श्रवणम्

5.78.4 समानपद
अत्रि॒र्यद्वा᳚मव॒रोह᳚न्नृ॒बीस॒मजो᳚हवी॒न्नाध᳚मानेव॒ योषा᳚ ।
श्ये॒नस्य᳚ चि॒ज्जव᳚सा॒ नूत᳚ने॒नाग᳚च्छतमश्विना॒ शंत᳚मेन ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अत्रिः᳚ । यत् । वा॒म् । अ॒व॒॑रोह᳚न् । ऋ॒बीस᳚म् । अजो᳚हवीत् । नाध᳚माना॑इव । योषा᳚ ।
श्ये॒नस्य᳚ । चि॒त् । जव᳚सा । नूत᳚नेन । आ । अ॒ग॒च्छ॒त॒म् । अ॒श्वि॒ना॒ । शम्॑त᳚मेन ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

अत्रिरस्मत्पिता यद्यदा वां युवां अजोहवीत् अस्तौषीत् नाधमाना याचमाना योषा योषिदिव सायथ पतिंप्रीणयति तद्वत् कुर्वन् ऋबीसं तुषाग्निं अग्निकुंडेक्षिप्तःसन् अवरोहन् विमुंचन् अजोहवीत् श्येनस्यचित् जवसा श्येनस्य गरुत्मतइववेगेन चिदित्युपमार्थे अथवा श्येनस्यजवसा वेगेन नूतनेन प्रथमोत्पन्नेन सततंगच्छतः श्येनस्यप्रथमजवेन शंतमेनास्माकं सुखतमेनचरथेन तं रक्षितुमागच्छतं हेअश्विना ॥ ४ ॥ अत्रब्रुवन्तीतिहासंसप्तवध्रेःपुराविदः ॥ भ्रातृव्याःपेटिकायांतमृषिंप्रक्षिप्ययत्नतः ॥ १ ॥ मुद्रांकृत्वागृहेस्वीयेरक्षयित्वान्यवेशयन् ॥ नसं- गच्छेतभार्यांस्वांयथारात्रौतथाकृतम् ॥ २ ॥ प्रातःप्रातःसमुद्घाट्यनिर्मथिष्यन्तितंमुनिं ॥ एवंस्थित्वाचिरंकालंपेटायांदुःखितःकृशः ॥ ३ ॥ उपायंचिंतयामासनिर्गमस्यचिरंमुनिः ॥ हृदिनिश्चित्यनासत्यवस्तौषीद्धृष्टमानसः ॥ ४ ॥ तमश्विनौसमागत्यसमुद्घाट्यचपेतिकां ॥ उद्धृ- त्यतमृषिंशीघ्रंतावदृष्टौबभूवतुः ॥ ५ ॥ सऋषिर्भार्ययासार्धंरमित्वाथपुनर्भयात् ॥ प्रातरेत्यपुनःपेटांप्रविश्यप्रागिवस्थितः ॥ ६ ॥ पेटानिवास- समयेदृष्टवानृग्द्वयंतदा ॥