सएवंविधोयज्ञः इष्टिभिः प्रायणीयातिथ्यादिभिः मतिभिर्मननीयैःस्तोत्रैःरंह्यः शब्दनी- योभूदभूत् यद्वा नवोभिवः सस्निः स्नोतेर्द्विर्वचनादि कामानांदातारथः रमन्तेस्मिन्नितिरथः स्यन्दनः प्रातः सवनेचसोमपानार्थंयोजि अश्वैरयोजि कीदृशःचतुर्युगः त्रिकशः तिस्रःकशाय्स्यसतथोक्तः सप्तर- श्मिः सप्तरज्जु दशारित्रोदशवक्रः मनुष्यः मनुष्यहितः स्वर्षाः स्वर्गस्यसङ्गमयिताइन्द्ररथः इष्टिभिः यागैर्मतिभिः स्तोत्रैश्चव्याप्तव्योभवति ॥ १ ॥