उप᳚ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्यां पु᳚रु॒त्रा ते᳚ मनुतां॒ विष्ठि᳚तं॒ जग᳚त् ।
स दु᳚न्दुभे स॒जूरिन्द्रे᳚ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी᳚यो॒ अप᳚ सेध॒ शत्रू᳚न् ॥
स दु᳚न्दुभे स॒जूरिन्द्रे᳚ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी᳚यो॒ अप᳚ सेध॒ शत्रू᳚न् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
उप᳚ । श्वा॒स॒य॒ । पृ॒थि॒वीम् । उ॒त । द्याम् । पु॒रु॒॑त्रा । ते॒ । म॒नु॒ता॒म् । वि॑स्थि᳚तम् । जग᳚त् ।
सः । दु॒न्दु॒भे॒ । स॒॑जूः । इन्द्रे᳚ण । दे॒वैः । दू॒रात् । दवी᳚यः । अप᳚ । से॒ध॒ । शत्रू᳚न् ॥
सः । दु॒न्दु॒भे॒ । स॒॑जूः । इन्द्रे᳚ण । दे॒वैः । दू॒रात् । दवी᳚यः । अप᳚ । से॒ध॒ । शत्रू᳚न् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेदुंदुभे पृथिवींउतापिच द्यंदिवंउपश्वासय आत्मीयेनजयघोषेणाश्वासय यथा लोकद्वयंत्वदीयेनशब्देनापूरितंभवति तादृशंशब्दंकुर्वि- त्यर्थः अपिचविस्थितंविशेषेणस्थितं स्थावरंजंगमंच उभयविधंप्राणिजातंतेत्वदीयंशब्दंपुरुत्राबहुधामनुतांमन्यतांजानात् हेदुंदुभे सत्वं- इन्द्रेण अन्यैर्देश्चसजूःसहदूराद्दवीयः दूरादपिदूरतरंशत्रूनस्मदीयान् अपसेध अपगमय अत्रनिरुक्तं—दुंदुभिरितिशब्दानुकरणंद्रुमोभिन्न- मितिवादंदभ्यतेर्वास्याद्वधकर्मणइत्यादि ॥ २९ ॥