पञ्चमं मण्डलम् - सूक्तम् 14

6 ऋचः

ऋषिः: सुतंभर आत्रेयः देवता: अग्निः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 5.14 - सम्पूर्णम्

1 / 6
ऋक्: 5.14.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (6)
5.14.1
अ॒ग्निं स्तोमे᳚न बोधय समिधा॒नो अम᳚र्त्यम् ।
ह॒व्या दे॒वेषु᳚ नो दधत् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒ग्निम् । स्तोमे᳚न । बो॒ध॒य॒ । स॒म्॑इ॒धा॒नः । अम᳚र्त्यम् ।
ह॒व्या । दे॒वेषु᳚ । नः॒ । द॒ध॒त् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेस्तोतः अमर्त्यं अमरणधर्माणमग्निंस्तोमेनस्तोत्रेणबोधय स्वाभिलषितार्थसिद्धयेप्रबोधय योग्निःसमिधानः स्तोत्रैःसम्यक् प्रकाशमानः सनोहव्या अस्मदीयानिहव्यानिहवींषि देवेषुदधत् निदधातु ॥ १ ॥

5.14.2
तम᳚ध्व॒रेष्वी᳚ळते दे॒वं मर्ता॒ अम᳚र्त्यम् ।
यजि᳚ष्ठं॒ मानु᳚षे॒ जने᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तम् । अ॒ध्व॒रेषु᳚ । ई॒ळ॒ते॒ । दे॒वम् । मर्ताः᳚ । अम᳚र्त्यम् ।
यजि᳚ष्ठम् । मानु᳚षे । जने᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

मर्ताः मनुष्याः देवंद्योतमानममर्त्यं अमरणधर्माणं मानुषे मनुष्याणांसंबन्धिनि जने लोके यजिष्ठं यष्टृतमं तमग्निं अध्वरेषु सप्ततंतुषु ईळते स्तुवन्ति ॥ २ ॥

5.14.3
तं हि शश्व᳚न्त॒ ईळ᳚ते स्रु॒चा दे॒वं घृ᳚त॒श्चुता᳚ ।
अ॒ग्निं ह॒व्याय॒ वोळ्ह᳚वे ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तम् । हि । शश्व᳚न्तः । ईळ᳚ते । स्रु॒चा । दे॒वम् । घृ॒त॒॑श्चुता᳚ ।
अ॒ग्निम् । ह॒व्याय᳚ । वोळ्ह᳚वे ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

शश्वन्तोबहवस्तोतारः तंदेवं अग्निंईळते स्तुवन्ति कीदृशास्ते घृतश्चुता घृतक्षरंत्यास्रुचास हिताः किमर्थंस्तुवन्ति हव्याय हव्यवहनार्थं चरुपुरोडाशादिलक्षणं हविर्वोढवे वोढुम् ॥ ३ ॥

5.14.4
अ॒ग्निर्जा॒तो अ᳚रोचत॒ घ्नन्दस्यू॒ञ्ज्योति᳚षा॒ तमः᳚ ।
अवि᳚न्द॒द्गा अ॒पः स्व᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒ग्निः । जा॒तः । अ॒रो॒च॒त॒ । घ्नन् । दस्यू᳚न् । ज्योति᳚षा । तमः᳚ ।
अवि᳚न्दत् । गाः । अ॒पः । स्वः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

जातः अरण्योर्मथ्यमानेनप्रादुर्भूतोग्निः दस्यून्यज्ञविघ्नकारिणः शत्रून् घ्नन् हिंसन् ज्योतिषा स्वेनतेजसा तमोघ्नन् अरोचत अदीप्यत किंच गाः अपः उदकानि स्वः सूर्यंच अविन्दत् अवेदयत् ॥ ४ ॥

5.14.5
अ॒ग्निमी॒ळेन्यं᳚ क॒विं घृ॒तपृ᳚ष्ठं सपर्यत ।
वेतु᳚ मे शृ॒णव॒द्धव᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒ग्निम् । ई॒ळेन्य᳚म् । क॒विम् । घृ॒त॑पृ᳚ष्ठम् । स॒प॒र्य॒त॒ ।
वेतु᳚ । मे॒ । शृ॒णव᳚त् । हव᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेजनः ईळेन्यंस्तुत्यंकविं क्रान्तदर्शिनं घृतपृष्ठं दीप्तोपरिभागं अग्निं सपर्यत पूजयत सोग्निर्मेहवं मदीयमाह्वानं वेतु कामयतां श्रृणवत् श्रृणोतुच ॥ ५ ॥

5.14.6
अ॒ग्निं घृ॒तेन᳚ वावृधु॒ः स्तोमे᳚भिर्वि॒श्वच᳚र्षणिम् ।
स्वा॒धीभि᳚र्वच॒स्युभि᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒ग्निम् । घृ॒तेन᳚ । व॒वृ॒धुः॒ । स्तोमे᳚भिः । वि॒श्व॑च᳚र्षणिम् ।
सु॒॑आ॒धीभिः᳚ । व॒च॒स्यु॑भिः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

ऋत्विजः विश्वचर्षणिं विश्वस्यद्रष्टारं स्वाधीभिः शोभनाध्यानैः वचस्युभिः स्तुतिकामैर्देवैः समेतमग्निं घृतेन स्तोमेभिः स्तोमैःस्तोत्रैः ववृधुः अवर्धयन् ॥ ६ ॥

द्वितीयेनुवाकेऽष्टादशसूक्तानि तत्रप्रवेधसइतिपंचर्चंप्रथमंसूक्तं आंगिरसस्यधरुणस्यार्षं त्रैष्टुभमाग्नेयं अत्रानुक्रमणिका-प्रवेधसेपंचांगिरसोधरुणइति । प्रातरनुवाकेआग्नेयेक्रतौ त्रैष्टुभेछन्दसि आश्विनशस्त्रेचेदंसूक्तं सूत्रितंच-प्रवेधसेकवयेत्वंनोअग्नेवरुणस्यविद्वानितीति ।