नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 40

6 ऋचः

ऋषिः: बृहन्मतिः देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.40 - सम्पूर्णम्

1 / 6
ऋक्: 9.40.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (6)
9.40.1
पु॒ना॒नो अ᳚क्रमीद॒भि विश्वा॒ मृधो॒ विच᳚र्षणिः ।
शु॒म्भन्ति॒ विप्रं᳚ धी॒तिभि᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
पु॒ना॒नः । अ॒क्र॒मी॒त् । अ॒भि । विश्वाः᳚ । मृधः᳚ । वि॑च᳚र्षणिः ।
शु॒म्भन्ति᳚ । विप्र᳚म् । धी॒ति॑भिः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

पुनानः पूयमानो विचर्षणिः द्रष्टा सोमः विश्वा सर्वान्मृधोहिंसकान् शत्रूनभ्यक्रमीत् अतिक्रान्तवान् तं विप्रं मेधाविनं धीतिभिः कर्मभिरभिष- वादिभिः स्तुतिभिर्वा शुंभन्ति दीपयंत्यलंकुर्वन्ति ॥ १ ॥

9.40.2
आ योनि᳚मरु॒णो रु᳚ह॒द्गम॒दिन्द्रं॒ वृषा᳚ सु॒तः ।
ध्रु॒वे सद᳚सि सीदति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ । योनि᳚म् । अ॒रु॒णः । रु॒ह॒त् । गम᳚त् । इन्द्र᳚म् । वृषा᳚ । सु॒तः ।
ध्रु॒वे । सद᳚सि । सी॒द॒ति॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

अयमरुणोरुणवर्णः सोमो योनिं स्थानं द्रोणकलशमारुहदारोहति ततइन्द्रं गमद्गच्छति । कुतः सन्नयं वृषावर्षकः फलानां सुतोभिषुतः सन् गत्वा ध्रुवेसदसि स्थिरेस्थाने द्युलोकाख्ये सीदति निवसति ॥ २ ॥

9.40.3
नू नो᳚ र॒यिं म॒हामि᳚न्दो॒॑स्मभ्यं᳚ सोम वि॒श्वतः᳚ ।
आ प᳚वस्व सह॒स्रिण᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
नु । नः॒ । र॒यिम् । म॒हाम् । इ॒न्दो॒ इति᳚ । अ॒स्मभ्य᳚म् । सो॒म॒ । वि॒श्वतः᳚ ।
आ । प॒व॒स्व॒ । स॒ह॒स्रिण᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोमाभिषुतस्त्वं हे इन्दो नोस्मभ्यं नु क्षिप्रं महां महान्तं सहस्रिणं असंख्यातं रयिं धनं विश्वतः आपवस्व सर्वतः परिस्रव ॥ ३ ॥

9.40.4
विश्वा᳚ सोम पवमान द्यु॒म्नानी᳚न्द॒वा भ᳚र ।
वि॒दाः स᳚ह॒स्रिणी॒रिषः᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
विश्वा᳚ । सो॒म॒ । प॒व॒मा॒न॒ । द्यु॒म्नानि᳚ । इ॒न्दो॒ इति᳚ । आ । भ॒र॒ ।
वि॒दाः । स॒ह॒स्रिणीः᳚ । इषः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम पवमान पूयमान इन्दो दीप्त त्वं विश्वा सर्वाणि बहुविधानि द्युम्नानि द्रविणानि आभराहर । विदाः लंभयच सहस्रिणीः सहस्रसंख्याकानि इषोन्नानि ॥ ४ ॥

9.40.5
स नः᳚ पुना॒न आ भ᳚र र॒यिं स्तो॒त्रे सु॒वीर्य᳚म् ।
ज॒रि॒तुर्व᳚र्धया॒ गिरः᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । नः॒ । पु॒ना॒नः । आ । भ॒र॒ । र॒यिम् । स्तो॒त्रे । सु॒॑वीर्य᳚म् ।
ज॒रि॒तुः । व॒र्ध॒य॒ । गिरः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम सत्वं नोस्मभ्यं स्तोत्रे स्तोतृभ्यः पुनानः पूयमानोभिषूयमाणः आ भराहर । किं रयिं धनम् । कीदृशं सुवीर्यं सुपुत्रम् । किंच जरितुः स्तोतुर्गिरः स्तुतीः वर्धय ॥ ५ ॥

9.40.6
पु॒ना॒न इ᳚न्द॒वा भ᳚र॒ सोम᳚ द्वि॒बर्ह᳚सं र॒यिम् ।
वृष᳚न्निन्दो न उ॒क्थ्य᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति᳚ । आ । भ॒र॒ । सोम᳚ । द्वि॒॑बर्ह᳚सम् । र॒यिम् ।
वृष᳚न् । इ॒न्दो॒ इति᳚ । नः॒ । उ॒क्थ्य᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे इन्दो सोम पुनानः पूयमानस्त्वं आभराहर । किं रयिं धनम् । कीदृशं धनं द्विबर्हसं संधयोर्द्युपृथिव्याख्ययोः स्थानयोः परिवृढम् । तदेवाह हे इन्दो वृषन् वर्षक नोस्मभ्यं उक्थ्यं स्तुत्यं धनमाभर ॥ ६ ॥

प्रयोगावइति षळृचं सप्तदशं सूक्तं काण्वस्य मेध्यातिथेरार्षं गायत्रं पवमानसोमदेवताकं तथाचानुक्रान्तं-प्रयेगावोमेध्यातिथिरिति । गतोविनियोगः ।