श्रवणम्

3.54.15 समानपद
इन्द्रो॒ विश्वै᳚र्वी॒र्यै॒३॒᳚ः पत्य᳚मान उ॒भे आ प᳚प्रौ॒ रोद᳚सी महि॒त्वा ।
पु॒रं॒द॒रो वृ᳚त्र॒हा धृ॒ष्णुषे᳚णः सं॒गृभ्या᳚ न॒ आ भ᳚रा॒ भूरि᳚ प॒श्वः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्रः᳚ । विश्वैः᳚ । वी॒र्यैः᳚ । पत्य᳚मानः । उ॒भे इति᳚ । आ । प॒प्रौ॒ । रोद᳚सी॒ इति᳚ । म॒हि॒॑त्वा ।
पु॒र॒म्॑द॒रः । वृ॒त्र॒॑हा । धृ॒ष्णु॑से᳚णः । स॒म्॑गृभ्य᳚ । नः॒ । आ । भ॒र॒ । भूरि᳚ । प॒श्वः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

विश्वै सर्वैर्विरैः सामर्थ्यैः पत्यमानः प्राप्यमाणः स इन्द्र उभे रोदसी द्यावापृथिव्यौ महित्वा स्वकीयेन महिम्ना पप्रौ । पूरयामास । शेषः प्रत्यक्षकृतः । पुरन्दरः शत्रुपुरां दारयिता वृत्रहा वृत्रस्य हन्ता धृष्णुषेणः प्राभिभवनशीलसेनोपेतः अत्वं पश्वः पशून् संगृभ्य संगृह्य नोऽस्मभ्यं भूरि प्रभूतं यथा भवति तथा भर । देहि । यद्वा । पश्वः पशोर्भूरि बहुत्वं बहून् पशूंश्च यच्छेति । पुरन्दरः । दॄ विदारण इत्यस्य पुरशब्द उपपदे पूः सर्वयोर्दारिसहोरिति खच् प्रत्ययः । वाचंयमपुरन्दरौ चेति निपातनात्पुर्वपदस्यामागमः । चित्त्वादन्तोदात्तः । धृष्णुषेणः । पुर्वपदादिति संहितायां षत्वम् । यदा षत्वं तदा रषाभ्यामिति णत्वम् । संगृभ्य । ग्रहेर्ल्यपि स्थानिवद्भावात्संप्रसारनम् । हृग्रहोर्भश्छन्दसीति भत्वम् । लितीति प्रत्ययत्पूर्वस्योदात्तत्वम् । पश्वः । पशुशब्दात् शसः जसादिषु छन्दसि वावचनमिति सवर्णदीर्घाभावः ॥ १५ ॥