श्रवणम्

8.96.1 समानपद
अ॒स्मा उ॒षास॒ आति᳚रन्त॒ याम॒मिन्द्रा᳚य॒ नक्त॒मूर्म्या᳚ः सु॒वाचः᳚ ।
अ॒स्मा आपो᳚ मा॒तरः᳚ स॒प्त त᳚स्थु॒र्नृभ्य॒स्तरा᳚य॒ सिन्ध᳚वः सुपा॒राः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒स्मै । उ॒षसः᳚ । आ । अ॒ति॒र॒न्त॒ । याम᳚म् । इन्द्रा᳚य । नक्त᳚म् । ऊर्म्याः᳚ । सु॒॑वाचः᳚ ।
अ॒स्मै । आपः᳚ । मा॒तरः᳚ । स॒प्त । त॒स्थुः॒ । नृ॑भ्यः᳚ । तरा᳚य । सिन्ध᳚वः । सु॒॑पा॒राः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

इन्द्रसामर्थ्यात् भीताउषसः उषःकालाः अस्मैपूर्वोक्तगुणोपेतायेन्द्राय यामं स्वस्वगमनं आ अतिरन्त तिरतिर्वर्धनकर्मा समन्तादवर्धयन्त । यथा पूर्वमुद्यन्ति तथेदानीमपि अस्मै उद्गताअभवन् । तथा ऊर्म्याः रात्रिनामैतत् ऋगतिप्रापणयोः अर्तेरूच्चेति मिप्रत्ययः भवेछन्दसीतियत् सर्वैरभिगन्तव्याः रात्रौहि सर्वे स्वनिवासं गच्छन्ति स्वनिलयप्राप्तिहेतुभूताः रात्रयः नक्तं अपररात्रिकाले सुवाचः शोभनवाचोभवन्ति तस्मि- न्काले हि सर्वे वेदाध्ययनानि शास्त्रश्रवणचिन्तनादीनि कुर्वन्ति तस्मात्कल्याणवाचोभवन् इन्द्रेनुशासति वेदाद्यनुमाने निरताअभवन् । तथा आपः आपॢव्याप्तौ सर्वतोव्याप्तामातरः जगतांनिर्मात्र्यः सप्त सप्तसंख्याकाः सिन्धवः स्यन्दमाना गंगाद्यानद्यः यद्वा सप्रणशीलाः सिन्धवः सरितः तासामावरकस्य अहेः हननेनोत्पादकत्वादस्माइन्द्राय तस्थुः नृभ्यस्तराय मनुष्याणां सुखेन तरणार्थं सुपाराः शोभनपाराः सुखेन तर्तुं योग्याः अभवन्नित्यर्थः ॥ १ ॥