विश्वे॒ हि ष्मा॒ मन᳚वे वि॒श्ववे᳚दसो॒ भुव᳚न्वृ॒धे रि॒शाद᳚सः ।
अरि᳚ष्टेभिः पा॒युभि᳚र्विश्ववेदसो॒ यन्ता᳚ नो॑वृ॒कं छ॒र्दिः ॥
अरि᳚ष्टेभिः पा॒युभि᳚र्विश्ववेदसो॒ यन्ता᳚ नो॑वृ॒कं छ॒र्दिः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
विश्वे᳚ । हि । स्म॒ । मन᳚वे । वि॒श्व॑वे᳚दसः । भुव᳚न् । वृ॒धे । रि॒शाद᳚सः ।
अरि᳚ष्टेभिः । पा॒यु॑भिः᳚ । वि॒श्व॒॑वे॒द॒सः॒ । यन्त᳚ । नः॒ । अ॒वृ॒कम् । छ॒र्दिः ॥
अरि᳚ष्टेभिः । पा॒यु॑भिः᳚ । वि॒श्व॒॑वे॒द॒सः॒ । यन्त᳚ । नः॒ । अ॒वृ॒कम् । छ॒र्दिः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
विश्ववेदसः सर्वतोव्याप्तधना बहुधनाइत्यर्थः तादृशा रिशादसः रिशतां हिंसतां शत्रूणामसितारः उपक्षपयितारोवा विश्वेहिष्म सर्वेखलु देवा मनवे षष्ठ्यर्थेचतुर्थी मनोः वृधे वर्धनाय भुवन् भवन्तु स्तोत्रे मनुष्याय धनं दत्वा तं वर्धयन्त्वित्याशास्ते । ततः हे विश्ववेदसः सर्वधनाः सर्वज्ञावादेवाः अरिष्टेभिः परैरहिंसितैः पायुभिः पालनैः सह अवृकं वृकःस्तेनस्तद्रहितं बाधारहितमित्यर्थः । तादृशं छर्दिर्गृहं नोस्मभ्यं यन्त प्रयच्छत शत्रून्हत्वा गृ- हेष्वस्माभिः कर्माणि कारयतेत्यर्थः । यन्तेति यमेर्लोटि छान्दसोविकरणस्यलुक् तस्य तबादेशः तेनानुनासिकलोपाभावः ॥ ४ ॥