वृषो᳚ अ॒ग्निः समि᳚ध्य॒ते॑श्वो॒ न दे᳚व॒वाह᳚नः ।
तं ह॒विष्म᳚न्त ईळते ॥
तं ह॒विष्म᳚न्त ईळते ॥
पदपाठः (Word-by-word)
वृषो॒ इति᳚ । अ॒ग्निः । सम् । इ॒ध्य॒ते॒ । अश्वः᳚ । न । दे॒व॒॑वाह᳚नः ।
तम् । ह॒विष्म᳚न्तः । ई॒ळ॒ते॒ ॥
तम् । ह॒विष्म᳚न्तः । ई॒ळ॒ते॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
वृषो वृषैव कामानां वर्षिता देववाहनः । देवान् हवींषि वाहयति प्रपयतीति देववाहनः । तत्र दृष्टान्तः । अश्वो नेति । यथाश्वो राजानं वाहयति स्वपुरम् प्रापयतीति । वाहनमश्वः । तद्वत् वाहनभूतो योऽग्निः समिध्यते आहुतिप्रादानेन सम्यग्दीप्यते । तं तादृशमग्निं हविष्मन्तः सम्भृत हविष्का यजमाना ईळते । कर्मसिद्ध्यर्थं स्तुवन्ति ॥ वृषा उ । गुणः । उञमवलम्ब्य प्रगृह्यसंज्ञा । देववाहनः । वह प्रापण इत्यस्माण्ण्यन्तात्कर्तरि ल्युः । लित्स्वरः । समासे कृदुत्तरपदस्वरः ॥ १४ ॥