सप्तमं मण्डलम् - सूक्तम् 51

3 ऋचः

ऋषिः: वसिष्ठः देवता: आदित्याः छन्दः: त्रिष्टुप्

सूक्तम् 7.51 - सम्पूर्णम्

1 / 3
ऋक्: 7.51.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (3)
7.51.1
आ॒दि॒त्याना॒मव᳚सा॒ नूत᳚नेन सक्षी॒महि॒ शर्म᳚णा॒ शंत᳚मेन ।
अ॒ना॒गा॒स्त्वे अ᳚दिति॒त्वे तु॒रास᳚ इ॒मं य॒ज्ञं द᳚धतु॒ श्रोष᳚माणाः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ॒दि॒त्याना᳚म् । अव᳚सा । नूत᳚नेन । स॒क्षी॒महि᳚ । शर्म᳚णा । शम्॑त᳚मेन ।
अ॒ना॒गाः॑त्वे । अ॒दि॒ति॒॑त्वे । तु॒रासः᳚ । इ॒मम् । य॒ज्ञम् । द॒ध॒तु॒ । श्रोष᳚माणाः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

आदित्यानां अदितेःपुत्राणां एतत्संज्ञकानां देवानां अवसा रक्षणेन तद्धेतुभूतेनेत्यर्थः नूतनेनाद्यतनेन शंतमेन शंसुखं अतिशयेन तत्करणेन शर्मणा शर्मेति गृहनामैतत् गृहेण सक्षीमहि वयं संगच्छेमहि तुरासः तुराः त्वरिताआदित्याः श्रोषमाणाः अस्मदीयानि स्तोत्राणि शृण्व- न्तः यज्ञं यष्टारमिमं जनं अनागास्त्वे अनपराधत्वेच अदितित्वे अदीनत्वेच दधतु स्थापयन्तु ॥ १ ॥ आदित्यासोअदितिरित्यादित्यग्रहस्य याज्या सूत्रितं च-आदित्यासोअदितिर्मादयन्तामिति नैतंग्रहमीक्षेत हूयमानमिति ।

7.51.2
आ॒दि॒त्यासो॒ अदि᳚तिर्मादयन्तां मि॒त्रो अ᳚र्य॒मा वरु᳚णो॒ रजि᳚ष्ठाः ।
अ॒स्माकं᳚ सन्तु॒ भुव᳚नस्य गो॒पाः पिब᳚न्तु॒ सोम॒मव᳚से नो अ॒द्य ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ॒दि॒त्यासः᳚ । अदि᳚तिः । मा॒द॒य॒न्ता॒म् । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा । वरु᳚णः । रजि᳚ष्ठाः ।
अ॒स्माक᳚म् । स॒न्तु॒ । भुव᳚नस्य । गो॒पाः । पिब᳚न्तु । सोम᳚म् । अव᳚से । नः॒ । अ॒द्य ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

आदित्यासः आदित्यादेवाः अदितिस्तेषांमाताच यद्वा अदितिरिति देवविशेषणं अदितिः अदितयः अदीनाः रजिष्ठाः अतिशयेन ऋजवः मित्रः अर्यमा वरुणश्च एतत्संज्ञकाः मादयन्तां तृप्ताः सन्तु भुवनस्य सर्वस्य जगतः गोपाः रक्षकाः एवंभूतादेवाः अस्माकं सन्तु अस्माक- मेव रक्षकाभवंत्वित्यर्थः अद्यास्मिन् दिने नोस्माकमवसे रक्षणाय सोममस्माभिरभिषुतं पिबन्तु ॥ २ ॥

7.51.3
आ॒दि॒त्या विश्वे᳚ म॒रुत᳚श्च॒ विश्वे᳚ दे॒वाश्च॒ विश्व᳚ ऋ॒भव᳚श्च॒ विश्वे᳚ ।
इन्द्रो᳚ अ॒ग्निर॒श्विना᳚ तुष्टुवा॒ना यू॒यं पा᳚त स्व॒स्तिभि॒ः सदा᳚ नः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ॒दि॒त्याः । विश्वे᳚ । म॒रुतः᳚ । च॒ । विश्वे᳚ । दे॒वाः । च॒ । विश्वे᳚ । ऋ॒भवः᳚ । च॒ । विश्वे᳚ ।
इन्द्रः᳚ । अ॒ग्निः । अ॒श्विना᳚ । तु॒स्तु॒वा॒नाः । यू॒यम् । पा॒त॒ । स्व॒स्ति॑भिः᳚ । सदा᳚ । नः॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

आदित्याः अदितेः पुत्राः विश्वे सर्वे द्वादशसंख्याकार्काः विश्वे मरुतश्च सर्वे एकोनपंचाशत् संख्योपेताश्च विश्वेदेवाश्च विशे ऋभवश्च इन्द्रोग्निः अश्विना अश्विनौ एतत् संज्ञकाः एवंभूतायेदेवाः तुष्टुवानाः अस्माभिः स्तुताः बभूवुः सर्वे ते देवाः यूयं सदा सर्वदा नोस्मान् स्वस्तिभिः कल्याणैः पात रक्षत ॥ ३ ॥

आदित्यासोअदितयइति तृचात्मकमेकोनविंशं सूक्तं वसिष्ठस्यार्षं त्रैष्टुभमादित्यदेवताकं आदित्यासइत्यनुक्रमणिका । गतोवि- नियोगः ।