आ क्षोदो॒ महि᳚ वृ॒तं न॒दीनां॒ परि᳚ष्ठितमसृज ऊ॒र्मिम॒पाम् ।
तासा॒मनु᳚ प्र॒वत᳚ इन्द्र॒ पन्थां॒ प्रार्द᳚यो॒ नीची᳚र॒पसः᳚ समु॒द्रम् ॥
तासा॒मनु᳚ प्र॒वत᳚ इन्द्र॒ पन्थां॒ प्रार्द᳚यो॒ नीची᳚र॒पसः᳚ समु॒द्रम् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
आ । क्षोदः᳚ । महि᳚ । वृ॒तम् । न॒दीना᳚म् । परि᳚॑स्थितम् । अ॒सृ॒जः॒ । ऊ॒र्मिम् । अ॒पाम् ।
तासा᳚म् । अनु᳚ । प्र॒॑वतः᳚ । इ॒न्द्र॒ । पन्था᳚म् । प्र । आ॒र्द॒यः॒ । नीचीः᳚ । अ॒पसः᳚ । स॒मु॒द्रम् ॥
तासा᳚म् । अनु᳚ । प्र॒॑वतः᳚ । इ॒न्द्र॒ । पन्था᳚म् । प्र । आ॒र्द॒यः॒ । नीचीः᳚ । अ॒पसः᳚ । स॒मु॒द्रम् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेइन्द्र त्वं महि महत् वृतं वृत्रेण परिवृतमाच्छादितं परिष्ठितं परितःस्थितं नदीनां सिन्धूनां संबन्धि क्षोदः उदकं आअसृजः आसम- न्तात्सृष्टवानसि येननद्यःपूर्णाःप्रवहेयुःतदित्यर्थः अपामुदकानामूर्मिं समूहं सृष्टवानसि पुनर्वचनमादरार्थं हेइन्द्र तासांनदीनां संबन्धिनः पंथां पथोमार्गान्प्रवतःप्रवणानन्वकार्षीरितिशेषः अन्वित्युपसर्गयोग्यक्रियाध्याहारः किंच नीचीः प्रवणाभिमुखीर्वेगयुक्ताइत्यर्थः अपसो- पउदकानिअपसइत्यपएवार्थेवर्तते समुद्रमुदधिं प्रार्दयः प्रागमयः अत्रार्दयतिर्नयनकर्मा ॥ १२ ॥