श्रवणम्

3.49.2 समानपद
यं नु नकि॒ः पृत᳚नासु स्व॒राजं᳚ द्वि॒ता तर᳚ति॒ नृत᳚मं हरि॒ष्ठाम् ।
इ॒नत᳚म॒ः सत्व᳚भि॒र्यो ह᳚ शू॒षैः पृ᳚थु॒ज्रया᳚ अमिना॒दायु॒र्दस्यो᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
यम् । नु । नकिः᳚ । पृत᳚नासु । स्व॒॑राज᳚म् । द्वि॒ता । तर᳚ति । नृ॑त᳚मम् । ह॒रि॒॑स्थाम् ।
इ॒न॑त᳚मः । सत्व᳚॑भिः । यः । ह॒ । शू॒षैः । पृ॒थु॒॑ज्रयाः᳚ । अ॒मि॒ना॒त् । आयुः᳚ । दस्योः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

पृतासु । व्याप्रियन्तेऽत्र योद्धार इति पृतनाः सङ्ग्रामाः । तेशु स्वराजं हरिष्ठां हरिस्थां हरियुक्ते रथे वर्तमानं नृतमं बलस्य युद्धे नेतृतमं द्विता युद्धमानाद्य सेनां द्विधा कृत्वा वर्तमानं यमिन्द्र नकिर्न कश्चिदपि तरति उत्तीर्य गच्छति । न कोऽप्यभ्यस्तीत्यर्थः । नु प्रसिद्धौ । स इन्द्र इनतमोऽतिशयेन सेनास्वामी सत्वभिः परितः सीदद्भिर्मरुद्भिः सह यो यान् गच्छन् शूषैः । शोशयन्ति परबलानीति शूषाणि बलानि । तैः पृथुज्रया युद्धं प्रति तीव्रवेगः सन् दस्योः शत्रोरायुरन्नं प्राणं वामिनात् । हिनस्ति । ह प्रसिद्धौ । अत्र निरुक्तम् । पृथुज्रयाः पृथुजवः । पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः । प्रामापयुदायुर्दस्योः । ५-९ । इति तरति । तॄ प्लवनतरणयोरित्यस्य लिटि रूपम् । यद्वृत्तयोगादनिघातः । शपः पित्त्वादनुदात्तत्वे धातुस्वरः । यः । या प्रापणी । औणादिकः कप्रत्ययः । आतो लोपः । प्रत्ययस्वरः ॥ २ ॥