श्रवणम्

8.27.16
प्र स क्षयं᳚ तिरते॒ वि म॒हीरिषो॒ यो वो॒ वरा᳚य॒ दाश᳚ति ।
प्र प्र॒जाभि᳚र्जायते॒ धर्म᳚ण॒स्पर्यरि᳚ष्ट॒ः सर्व᳚ एधते ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । सः । क्षय᳚म् । ति॒र॒ते॒ । वि । म॒हीः । इषः᳚ । यः । वः॒ । वरा᳚य । दाश᳚ति ।
प्र । प्र॒॑जाभिः᳚ । जा॒य॒ते॒ । धर्म᳚णः । परि᳚ । अरि᳚ष्टः । सर्वः᳚ । ए॒ध॒ते॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे मरुदादयः समनुष्यः क्षयं क्षियंति निवसन्त्यत्रेतिक्षयोगृहं तत् समनुष्यः प्रतिरते प्रकर्षेण वर्धयति । तिरतिर्वृद्धिकर्मा सएव महीर्महान्तिइषोन्ना- निच विवर्धयति । योमनुष्यः वराय वरणीयाय धनाय तदर्थं वोयुष्मभ्यं दाशति हवींषि प्रयच्छति धनादिभिर्वर्धयतीत्यन्वयः । किच्च धर्मणः ध्रिय- ते ऋत्विग्भिरिति धर्म कर्म युष्मद्विषयात्कमर्णः सकाशात् समनुष्यः प्रजाभिः पुत्रपौत्रादिभिः परि परितः सर्वतः प्रजायते प्रकर्षेणाविर्भवति । आ- त्मावैपुत्रनामासीतिश्रुतेः । ततः अरिष्ट अन्यैरहिंसितः सर्वोयुष्माकं हविःप्रदानात्सकलोजनः एधते धनादिभिर्वर्धते ॥ १६ ॥