स दू॒तो विश्वेद॒भि व᳚ष्टि॒ सद्मा॒ होता॒ हिर᳚ण्यरथो॒ रंसु᳚जिह्वः ।
रो॒हिद᳚श्वो वपु॒ष्यो᳚ वि॒भावा॒ सदा᳚ र॒ण्वः पि᳚तु॒मती᳚व सं॒सत् ॥
रो॒हिद᳚श्वो वपु॒ष्यो᳚ वि॒भावा॒ सदा᳚ र॒ण्वः पि᳚तु॒मती᳚व सं॒सत् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
सः । दू॒तः । विश्वा᳚ । इत् । अ॒भि । व॒ष्टि॒ । सद्म᳚ । होता᳚ । हिर᳚ण्य॑रथः । रम्॑सु᳚जिह्वः ।
रो॒हित्॑अ᳚श्वः । व॒पु॒ष्यः᳚ । वि॒भा॑वा᳚ । सदा᳚ । र॒ण्वः । पि॒तु॒मती᳚॑इव । स॒म्॑सत् ॥
रो॒हित्॑अ᳚श्वः । व॒पु॒ष्यः᳚ । वि॒भा॑वा᳚ । सदा᳚ । र॒ण्वः । पि॒तु॒मती᳚॑इव । स॒म्॑सत् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
देवानां दूतो होता देवानामाह्वाता हिरण्यरथः सुवर्नमयरथोपेतो रंसुजिह्वो रमणीयशोभनज्वालोपेतः स तादृशोऽग्निर्विश्वेत् सर्वाण्वेव सद्म देवयजनस्थानन्यभि वष्टि । कामयते । पुनश्च कीदृशः । रोहिदश्वः । रोहितवर्णा आश्वा यस्य स तथोक्तः । वपुष्यो वपुषि रूपे साधुर्विभावा कान्तियुक्तोऽत एव सदा रण्वो रमणीयो भवति । तत्र दृष्टान्तः । पितुमतीव संसत् । यथान्नादिवत्समृद्धं गृहं रमणीयं तद्वत् । रंसु जिह्वः । रमतेरन्येभ्योऽपि दृश्यन्त इति विच् । बहुव्रीहौ पूर्वपदस्वरः । वपुष्यः । तत्र साधुरिति यत् । तित्स्वरितः । विभावा । छन्दसीवनिपाविति वनिप् ॥ ८ ॥