प्र शर्ध᳚ आर्त प्रथ॒मं वि᳚प॒न्या{4} ऋ॒तस्य॒ योना᳚ वृष॒भस्य᳚ नी॒ळे ।
स्पा॒र्हो युवा᳚ वपु॒ष्यो᳚ वि॒भावा᳚ स॒प्त प्रि॒यासो᳚॑जनयन्त॒ वृष्णे᳚ ॥
स्पा॒र्हो युवा᳚ वपु॒ष्यो᳚ वि॒भावा᳚ स॒प्त प्रि॒यासो᳚॑जनयन्त॒ वृष्णे᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
प्र । शर्धः᳚ । आ॒र्त॒ । प्र॒थ॒मम् । वि॒प॒न्या । ऋ॒तस्य᳚ । योना᳚ । वृ॒ष॒भस्य᳚ । नी॒ळे ।
स्पा॒र्हः । युवा᳚ । व॒पु॒ष्यः᳚ । वि॒भा॑वा᳚ । स॒प्त । प्रि॒यासः᳚ । अ॒ज॒न॒य॒न्त॒ । वृष्णे᳚ ॥
स्पा॒र्हः । युवा᳚ । व॒पु॒ष्यः᳚ । वि॒भा॑वा᳚ । स॒प्त । प्रि॒यासः᳚ । अ॒ज॒न॒य॒न्त॒ । वृष्णे᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे अग्ने विपन्या स्तुत्या युक्तमृतस्योदकस्य योनौ स्थाने वृषभस्य वर्षण समर्थस्य मेघस्य नीळे कुलायभूतेऽन्तरिक्षे वैद्युताग्निरूपेण वर्तमानं त्वां शर्धस्तेजः प्रथमं प्रार्त । प्रकर्षेण गच्छति । यश्चाग्निः स्वार्हः सर्वैः स्पृहणीयो युवा नित्यररुणो वपुष्यः कमनीयो विभावा दीप्तिमान् तस्मै वृष्णेऽभिमतफलवर्षकायाग्नये प्रियासः प्रियाः सप्त होत्रका अजनयन्त । स्तोत्रमकुर्वन् । आर्त । ऋ गतौ । लङि व्यत्ययेनात्मने पदम् । निघातः । विपन्या । पन चेत्यस्येन्प्रत्ययः । कृदिकारादक्तिन इति ङीष् । प्रत्ययस्वरेणान्तोदात्तः । उदात्तायणो हल्पूर्वादिति विभक्तेरुदात्तत्वम् । विपन्य ऋतस्येत्यत्र संहितायामिकोऽसवर्णे शाकल्यस्य ह्रस्वश्च । पा. ६-१-१२७ । इत्यनिकोऽपि ह्रस्वोऽनुनासिकश्च ॥ १२ ॥