पञ्चमं मण्डलम् - सूक्तम् 26

9 ऋचः

ऋषिः: वसूयव आत्रेयाः देवता: अग्निः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 5.26 - सम्पूर्णम्

1 / 9
ऋक्: 5.26.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (9)
5.26.1
अग्ने᳚ पावक रो॒चिषा᳚ म॒न्द्रया᳚ देव जि॒ह्वया᳚ ।
आ दे॒वान्व᳚क्षि॒ यक्षि᳚ च ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अग्ने᳚ । पा॒व॒क॒ । रो॒चिषा᳚ । म॒न्द्रया᳚ । दे॒व॒ । जि॒ह्वया᳚ ।
आ । दे॒वान् । व॒क्षि॒ । यक्षि᳚ । च॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेपावक शोधक रोचिषा स्वदीप्त्या मन्द्रया देवानांमादयित्र्या जिह्वयाच हेदेव द्योतमानाग्ने देवानावक्षि यज्ञार्थमावह यक्षिच तान् यज ॥ १ ॥

5.26.2
तं त्वा᳚ घृतस्नवीमहे॒ चित्र᳚भानो स्व॒र्दृश᳚म् ।
दे॒वा{4} आ वी॒तये᳚ वह ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तम् । त्वा॒ । घृ॒त॒स्नो॒ इति᳚ घृत॑स्नो । ई॒म॒हे॒ । चित्र᳚भानो॒ इति॒ चित्र᳚॑भानो । स्वः॒॑दृश᳚म् ।
दे॒वान् । आ । वी॒तये᳚ । व॒ह॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेघृतस्नो घृतस्यप्रेरक यद्वा घृतेनजनित हेचित्रभानो चित्रानानाविधाभानवोरश्मयोयस्यासौचित्रभानुः तस्यसंबोधनं स्वर्दृशं सर्वद्रष्टारं तं त्वा त्वांईमहे याचामहे अतोवीतयेहविषां भक्षणायदेवानावह ॥ २ ॥

5.26.3
वी॒तिहो᳚त्रं त्वा कवे द्यु॒मन्तं॒ समि᳚धीमहि ।
अग्ने᳚ बृ॒हन्त᳚मध्व॒रे ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
वी॒ति॑हो᳚त्रम् । त्वा॒ । क॒वे॒ । द्यु॒॑मन्त᳚म् । सम् । इ॒धी॒म॒हि॒ ।
अग्ने᳚ । बृ॒हन्त᳚म् । अ॒ध्व॒रे ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेकवे क्रान्तदर्शिन् अग्ने वीतिहोत्रं क्रांतयज्ञ यद्वा प्रिययज्ञं द्युमन्तं दीप्तिमन्तं बृहन्तं महान्तं त्वा त्वां अध्वरेयज्ञे समिधीमहि समिद्भिःसंदीपयाम: ॥ ३ ॥

5.26.4
अग्ने॒ विश्वे᳚भि॒रा ग᳚हि दे॒वेभि᳚र्ह॒व्यदा᳚तये ।
होता᳚रं त्वा वृणीमहे ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अग्ने᳚ । विश्वे᳚भिः । आ । ग॒हि॒ । दे॒वेभिः᳚ । ह॒व्य॑दा᳚तये ।
होता᳚रम् । त्वा॒ । वृ॒णी॒म॒हे॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेअग्ने विश्वेभिः सर्वैः देवेभिः देवैः सह त्वं हव्यदातये हविषांदात्रे यजमानाय तदर्थं आगहि यज्ञंप्रत्यागच्छ यतः होतारंदेवानामाह्वातारं त्वा त्वां वृणीमहे प्रार्थयामहे ॥ ४ ॥

5.26.5
यज᳚मानाय सुन्व॒त आग्ने᳚ सु॒वीर्यं᳚ वह ।
दे॒वैरा स᳚त्सि ब॒र्हिषि᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
यज᳚मानाय । सु॒न्व॒ते । आ । अ॒ग्ने॒ । सु॒॑वीर्य᳚ । व॒ह॒ ।
दे॒वैः । आ । स॒त्सि॒ । ब॒र्हिषि᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेअग्ने सुन्वते अभिषवंकुर्वतेयजमानाय सुवीर्यंशोभनं बलं आवह प्रापय किंच देवैः सहबर्हिषियज्ञे आसत्सि आसीदेति ॥ ५ ॥

