चतुर्थं मण्डलम् - सूक्तम् 25

को अद्येत्यष्टर्चं चतुर्थं सूक्तं वामदेवस्यार्षं त्रैष्टुभमैन्द्रम् । तथा चानुक्रान्तम् । को अद्याष्टाविति । दशरात्रे चतुर्थेऽहनि माध्यन्दिने सवने स्तोमव्रुद्धौ मैत्रावरुणशस्त्र आरम्भणीयाया उपरिष्टादिदं सूक्तमावपनीयं च । सूत्रितं च । स्तोमे वर्धमाने को अद्य नर्यः ॥ आ. ७-१२ ॥ इति ॥

अद्यास्मिन्दिवसे नर्यो मनुष्यहितो देवकामो देवानिच्छन् उशन् कामयमानः को यजमान इन्द्रस्य सख्यं सखित्वं जुजोष । सेवते । किञ्च सुतसोमोऽभिशुतसोमः को वा यजमानोऽग्नौ समिद्धे प्रज्वलिते सति महे महते प्रवृद्धाय पार्याय पारमर्हतेऽवसे तर्पणायेट्टे । इन्द्रं स्तौति ॥ १ ॥

को यजमानो वचसा वाग्रूपया स्तुत्या सोम्याय सोमार्हायेंद्राय ननाम । नमति । प्रह्वीभवति । को वेन्द्राय मनायुर्भवति । स्तुतिकामोऽस्ति । क उस्रा इन्द्रेण दत्ता गा वस्ते । आच्छादयति । धारयतीत्यर्थः । क इन्द्रस्य युज्यं साहाय्यं वष्ति । इच्छति । कः सखित्वं कः भ्रात्रं भ्रातृभावं वृष्टि । इच्छति । कवये क्रान्तदर्शिन इन्द्रायोती ऊतये तर्पणाय । को भवतीति शेषः ॥ २ ॥

अद्यास्मिन्दिने को यजमानो देवानां द्योतमानानामिन्द्रादीनामवो रक्षणं वृणीते । प्रार्थयते । क आदित्यान्देवानदितिं देवमातरं च ज्योतिरुदकं चेट्टे । याचते । अश्विनावश्वि देवाविन्द्रश्चाग्निश्च मनसा स्तुत्या प्रीताः सन्तोऽविवेनमविगतम् ामम् । यथाकाममित्यर्थः । कस्य यजमानस्य सम्बन्धिनं सुतस्याभिषुतस्यांशोः सोमस्य । सोममित्यर्थः । पिबन्ति । पानं कुर्वन्ति ॥ ३ ॥

भारतो हविषो भर्ताग्निः । प्राणो भूत्वा प्रजा धारयन् भारत इति वाजसनेयकम् । अग्निस्तस्मै यजमानाय शर्म सुखं यंसत् । यच्छेत् । किञ्च अयमग्निर्ज्योक् चिरकालमुच्चरन्तमुद्यन्तं सूर्यं पश्यात् । पश्येत् । यो यजमान इन्द्राय सुनवामेत्याह इन्द्रार्थं सोमाभिषवं कुर्यामिति ब्रवीति । कीदृशायेन्द्राय । नरे नेत्रे नर्याय नरहिताय नृणां नराणां नेतॄणां मध्ये नृतमाय नेतृतमाय ॥ ४ ॥

दभ्रा अल्पा बहवो न बहवोऽपि शत्रुजनास्तं यजमानं न जिनन्ति । न हिंसन्तु । य इन्द्राय सुनवामेत्याह तमिति पूर्वेण सम्बन्धः । अदितिरिन्द्रमातास्मै यजमानायोरु विस्तीर्णं शर्म सुखं यंसत् । यच्छतु । किञ्च इन्द्र इन्द्राय सुकृत् शोभनयागादीनां कर्ता यजमानः प्रियो भवति । मनायुरिन्द्रविषयस्तुतिकामश्चास्येन्द्रस्य प्रियो भवति । सुप्रावीः सुष्थु प्राविता सुष्ठु प्रगच्छन्नुपगच्छन्वा यजमानोऽस्येन्द्रस्य प्रियो भवति । सोमी सोमवान्यजमानोऽस्येन्द्रस्य प्रियो भवति ॥ ५ ॥

प्राशुषाट् शत्रूणां प्रकर्षेण शीघ्रमभिभवता वीरो विक्रान्त एष इन्द्रः सुप्राव्यः सुष्ठूपगच्छतो हविर्भिः सुष्ठु प्रतर्पयितुर्वा सुष्वेः सुन्वतो यजमानस्य सम्बन्धिनीं केवला केवलामसाधारणां पक्तिं कृणुते । आत्मनः कुरुते । किञ्चेन्द्रोऽसुष्वेरसुन्वतो यजमानस्यापिर्व्याप्तो न भवति । इन्द्रोऽयजमानस्य सखा न भवति । जामिर्बन्धुश्च न भवति । अपि च दुष्ट्राव्यो दुरुपगमनस्या वाचः स्तुतिरहितस्य पुरुशस्यावहन्तेत् हिंसितैव भवति ॥ ६ ॥

सुतपा अभिषुतं सोमं पिबन्निन्द्रो रेवता धनवता पणिना वणिजा लुब्धेनासुन्वता सोमाभिषवमकुर्वतायजमानेन सह सख्यं सखित्वं न सं गृणीते । न संस्तौति । नानुमन्यत इत्यर्थः । किञ्च अस्यायजमानस्य नग्नं निरर्थकं वेदो धनं ज्ञानं वा आ खिदति । उद्धरति । हन्ति । हिनस्ति च । अपि च सुष्वये सोमं सुन्वते पक्तये हवींषि पचते यजमानाय केवलोऽसाधारणः सन् विभूत् । विभवति ॥ ७ ॥

पर उत्कृश्टा अवरे निकृष्ताश्च जना इन्द्रं हवन्ते । आह्वयन्ति । मध्यमासो मध्यमाश्चेन्द्रमेव हवन्ते । यान्तः कार्यसिद्ध्यर्थं गच्छन्तो जना इन्द्रमेवाह्वयन्ति । अवसितासो निविष्टाश्चेन्द्रमेवाह्वयन्ति । क्श्झियन्तो ग्रुहे निवसन्तो जना इन्द्रमेव हवन्ते । वाजयन्तो वाजमन्नमिच्छन्तो नरो नेतारो मनुष्या इन्द्रमेव हवन्ते ॥ ८ ॥