श्रवणम्

3.53.10 समानपद
हं॒सा इ᳚व कृणुथ॒ श्लोक॒मद्रि᳚भि॒र्मद᳚न्तो गी॒र्भिर᳚ध्व॒रे सु॒ते सचा᳚ ।
दे॒वेभि᳚र्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो॒ वि पि᳚बध्वं कुशिकाः सो॒म्यं मधु᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
हं॒साः॑इ᳚व । कृ॒णु॒थ॒ । श्लोक᳚म् । अद्रि᳚॑भिः । मद᳚न्तः । गीः॒॑भिः । अ॒ध्व॒रे । सु॒ते । सचा᳚ ।
दे॒वेभिः᳚ । वि॒प्राः॒ । ऋ॒ष॒यः॒ । नृ॒॑च॒क्ष॒सः॒ । वि । पि॒ब॒ध्व॒म् । कु॒शि॒काः॒ । सो॒म्यम् । मधु᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे विप्रा मेधाविनो हे ऋषयोऽतीन्द्रियार्थस्य द्रष्टारो हे नृचक्षसो नृणां कर्मनेतॄणां विशेषेण द्रष्टारो हे कुशिकाः कुशिकगोत्रोत्पन्ना हे पुत्रा अध्वरे यज्ञेऽद्रिभिर्ग्रावभिः सोमेसुतेऽभिषुते सति गीर्भिर्मदन्तः स्तुतिभिर्देवान्मादयन्तो यूयं श्लोकम् । श्लोक्यते शस्यतेऽनेनेति श्लोकः शस्त्रम् । कृणुथ । सम्यगुच्चारयत । तत्र दृष्टान्तः । हंस इव । यथा हंसाः सम्यक् शब्दं कुर्वन्ति तद्वत् । किञ्च देवेभिः सचा यष्टव्यदेवैः सहिता यूयं सोम्यं सोममयं मधु मधुकरं रसं वि पिबध्वम् । परस्परव्यतिहारेण पिबत । श्लोकम् । श्लोकृ शब्दे । करणे घञ् । ञ्त्त्वादाद्युदात्तः । मदन्तः । मदी हर्ष इत्यस्यान्तर्भावितण्यर्थस्य व्यत्ययेन शप् । पिबध्वं पा पाने । कर्तरि कर्मव्यतिहार इत्यात्मनेपदम् । सोम्यं सोमशब्दान्मये चेति यप्रत्ययः ॥ १० ॥