5.26.6
स॒मि॒धा॒नः स᳚हस्रजि॒दग्ने॒ धर्मा᳚णि पुष्यसि ।
दे॒वानां᳚ दू॒त उ॒क्थ्य᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
स॒म्॑इ॒ध॒नः । स॒ह॒स्र॒॑जि॒त् । अग्ने᳚ । धर्मा᳚णि । पु॒ष्य॒सि॒ ।
दे॒वाना᳚म् । दू॒तः । उ॒क्थ्यः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेसहस्रजित् सहस्रजेतरग्ने समिधानः हविर्भिःसमिध्यमानाः उक्थ्यः प्रशस्यस्त्वं देवानांदूतःसन् धर्माणि नः कर्माणि यज्ञादिक्रियाः पुष्यसि पोषयसि ॥ ६ ॥

5.26.7
न्य१॒᳚ग्निं जा॒तवे᳚दसं होत्र॒वाहं॒ यवि᳚ष्ठ्यम् ।
दधा᳚ता दे॒वमृ॒त्विज᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
नि । अ॒ग्निम् । जा॒त॑वे᳚दसम् । हो॒त्र॒॑वाहम् । यवि᳚ष्ठ्यम् ।
दधा᳚त । दे॒वम् । ऋ॒त्विज᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेयजमानाः जातवेदसं जातानिभूतानिवेत्तीतिजातवेदाः तं होत्रवाहं होत्रस्ययज्ञस्य वोढारं यविष्ठ्यंयुवतमं देवं द्योतमानं ऋत्विजं ऋतौयष्टारं अग्निंनिदधात निधत्त ॥ ७ ॥

5.26.8
प्र य॒ज्ञ ए᳚त्वानु॒षग॒द्या दे॒वव्य᳚चस्तमः ।
स्तृ॒णी॒त ब॒र्हिरा॒सदे᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । य॒ज्ञः । ए॒तु॒ । आ॒नु॒षक् । अ॒द्य । दे॒वव्य᳚चः॑तमः ।
स्तृ॒णी॒त । ब॒र्हिः । आ॒॑सदे᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

अद्यास्मिन्नहनि देवव्यचस्तमः देवैः प्रकाशमानैः स्तोतृभिर्व्याप्ततमोयज्ञोयज्ञसाधनंहविरानुषक् अनुषक्तंयथाभवतितथाप्रैतु देवान् गच्छतु हेऋत्विजः आसदे अग्नेरासदानार्थं बर्हि स्तृणीत ॥ ८ ॥

5.26.9
एदं म॒रुतो᳚ अ॒श्विना᳚ मि॒त्रः सी᳚दन्तु॒ वरु᳚णः ।
दे॒वास॒ः सर्व᳚या वि॒शा ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ । इ॒दम् । म॒रुतः᳚ । अ॒श्विना᳚ । मि॒त्रः । सी॒द॒न्तु॒ । वरु᳚णः ।
दे॒वासः᳚ । सर्व᳚या । वि॒शा ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

मरुतोमरुद्गणाः अश्विना अश्विनौ देवानांभिषजौ मित्रःसूर्योवरुणश्च देवासः एते सर्वेदेवाः सर्वयाविशा समस्तेनस्वीयेनपरिजनेन सार्धमिदंबर्हिः सीदन्तु आसीदन्तु ॥ ९ ॥

अनस्वन्तेतिषळृचंत्रयोदशंसूक्तं अत्रानुक्रमणिका-अन्स्वन्ताषट् त्रैवृष्णपौरुकुत्स्यौद्वौ त्र्यरुणत्रसदस्यूराजानौ भारतश्चाश्वमेधोन्त्यास्तिस्रोनुष्टुभोनात्मात्मनेदध्यादितिसर्वास्वत्रिंके चिदंत्यैन्द्राग्नीइति । त्रिवृष्णस्यपुत्रस्त्र्यरुणः पुरुकुत्सस्यपुत्रस्त्रसदस्युः भरतस्यपुत्रोश्वमेधः एतेत्रयोपिराजानः संभूयास्यसूक्तस्यऋषयः यद्वात्रिरेवऋषिः आद्यास्तिस्रस्त्रिष्टुभः चतुर्थ्याद्यास्तिस्रोनोष्टुभः षष्ठीन्द्राग्निदेवत्या शिष्टाःपंचाग्नेय्यः विनियोगोलैङ्गिकः ।