श्रवणम्

3.30.12
दिश॒ः सूर्यो॒ न मि᳚नाति॒ प्रदि᳚ष्टा दि॒वेदि᳚वे॒ हर्य᳚श्वप्रसूताः ।
सं यदान॒ळध्व᳚न॒ आदिदश्वै᳚र्वि॒मोच᳚नं कृणुते॒ तत्त्व᳚स्य ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
दिशः᳚ । सूर्यः᳚ । न । मि॒ना॒ति॒ । प्र॑दि᳚ष्टाः । दि॒वे॑दि᳚वे । हर्य᳚श्व॑प्रसूताः ।
सम् । यत् । आन᳚ट् । अध्व᳚नः । आत् । इत् । अश्वैः᳚ । वि॒॑मोच᳚नम् । कृ॒णु॒ते॒ । तत् । तु । अ॒स्य॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हर्यश्वप्रसूताः । हरी अश्वौ यस्यासाविति हर्यश्व इन्द्रः । तेन प्रेरितादिशः प्रगादयो दिवे दिवे प्रतिदिवसं प्रदिष्ठाः सूर्यस्य गमनार्थं दत्ता या दिशो विद्यन्ते ताः सूर्यो न मिनाति । न हिनस्ति । किन्तु ताभिरेव व्रजति । यद्यदा सूर्योऽध्वनो गन्तव्यान्प्रदेशानश्वैर्गमनसाधनभूतैः समानट् सम्यगश्नुते । आदित् अनन्तरमेव विमोचनं कृणुते । अश्वानां विमोचनं कुरुते । तदेत्सर्वं कर्मास्य । तवैव खलु । तु प्रसिद्धौ ॥ सूर्यः । षू प्रेरण इत्यस्मात्सुसूधाञ्गृदिभ्यः क्रन्निति क्रन्प्रत्ययः । सुवति प्रेरयतिति सूर आदित्यः । सूर एव सूर्यः । वस्वादित्वात्स्वार्थिको यत् । यतोऽनाव इत्याद्युदात्तत्वम् । मिनाति । मीञ् हिंसायाम् । मीनातेर्निगम इति ह्रस्वः । यर्यश्वप्रसूताः । तृतीया कर्मणीति पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् । आनट् आशू व्याप्तावित्यस्य बहुलं छन्दसीति लङ्ः श्लुः । अश्नोतेश्चेति नुडागमः । व्रश्चादिना षत्वम् । यद्योगादनिघातः ॥ १२ ॥