श्रवणम्

3.8.11 समानपद
वन᳚स्पते श॒तव᳚ल्शो॒ वि रो᳚ह स॒हस्र᳚वल्शा॒ वि व॒यं रु᳚हेम ।
यं त्वाम॒यं स्वधि᳚ति॒स्तेज᳚मानः प्रणि॒नाय᳚ मह॒ते सौभ᳚गाय ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
वन᳚स्पते । श॒त॑व᳚ल्शः । वि । रो॒ह॒ । स॒हस्र᳚॑वल्शाः । वि । व॒यम् । रु॒हे॒म॒ ।
यम् । त्वाम् । अ॒यम् । स्व॑धि᳚तिः । तेज᳚मानः । प्र॒॑नि॒नाय᳚ । म॒ह॒ते । सौभ᳚गाय ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे वनस्पते छिन्नमूल स्थाणो शवल्शः शतशाखः सन् विरोह । विशेषेण पादुर्भूतो भव । वयमपि सहस्रवस्शाः पुत्रपौत्रादिसन्तानपरम्परया सहस्रशाखाः सन्तो विरुहेम । विशेषेण प्रादुर्भुता भवेम । तेजमानो निशितधारोऽयं स्वधितिः परशुः हे स्थाणो यं त्वा महते सौभगाय महत्सौभाग्यं बहुशाखत्व लक्षणं प्रणिनाय । प्रकर्षेण प्रपयामास । सहस्रवल्शाः । सहस्रशब्दः कर्दमादित्वान्मध्योदात्तः । बहुव्रीहौ पूर्वपदप्रकृतिस्वरः । रुहेम । रुह प्रादुर्भाव इत्यस्मादाशीर्लिङ् किदाशिषीति यासुडागमः । स्कोः संयोगाद्योरन्ते चेति सलोपः । लिज्याशिष्यङ्ङु त्यङ् प्रत्ययः । अतो येय इति इयादेशः । लोपो व्योर्वलिति यलोपः । गुणः । प्रणिनाय । णीञ् प्रापण इत्यस्माल्लिटि रूपम् । पादादित्वाद निघातः । लितीति प्रत्ययात्पूर्वस्योदात्तत्वम् ॥ ११ ॥