रथो᳚ ह वामृत॒जा अद्रि᳚जूत॒ः परि॒ द्यावा᳚पृथि॒वी या᳚ति स॒द्यः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
रथः᳚ । ह॒ । वा॒म् । ऋ॒त॒॑जाः । अद्रि᳚॑जूतः । परि᳚ । द्यावा᳚पृथि॒वी इति᳚ । या॒ति॒ । स॒द्यः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे अश्विनौ पुरूचीः पुर्वञ्चन्ति गच्छन्तीति पुरूचीर्बहूनीषो हविर्लक्षणान्यनानि वां युवां परीयुः । परितो गच्छन्ति । तथामृध्राः केनाप्यतिरस्कृता यतमानाः कर्मणि प्रवर्तमानाः स्तोतारो गीर्भिः स्तुतिलक्षणाभिर्वाग्भिर्युवां परिचरन्ति । ऋतजा ऋतस्योदकस्य जनयिता । ऋते यज्ञे प्रादुर्भवतिति वा । अद्रिजूतः स्तोतृभिराकृष्तो वाअं युवयो रथो द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ सद्यस्तदानीमेव परियाति ह । सर्वतः प्राप्नोति खलु । अश्विनो रथस्य वेगवत्त्वे मन्त्रवर्णः । यो वामश्विना मनसा जवीयान्रथः स्वश्वो विश आजिगाति । ऋग्वे. १-११७-२ । इति । अतः कारणादस्मदीयं यज्ञं प्रत्यागच्छतमिति भावः । ईयुः । इण् गतावित्यस्य लिटि दीर्घ इणः कितीत्यभ्यासस्य दीर्घः । पादादित्वादनिघातः । यतमानाः । यतीप्रयत्न इत्यस्य शानचि रूपम् । शपः पित्त्वादनुदात्तत्वे शानचो लसार्वधातुकस्वरेणानुदात्तत्वे धातुस्वरः । ऋतजाः । जनेर्विट् । विड्वनोरित्यात्वम् । अद्रिजूतः । जू इति सौत्रो धातुः । कर्मणि क्तः । तृतीया कर्मणीति पूर्वपदस्वरः ॥ ८ ॥