श्रवणम्

8.39.10
त्वं नो᳚ अग्न आ॒युषु॒ त्वं दे॒वेषु᳚ पूर्व्य॒ वस्व॒ एक᳚ इरज्यसि ।
त्वामापः᳚ परि॒स्रुत॒ः परि᳚ यन्ति॒ स्वसे᳚तवो॒ नभ᳚न्तामन्य॒के स᳚मे ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
त्वम् । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । आ॒युषु᳚ । त्वम् । दे॒वेषु᳚ । पू॒र्व्य॒ । वस्वः᳚ । एकः᳚ । इ॒र॒ज्य॒सि॒ ।
त्वाम् । आपः᳚ । प॒रि॒॑स्रुतः᳚ । परि᳚ । य॒न्ति॒ । स्व॑से᳚तवः । नभ᳚न्ताम् । अ॒न्य॒के । स॒मे॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे पूर्व्याग्ने त्वमेकएव आयुषु मनुष्येषु द्रुत्द्यव आयव इति मनुष्यनामसु पाठात् नोस्माकं वस्वोधनस्य इरज्यसि ईशिषे देवेष्वपि त्वमेकएव वस्व इरज्यसि । अपिच त्वां स्वसेतवः स्वभुतसेतवः परिस्रुतः परिस्रवन्त्यः आपः परियन्ति । परिगच्छन्ति सिद्धमन्यत् ॥ १० ॥

इन्द्राग्नीयुवमिति द्वादशर्चं दशमं सूक्तं नाभाकस्यार्षं द्वितीया षट्पञ्चाशदक्षरा शक्वरी द्वादशीत्रिष्टुप् शिष्टामहापंक्तयः इन्द्राग्नीदेवता । तथाचा- नुक्रान्तम्-इन्द्राग्नीद्वादशैन्द्राग्नंत्रिष्टुबन्तं द्वितीया शक्वरीति । महाव्रते निष्केवल्ये ऊरुभागएव सूक्तम् । तथाचपञ्चमारण्यके सूत्रितम्-ऊरूइन्द्राग्नीयुवं- सुनइति । चातुर्विंशिकेहनि तृतीयसवने मैत्रावरुणो यदि महावालभिदं शंसेत्तदानीं माध्यन्दिने सवने होत्रकाःस्वशस्त्रे आरंभणीयाभ्यऊर्ध्वं नाभा- कतृचावावपेरन् तत्र ताहिमध्यमित्यच्छावाकस्य नाभाकतृचः । सूत्रितञ्च-ताहिमध्यंभराणामित्यच्छावाकइति । चातुर्विंशिकेहनि माध्यन्दिने सव- ने ब्राह्मणाच्छंसिनःपूर्वीष्टइन्द्रेति नाभाकतृचः । सूत्रितञ्च-पूर्वीष्टइन्द्रोपमातयइतिब्राह्मणाच्छंसीति ।