श्रवणम्

4.3.1
आ वो॒ राजा᳚नमध्व॒रस्य᳚ रु॒द्रं होता᳚रं सत्य॒यजं॒ रोद᳚स्योः ।
अ॒ग्निं पु॒रा त᳚नयि॒त्नोर॒चित्ता॒द्धिर᳚ण्यरूप॒मव᳚से कृणुध्वम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ । वः॒ । राजा᳚नम् । अ॒ध्व॒रस्य᳚ । रु॒द्रम् । होता᳚रम् । स॒त्य॒॑यज᳚म् । रोद᳚स्योः ।
अ॒ग्निम् । पु॒रा । त॒न॒यि॒त्नोः । अ॒चित्ता᳚त् । हिर᳚ण्य॑रूपम् । अव᳚से । कृ॒णु॒ध्व॒म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे ऋत्विग्यजमाना आध्वरस्य यज्ञस्य राजानमधिपतिं होतारं देवानामाह्वातारं रुद्रं रोरूयमाणं द्रवन्तं शत्रून्रोदयन्तं वा । यद्वा । एषा वा अग्नेस्तनूर्यद्रुद्र इति रुद्रात्मकं रोदस्योर्द्यावापृथिव्योः सत्ययजम् सत्यस्यान्नस्य दातारम् । यद्वा । सत्ययजं सत्येन हविष देवान्यजन्तम् । यद्वा । रोदस्योर्व्याप्य वर्तमानं हिरण्यरूपं सुवर्णरूपं सुवर्णप्रभम् । एवं दिधमग्निं वो युष्माकमवसे रक्शणाय तनयित्नोः । तनयित्नुरशनिः स ह्याकस्मिकः । तत्सदृशादचित्तात् । नविद्यते चित्तं यस्मिन् तदचित्तम् । चित्तोपलक्शितसर्वेन्द्रियोपसंहारो मरणमिति यावत् । तस्मान्मरणात्पुरा प्रागेवा कृणुध्वम् । यूयं समन्ताद्धविर्भिरग्निं भजध्वम् । रुद्रम् । रोदयते रोदेर्णिलुक्च । उ.२-२२ । इति रक्प्रत्ययः । तनयित्नोः । तनिः शब्दार्थः । चुरादिरदन्तः । स्तनिशुधिपुशिगमिमनिभ्योणेरित्नुच् । उ. ३-२९ । इतीत्नुच् प्रत्ययः । चित्स्वरेणान्तोदात्तः । सुपा सहैकादेश एकादेशस्वरः । कृणुध्वम् । कृवि हिंसाकरणयोः । लोटि रूपं ॥ १ ॥