द्यु॒क्षं सु॒दानुं॒ तवि᳚षीभि॒रावृ᳚तं गि॒रिं न पु᳚रु॒भोज᳚सम् ।
क्षु॒मन्तं॒ वाजं᳚ श॒तिनं᳚ सह॒स्रिणं᳚ म॒क्षू गोम᳚न्तमीमहे ॥
क्षु॒मन्तं॒ वाजं᳚ श॒तिनं᳚ सह॒स्रिणं᳚ म॒क्षू गोम᳚न्तमीमहे ॥
पदपाठः (Word-by-word)
द्यु॒क्षम् । सु॒॑दानु᳚म् । तवि᳚षीभिः । आ॑वृ᳚तम् । गि॒रिम् । न । पु॒रु॒॑भोज᳚सम् ।
क्षु॒॑मन्त᳚म् । वाज᳚म् । श॒तिन᳚म् । स॒ह॒स्रिण᳚म् । म॒क्षु । गो॑म᳚न्तम् । ई॒म॒हे॒ ॥
क्षु॒॑मन्त᳚म् । वाज᳚म् । श॒तिन᳚म् । स॒ह॒स्रिण᳚म् । म॒क्षु । गो॑म᳚न्तम् । ई॒म॒हे॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
द्युक्षं दीप्तीनां निवासस्थानं अतिशयितदीप्तमित्यर्थः । यद्वा द्युक्षं दिवि लोके क्षियन्तं निवसन्तं सुदानुं शोभनदानं तविषीभिर्बलैरावृतमाच्छादितम् । आवरणेदृष्टान्तः-गिरिंन तविषीभिर्बलयुक्तैर्मेघैरावृतं शिलोच्चयमिव स्थितम् । पुनःकीदृशं पुरुभोजसं सोमादिहविःप्रदानेन बहुभिर्यजमानैर्भोजयित- व्यं यद्वा बहूनां पालयितारमिन्द्रं क्षुमन्तम् । टुक्षुशब्दे । शब्दवन्तं अनेन पुत्रादिकं लक्ष्यते स्तोत्रादीनि कुर्वाणं शतिनं सहस्रिणं शतसहस्रसंख्याकधन- युक्तं गोमन्तं गवादियुक्तं वाजमन्नं मक्षु शीघ्रं ईमहे याचामहे । यद्वा पूर्वार्धो वाजविशेषणत्वेन वा योजनीयः । प्रदीप्तं शोभनयोग्यं बलादियुक्तं बहुभिः पुत्रमित्रादिभिर्भोक्तव्यं शब्दादियुक्तमन्नमिन्द्रं याचामइति ॥ २ ॥