ऋत᳚स्य गोपा॒वधि᳚ तिष्ठथो॒ रथं॒ सत्य᳚धर्माणा पर॒मे व्यो᳚मनि ।
यमत्र᳚ मित्रावरु॒णाव᳚थो यु॒वं तस्मै᳚ वृ॒ष्टिर्मधु᳚मत्पिन्वते दि॒वः ॥
यमत्र᳚ मित्रावरु॒णाव᳚थो यु॒वं तस्मै᳚ वृ॒ष्टिर्मधु᳚मत्पिन्वते दि॒वः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
ऋत᳚स्य । गो॒पौ॒ । अधि᳚ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । रथ᳚म् । सत्य᳚॑धर्माणा । प॒र॒मे । वि॑ओ᳚मनि ।
यम् । अत्र᳚ । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । अव᳚थः । यु॒वम् । तस्मै᳚ । वृ॒ष्टिः । मधु᳚॑मत् । पि॒न्व॒ते॒ । दि॒वः ॥
यम् । अत्र᳚ । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । अव᳚थः । यु॒वम् । तस्मै᳚ । वृ॒ष्टिः । मधु᳚॑मत् । पि॒न्व॒ते॒ । दि॒वः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
'
यस्यनिःश्वसितंवेदायोवेदेभ्योखिलंजगत् ॥ निर्ममेतमहंवन्देविद्यातीर्थमहेश्वरं ॥ १ ॥
अष्टकस्यचतुर्थस्यतृतीयोव्याकृतः स्फुटं ॥ अध्यायः सायणार्येणार्येणचतुर्थोव्याकरिष्यते ॥ २ ॥
ऋतस्यगोपावितिसप्तर्चंसप्तमंसूक्तं अत्रेयमनुक्रमणिका-ऋतस्यसप्तार्चनानाजागतमिति । आत्रेयोर्चनानानामऋषिः जगतीछन्दः तुह्यादिपरिभाषयामित्रादरुणौदेवता विनियोगोलैंगिकः ।
हेऋतस्योदकस्यगोपौरक्षितारौ सत्यधर्माणा सत्यधर्मणौ युवां रथमधितिष्ठथः आरोहथः अस्मद्यज्ञमागमनार्थं कुत्र परमेव्योमनि निरतिशयेआकाशे हेमित्रावरुणौ युवं युवां अत्रास्मिन्यज्ञे यं यजमानं अवथोरक्षथः तस्मैयजमानाय वृष्टिः पर्जन्योमधुमदुदकं दिवोद्यु- लोकात्पिन्वते सिंचतिवर्धयति ॥ १ ॥