द्विर्यं पञ्च॒ जीज᳚नन्त्सं॒वसा᳚ना॒ः स्वसा᳚रो अ॒ग्निं मानु᳚षीषु वि॒क्षु ।
उ॒ष॒र्बुध᳚मथ॒र्यो॒३॒᳚ न दन्तं᳚ शु॒क्रं स्वासं᳚ पर॒शुं न ति॒ग्मम् ॥
उ॒ष॒र्बुध᳚मथ॒र्यो॒३॒᳚ न दन्तं᳚ शु॒क्रं स्वासं᳚ पर॒शुं न ति॒ग्मम् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
द्विः । यम् । पञ्च᳚ । जीज᳚नन् । स॒म्॑वसा᳚नाः । स्वसा᳚रः । अ॒ग्निम् । मानु᳚षीषु । वि॒क्षु ।
उ॒षः॒॑बुध᳚म् । अ॒थ॒र्यः᳚ । न । दन्त᳚म् । शु॒क्रम् । सु॒॑आस᳚म् । प॒र॒शुम् । न । ति॒ग्मम् ॥
उ॒षः॒॑बुध᳚म् । अ॒थ॒र्यः᳚ । न । दन्त᳚म् । शु॒क्रम् । सु॒॑आस᳚म् । प॒र॒शुम् । न । ति॒ग्मम् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
मानुषीषु मनोः सम्बन्धिनीषु विक्षु प्रजासु संवसानाः सङ्गच्छमाना द्विः पञ्च दश स्वसारोऽङ्गुलयो यमग्निं जीजनन् । मन्थनेनोदपादयन् । जनीप्रादुर्भावे । लुङि छान्दसत्वादडभावः । कीदृश्य अङ्गुलयः । अथर्यो न स्त्रिय इव । कीदृशमग्निम् । उषर्बुधमुषसि बुध्यमानं दन्तं हविषां भक्षकं शुक्रं रश्मिभिर्दीप्यमानं स्वासं शोभनास्यं तिग्मं तीक्ष्णं परशुं न परशुमिव रक्षसां हन्तारमिति शेषः ॥ ८ ॥