श्रवणम्

4.11.3
त्वद᳚ग्ने॒ काव्या॒ त्वन्म᳚नी॒षास्त्वदु॒क्था जा᳚यन्ते॒ राध्या᳚नि ।
त्वदे᳚ति॒ द्रवि᳚णं वी॒रपे᳚शा इ॒त्थाधि᳚ये दा॒शुषे॒ मर्त्या᳚य ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
त्वत् । अ॒ग्ने॒ । काव्या᳚ । त्वम् । म॒नी॒षाः । त्वत् । उ॒क्था । जा॒य॒न्ते॒ । राध्या᳚नि ।
त्वत् । ए॒ति॒ । द्रवि᳚णम् । वी॒र॑पे᳚शाः । इ॒त्था॑धि᳚ये । दा॒शुषे᳚ । मर्त्या᳚य ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

महापितृयज्ञे स्विष्टकृदग्निः कव्यवाहनो यष्टव्यः । तस्य द्वे अनुवाक्ये । तत्र त्वदग्ने काव्येति द्वितीयानुवाक्या । तथा च सुत्रितम् । त्वदग्ने काव्या त्वन्मनीशाः स प्रत्नथा सहसा जायमानः । आ. २-१९ । इति ॥

हे अग्ने काव्या काव्यानि हविर्वहनदेवतानयनादीन्यग्निसम्बन्धीनि कर्माण्याध्बर्यवाणि कर्माणि वा त्वद्भवतो जायन्ते । उत्पद्यन्ते । मनीशाः स्तुतिरूपा वाचस्त्वदेव जायन्ते । राध्यानि राद्धुं योग्यान्युक्थोक्थानि शस्त्राणि त्वत्त्वत्तो जायन्ते । इत्थाधिये । धीरिति कर्मनाम । इत्थेति सत्यनामसु पाठात् सत्यकर्मणे दाशुषे हवींषि दत्तवते मर्त्याय मनुष्याय यजमानाय वीरपेराः । पेश इति रूपनाम । इदं विक्रान्तं रूपम् । अत्र लिङ्गव्यत्ययेन वीरपेशा इति रूपम् । द्रविणं पश्वादिधनं त्वत्त्वत्त एति । निर्गच्छति । उत्पद्यत इत्यर्थः ॥ ३ ॥