श्रवणम्

5.11.2
य॒ज्ञस्य᳚ के॒तुं प्र᳚थ॒मं पु॒रोहि᳚तम॒ग्निं नर᳚स्त्रिषध॒स्थे समी᳚धिरे ।
इन्द्रे᳚ण दे॒वैः स॒रथं॒ स ब॒र्हिषि॒ सीद॒न्नि होता᳚ य॒जथा᳚य सु॒क्रतु᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
य॒ज्ञस्य᳚ । के॒तुम् । प्र॒थ॒मम् । पु॒रः॑हि᳚तम् । अ॒ग्निम् । नरः᳚ । त्रि॒॑स॒ध॒स्थे । सम् । ई॒धि॒रे॒ ।
इन्द्रे᳚ण । दे॒वैः । स॒रथ᳚म् । सः । ब॒र्हिषि᳚ । सीद᳚त् । नि । होता᳚ । य॒जथा᳚य । सु॒॑क्रतुः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

नरः ऋत्विजः यज्ञस्ययागस्यकेतुं प्रज्ञापकं पुरोहितं यजमानैःपुरस्कृतं इंद्रेण देवैश्च सरथं तेषां मान्यत्वात्समानरथं अग्निं त्रिसधस्थे त्रिस्थाने विहारप्रदेशे प्रथमं समीधिरे समैन्धत सुक्रतुः शोभनकर्माहोता देवानामाह्वाता सोग्निः बर्हिषि बर्हिर्युक्तेतस्मिन्स्थाने यजथाय यज्ञाय निषीदत् प्रतिष्ठितोभवदितियावत् ॥ केतुं कितज्ञाने औणादिकउप्रत्ययः अन्तोदात्तः । पुरोहितं पुरोव्ययमितिगतिसंज्ञायांगति- रनन्तरइतिपूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् । त्रिषधस्थ आहवनी यादिलक्षणेनत्रिप्रकारेण अग्निनासह तिष्ठतीति -त्रिषधस्थः कप्रत्ययःसधमादस्थ- योश्छन्दसीतिसधादेशः कृदुत्तरपदकृतिस्वरत्वम् । सीदत् सदेः प्राघ्नदिनासीदादेशः बहुलंछन्दस्यमाङ्योगेपीत्यडभावः पादादित्वा- न्निघाताभावः । यजथाय यजेरौणादिकः अथप्रत्ययः प्रत्ययस्वरेणान्तोदात्तः ॥ २ ॥