सप्तमं मण्डलम् - सूक्तम् 17

7 ऋचः

ऋषिः: वसिष्ठः देवता: अग्निः छन्दः: द्विपदा त्रिष्टुप्

सूक्तम् 7.17 - सम्पूर्णम्

1 / 7
ऋक्: 7.17.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (7)
7.17.1
अग्ने॒ भव᳚ सुष॒मिधा॒ समि᳚द्ध उ॒त ब॒र्हिरु᳚र्वि॒या वि स्तृ᳚णीताम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अग्ने᳚ । भव᳚ । सु॒॑स॒मिधा᳚ । सम्॑इ᳚द्धः । उ॒त । ब॒र्हिः । उ॒र्वि॒या । वि । स्तृ॒णी॒ता॒म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अग्ने सुषमिधा शोभनया समिधा समिद्धोभव सम्यक् दीप्तोभव । उतापि च बर्हिरुर्विया विस्तीर्णं विस्तृणीतां उपस्तृणीतमध्वर्युः ॥ १ ॥

7.17.2
उ॒त द्वार᳚ उश॒तीर्वि श्र᳚यन्तामु॒त दे॒वा{4} उ᳚श॒त आ व᳚हे॒ह ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
उ॒त । द्वारः᳚ । उ॒श॒तीः । वि । श्र॒य॒न्ता॒म् । उ॒त । दे॒वान् । उ॒श॒तः । आ । व॒ह॒ । इ॒ह ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

उतापि च उशतीर्देवान् कामयमानाः द्वारो यज्ञगृहस्य देव्योवा तथा च यास्कः-द्वारोजवतेर्वा द्रवतेर्वा वारयतेर्वेति । विश्रयन्तां उतापिच उशतोयज्ञं कामयमानान् देवानिहयज्ञे आवह ॥ २ ॥

7.17.3
अग्ने᳚ वी॒हि ह॒विषा॒ यक्षि᳚ दे॒वान्त्स्व᳚ध्व॒रा कृ᳚णुहि जातवेदः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अग्ने᳚ । वी॒हि । ह॒विषा᳚ । यक्षि᳚ । दे॒वान् । सु॒॑अ॒ध्व॒रा । कृ॒णु॒हि॒ । जा॒त॒॑वे॒दः॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे जातवेदः जातधनाग्ने वीहि देवानभिगच्छ हविषा देवान्यक्षि यजच स्वध्वरा स्वध्वरान् शोभनयज्ञांश्च कृणुहि कुरु ॥ ३ ॥

7.17.4
स्व॒ध्व॒रा क᳚रति जा॒तवे᳚दा॒ यक्ष᳚द्दे॒वा{4} अ॒मृता᳚न्पि॒प्रय᳚च्च ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सु॒॑अ॒ध्व॒रा । क॒र॒ति॒ । जा॒त॑वे᳚दाः । यक्ष᳚त् । दे॒वान् । अ॒मृता᳚न् । पि॒प्रय᳚त् । च॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

जातवेदाः जातधनोग्निः अमृतान् मरणरहितान् देवान् स्वध्वरा स्वध्वरान् शोभनयज्ञान् करति करोतु यक्षत् हविषा यजतु च पिप्रयत् स्तोत्रैः प्रीणयतुच ॥ ४ ॥

7.17.5
वंस्व॒ विश्वा॒ वार्या᳚णि प्रचेतः स॒त्या भ᳚वन्त्वा॒शिषो᳚ नो अ॒द्य ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
वंस्व᳚ । विश्वा᳚ । वार्या᳚णि । प्र॒चे॒त॒ इति᳚ प्र॑चेतः । स॒त्याः । भ॒व॒न्तु॒ । आ॒॑शिषः᳚ । नः॒ । अ॒द्य ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे प्रचेतःप्रकृष्टमतिमन्नग्ने विश्वा विश्वानि वार्याणि वरणीयानि धनानि वंस्व अस्मभ्यं देहि नोस्माकमाशिषोद्य सत्यायथार्था भवन्तु ॥ ५ ॥

7.17.6
त्वामु॒ ते द᳚धिरे हव्य॒वाहं᳚ दे॒वासो᳚ अग्न ऊ॒र्ज आ नपा᳚तम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
त्वाम् । ऊं॒ इति᳚ । ते । द॒धि॒रे॒ । ह॒व्य॒॑वाह᳚म् । दे॒वासः᳚ । अ॒ग्ने॒ । ऊ॒र्जः । आ । नपा᳚तम् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अग्ने ऊर्जोबलस्य नपातं पुत्रं सूनुः नपादित्यपत्यनामसु पाठात् त्वामु त्वामेव ते प्रसिद्धादेवासोदेवा हव्यवाहं हविषोवोढारं आदधिरे अकुर्वन्नित्यर्थः ॥ ६ ॥

7.17.7
ते ते᳚ दे॒वाय॒ दाश᳚तः स्याम म॒हो नो॒ रत्ना॒ वि द᳚ध इया॒नः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
ते । ते॒ । दे॒वाय᳚ । दाश᳚तः । स्या॒म॒ । म॒हः । नः॒ । रत्ना᳚ । वि । द॒धः॒ । इ॒या॒नः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अग्ने देवाय द्योतमानाय ते तुभ्यं ते प्रसिद्धा वसिष्ठावयं दाशतः हवींषि ददतः स्याम भवेम । अतोमहोमहांस्त्वं इयानः उपगम्यमानो याच्यमानोवा नोस्मभ्यं रत्ना रत्नानि रमणीयानि धनानि विदधः विधत्स्व ॥ ७ ॥

द्वितीयेनुवाके षोडश सूक्तानि तत्र त्वेहयत्पितरइति पंचविंशर्चं प्रथमं सूक्तं वसिष्ठस्यार्षं त्रैष्टुभमिन्द्रदेवताकं द्वाविंशादिभिश्चतसृभिः सुदासनाम्नोराज्ञो दानंस्तूयते अतस्तास्तद्देवताकाः अनुक्रम्यतेहि-त्वेहपंचाधिकैंद्रं सुदासः पैजवनस्य चतस्रोन्त्या दानस्तुतिरिति । महाव्रते आदितः पंचदशर्चः शंसनीयाः तथैव पंचमारण्यके सूत्रितं-त्वेहयत्पितरश्चिन्नइन्द्रेतिपंचदशेति ।