आ या᳚ह्य॒र्वाङुप᳚ वन्धुरे॒ष्ठास्तवेदनु᳚ प्र॒दिवः᳚ सोम॒पेय᳚म् ।
प्रि॒या सखा᳚या॒ वि मु॒चोप᳚ ब॒र्हिस्त्वामि॒मे ह᳚व्य॒वाहो᳚ हवन्ते ॥
प्रि॒या सखा᳚या॒ वि मु॒चोप᳚ ब॒र्हिस्त्वामि॒मे ह᳚व्य॒वाहो᳚ हवन्ते ॥
पदपाठः (Word-by-word)
आ । या॒हि॒ । अ॒र्वाङ् । उप᳚ । व॒न्धु॒रे॒॑स्थाः । तव᳚ । इत् । अनु᳚ । प्र॒॑दिवः᳚ । सो॒म॒॑पेय᳚म् ।
प्रि॒या । सखा᳚या । वि । मु॒च॒ । उप᳚ । ब॒र्हिः । त्वाम् । इ॒मे । ह॒व्य॒॑वाहः᳚ । ह॒व॒न्ते॒ ॥
प्रि॒या । सखा᳚या । वि । मु॒च॒ । उप᳚ । ब॒र्हिः । त्वाम् । इ॒मे । ह॒व्य॒॑वाहः᳚ । ह॒व॒न्ते॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे इन्द्र वन्धुरेष्ठाः । वन्धुरशब्देनेषाद्वयसम्भन्धस्थानमभिधीयते । तेन तद्विशिष्तो रथो लक्ष्यते । तस्मिन् रथे तिष्ठन् त्वमर्वाङस्मदभिमुखः सन् आ अभिलक्श्योपयाहि । समीप आगच्छ । प्रदिवः प्रत्नं पूर्वक्रमगतं तवेत्तवैव सम्बन्धि सोमपेयं सोमपानं त्वमनु उद्दिश्य प्रिया तव प्रियतमौ सखाय समानख्यानावश्यौ बर्हिरुप बर्हिषः समीपे विमुच । विमुञ्च । हव्यवाहः । हव्यं वहन्तीति हव्यवाहः । इमे ऋत्विजस्त्वां हवन्ते । सोमपानार्थमह्वयन्ति । तस्मादागच्छेति भावः ॥ वन्धुरेष्ठाः । तिष्थतेर्विच् । तत्पुरुषे कृति बहुलमिति सप्तम्या अलुक् । प्रदिवः । सकारान्तमव्ययम् । सोमपेयम् । पा पान इत्यस्य भावेऽचो यदिति यत्प्रत्ययः । ईद्यतीतीत्वम् । आर्धधातुकलक्षणो गुणः । यतोऽनाव इत्याद्युदात्तत्वम् । समासे कृदुत्तरपदस्वरः । मुच । मुञ्चतेर्लोटागमानुशासनस्यानित्यत्वान्नुमभावः ॥ १ ॥