याभि॒ः शची᳚भिश्चम॒सा{4} अपिं᳚शत॒ यया᳚ धि॒या गामरि᳚णीत॒ चर्म᳚णः ।
येन॒ हरी॒ मन᳚सा नि॒रत᳚क्षत॒ तेन᳚ देव॒त्वमृ᳚भव॒ः समा᳚नश ॥
येन॒ हरी॒ मन᳚सा नि॒रत᳚क्षत॒ तेन᳚ देव॒त्वमृ᳚भव॒ः समा᳚नश ॥
पदपाठः (Word-by-word)
याभिः᳚ । शची᳚भिः । च॒म॒सान् । अपिं᳚शत । यया᳚ । धि॒या । गाम् । अरि᳚णीत । चर्म᳚णः ।
येन᳚ । हरी॒ इति᳚ । मन᳚सा । निः॒॑अत᳚क्षत । तेन᳚ । दे॒व॒॑त्वम् । ऋ॒भ॒वः॒ । सम् । आ॒न॒श॒ ॥
येन᳚ । हरी॒ इति᳚ । मन᳚सा । निः॒॑अत᳚क्षत । तेन᳚ । दे॒व॒॑त्वम् । ऋ॒भ॒वः॒ । सम् । आ॒न॒श॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे ऋभवो याभिः शचीभिः शक्तिश्चमसान् चतुरोऽपिंशत विभक्तवन्तःस्थ । यया धिया प्रज्ञया गां मृतामरिणीत चर्मण चर्मणा योजनात्प्रापितवन्तः स्थ । येन मनसा प्रज्ञानेन हरी एतन्नामकाविन्द्रस्याश्वौ निरतक्शत नितरामकुरुत । तथायं मन्त्रवर्नः । य इन्द्राय वचोयुजा ततक्षुर्मनसा हरी । ऋग्वे. १-२०-२ । इति । तेन सर्वेणानेन कर्मणा देवत्वं यज्ञभागार्हत्वलक्षणं देवभावं समानश । सम्यक् प्राप्ताः स्थः । आपिंशत । पिश अवयवे । तुदादिः । तस्य लङि मध्यमे रूपम् । यद्वृत्तयोगादनिघातः । आरिणित । री गतिरेषणयोः । क्र्यादिः । तस्य लङि रूपम् । अत्रापि पूर्ववदनिघातः । निरतक्शत । तक्षू त्वक्शू तनूकरणे । लङि रूपम् । पूर्वपदनिघाते तिङि चोदात्तवतीति गतेर्निघातः । अडुदात्तः । आनश । अश्नोतेर्लिटि रूपम् । निघातः ॥ २ ॥