श्रवणम्

8.4.1
यदि᳚न्द्र॒ प्रागपा॒गुद॒ङ्न्य᳚ग्वा हू॒यसे॒ नृभि᳚ः ।
सिमा᳚ पु॒रू नृषू᳚तो अ॒स्यान॒वे॑सि᳚ प्रशर्ध तु॒र्वशे᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
यत् । इ॒न्द्र॒ । प्राक् । अपा᳚क् । उद᳚क् । न्य᳚क् । वा॒ । हू॒यसे᳚ । नृ॑भिः᳚ ।
सिम᳚ । पु॒रु । नृ॑सू᳚तः । अ॒सि॒ । आन᳚वे । असि᳚ । प्र॒॑श॒र्ध॒ । तु॒र्वशे᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे इन्द्र यत् यदि प्राक् प्राच्यांदिशि वर्तमानैः सप्तम्यन्ताद्दिक् शब्दाद्विहितस्यास्तातेरञ्चेर्लुगिति लुक् । अपाक् प्रतीच्यां दिशि वर्तमानैः यदिवा उदक् उदीच्यां दिशि वर्तमानैः यद्वा नीच्यां दिशि अधस्ताद्वर्तमानैः न्यधीचेति नेःप्रकृतिस्वरत्वम् उदात्तस्वरितयोर्यणइति परस्यानुदात्तस्य स्वरितत्वम् एवंभूतैर्नृभिः स्तोतृभिः त्वं हूयसे स्वस्वकार्याय आहूयसे हे सिम श्रेष्ठेन्द्र । सिमइति वैश्रेष्ठमाचक्षतइति वाजसनेयकम् । यद्यप्येवं बहुभिराहूयसे तथापि आनवे आनुर्नामराजा तस्यपुत्रे राजर्षौ पुरु बहुलं नृषूतः नृभिस्तदीयैःस्तोतृभिः प्रेरितोसि भवसि राज्ञोहितकरणे त्वां स्तोतारः प्रेरयन्तीत्यर्थः षूप्रेरणे अस्मात्कर्मणि निष्ठा । तृतीयाकर्मणीति पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् । अपिच हे प्रशर्ध प्रकर्षेण शर्धयितरभिभवितरिन्द्र तुर्वशेएतत्संज्ञे च राजनि नृषूतोसि नृभिः प्रेरितोभवसि ॥ १ ॥