आ सूर्य᳚स्य दुहि॒ता त᳚तान॒ श्रवो᳚ दे॒वेष्व॒मृत᳚मजु॒र्यम् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
आ । सूर्य᳚स्य । दु॒हि॒ता । त॒ता॒न॒ । श्रवः᳚ । दे॒वेषु᳚ । अ॒मृत᳚म् । अ॒जु॒र्यम् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
ससर्परीद्वृचे प्राहुरितिहासं पुराविदः । सौदासनृपयज्ञे वै वसिष्ठात्मजशक्तिना । विश्वामित्रस्याभिभूतं बलं वाक् च समन्ततः । वासिष्ठेनाभिभूतः स ह्यवासीदथ गाधिजः । तस्मै ब्राह्मीं तु सौरीं वा नाम्ना वाचं ससर्परीम् । सूर्यवेश्मन आहृत्य दुदुर्वै जमदग्नयः । कुशिकानां मतिः सा वागमतिं तामपानुदत् ॥
जमदग्निदत्ता जमदग्निभिः प्रज्वलिताग्निभिरृषिभिरस्मभ्यं दत्तामतिमज्ञानं बाधमाना ससर्परीः सर्वत्र शब्दरूअतया सर्पणशीला वाक् बृहत्प्रभुतं यथा भवति तथा मिमाय । नभसि शब्दं करोति । सैषा सूर्यस्य दुहिता वाग्देवता देवेष्विन्द्रादिष्वजुर्यं क्षयरहितममृतममृतलक्षनं श्रवोऽन्नमा ततान । समन्तात्स्वाहाकारवाचं तनोति । जमदग्निदत्ता । दाण् दान इत्यस्यनिष्ठायां दो दद्घोरिति ददादेशः । तृतीया कर्मणीति पूर्वपदप्रकृतिस्वरः । अजुर्युम् । जॄ वयोहानौ । ऋहलोर्ण्यत् । बहुलं छन्दसीत्युत्वम् । नञ् सुभ्यामित्यन्तोदात्तत्वं ॥ १५ ॥